Cú tát của giáo viên và cái chết của học sinh làm dấy lên tranh luận về hình phạt thể xác ở Ấn Độ

New Delhi, Ấn Độ - Khoảng trưa thứ Năm tuần trước, Krishna Prasad nhận được điện thoại từ một người bạn báo rằng con trai 6 tuổi của anh, Pranay Teja, đã gục ngã tại trường và được đưa đến bệnh viện công. Khi Prasad, người làm nghề nấu ăn tại nhà, đến được Bệnh viện King George ở Visakhapatnam, thành phố ven biển thuộc bang Andhra Pradesh, miền nam Ấn Độ, Teja đã tử vong.

Teja bị giáo viên mẫu giáo tát vì bị cáo buộc không hoàn thành bài tập về nhà. Đoạn video từ camera an ninh lớp học cho thấy cậu bé đứng trong hàng với vẻ mặt căng thẳng, dường như đang nài nỉ giáo viên. Người giáo viên kéo cậu lại gần và tát. Chỉ vài giây sau, Teja gục xuống người cô. Các giáo viên khác vội vã hô hấp nhân tạo trước khi đưa cậu đến bệnh viện, nơi cậu được tuyên bố tử vong khi nhập viện.

Gia đình Teja cho biết trường tư thục này có tiền lệ trừng phạt thể xác học sinh. Sở Giáo dục bang gọi cái chết này là “cực kỳ đáng tiếc và đau lòng” và đã thành lập hội đồng ba thành viên để điều tra. Cái chết của Teja, vẫn đang được điều tra, đã làm nổi bật câu hỏi mà Ấn Độ chưa bao giờ giải đáp trọn vẹn: tại sao hơn một thập kỷ sau khi hình phạt thể xác bị cấm trong lớp học, việc đánh trẻ em vẫn diễn ra phổ biến đến mức một cậu bé có thể bị đánh vì không làm bài tập về nhà?

Ấn Độ cấm hình phạt thể xác trong trường học sau khi ban hành Đạo luật Quyền trẻ em được giáo dục miễn phí và bắt buộc (RTE) vào năm 2009, có hiệu lực từ năm sau. Luật này quy định rõ ràng cấm “trừng phạt thể xác” và “quấy rối tinh thần” đối với trẻ em. Đạo luật Tư pháp vị thành niên năm 2015 cũng hình sự hóa hành vi ngược đãi trẻ em bởi những người chịu trách nhiệm, bao gồm cả giáo viên. Tòa án đã nhiều lần khẳng định hình phạt thể xác không phù hợp với quyền được bảo vệ nhân phẩm của trẻ.

Tuy nhiên, vẫn có khoảng cách giữa luật pháp và lớp học, đặc biệt ở các trường phục vụ cộng đồng nghèo, nông thôn và yếu thế, nơi các nhà nghiên cứu cho rằng hình phạt thể xác là chuyện thường. Một nghiên cứu năm 2018 của tổ chức phi lợi nhuận Agrasar cho thấy gần 80% học sinh có thu nhập thấp được khảo sát tại thành phố Gurugram gần thủ đô New Delhi cho biết bị đánh vài lần mỗi tuần, và đa số phụ huynh chấp nhận điều này và cũng áp dụng tại nhà.

Luật sư Kawalpreet Kaur tại New Delhi nói vấn đề nằm ở việc luật không được thực thi đúng đắn. “Đạo luật RTE cấm rõ ràng trừng phạt thể xác và quấy rối tinh thần, nhưng không tạo ra tội danh hình sự độc lập mạnh. Các vụ việc thường bị đẩy vào luật hình sự chung, được xử lý như các sự cố nhỏ như ‘tổn thương’ hoặc ‘kỷ luật’. Ban giám hiệu bảo vệ giáo viên, không khuyến khích khiếu nại và gây áp lực để gia đình giải quyết êm thấm, khiến các đơn tố cáo bị chôn vùi.”

Kaur cũng chỉ ra sự miễn cưỡng của hệ thống tư pháp khi truy tố giáo viên. Bà dẫn ví dụ một giáo viên ở bang Kerala, miền nam, bị cáo buộc phạt roi một học sinh lớp 6. Tòa án đã cho bảo lãnh và gợi ý rằng giáo viên nên “cầm roi” như một biện pháp răn đe tâm lý, đồng thời cảnh báo về việc truy tố thái quá với “những chuyện vặt vãnh”. Một vụ tương tự ở bang Karnataka lân cận, liên quan đến giáo viên bị cáo buộc đánh một học sinh lớp 6 khác bằng gậy, đang được tòa án xem xét đơn đề nghị bác bỏ thủ tục tố tụng. Kaur cho rằng những trường hợp như vậy cuối cùng biện minh cho hình phạt thể xác dưới chiêu bài “sự đồng thuận của cha mẹ”, đi ngược lại quy định của pháp luật.

Nhiều người ở Ấn Độ tin rằng hình phạt thể xác du nhập vào trường học sau khi thực dân Anh chiếm đóng tiểu lục địa vào thế kỷ 19. Nhưng sử gia Ruchika Sharma cho rằng tập tục này có trước thời kỳ cai trị của Anh hàng thế kỷ, do hệ thống đẳng cấp cứng nhắc của Ấn Độ, một chế độ phân hạng theo thứ bậc từ Bà-la-môn (Brahmin) ở đỉnh đến “Dalit” - cộng đồng bị lịch sử ngược đãi, trước đây gọi là “tiện dân” - ở đáy.

Sharma cho biết Arthashastra, một luận thuyết cổ bằng tiếng Phạn về nghệ thuật trị quốc, quy định hình phạt cho nông dân không nộp thuế, trong khi Manusmriti, một văn bản Hindu cổ khác, đưa ra các hình phạt phân theo đẳng cấp đối với hành vi thiếu tôn kính. Theo Sharma, Manusmriti khuyến nghị một “Shudra” - người thuộc đẳng cấp thấp nhất - nói xấu một Bà-la-môn thì nên bị cắt lưỡi, trong khi một “Kshatriya” - đẳng cấp võ sĩ - phạm lỗi tương tự chỉ bị phạt tiền.

Sharma nói người Anh không phát minh ra hình phạt thể xác ở Ấn Độ, nhưng đã chuẩn hóa và hệ thống hóa nó trong hệ thống giáo dục. “Lý do người Anh quan trọng đơn giản là hệ thống giáo dục Ấn Độ đã học hỏi rất nhiều từ họ.” Cả Công ty Đông Ấn và sau này là chính quyền hoàng gia Anh đều xây dựng bộ máy trật tự dựa trên sự đòn roi, được chính thức hóa qua các đạo luật như Đạo luật đánh roi năm 1864 và 1909. Trong bối cảnh đó, các trường học do Anh thành lập cũng mang cùng giả định rằng đánh roi là công cụ hợp pháp để rèn luyện đạo đức.

Bất chấp luật cấm, các trường hợp tử vong do giáo viên đánh vẫn tiếp tục xảy ra. Vào tháng 8/2022, Inder Meghwal, 9 tuổi, học sinh Dalit ở bang Rajasthan, chết vài tuần sau khi bị giáo viên đánh vì chạm vào bình nước để riêng cho giáo viên. Trước đó vài tuần, tại bang Uttar Pradesh, một cặp vợ chồng Hồi giáo tố cáo con trai họ bị nhân viên nhà trường đánh đến chết sau khi cậu bị cáo buộc, cùng hai nam sinh khác, trộm đồng hồ. Mẹ cậu bé nói con trai bà bị chỉ mặt vì hai nam sinh kia là người Hindu.

Tháng 8/2023, một giáo viên ở huyện Muzaffarnagar, bang Uttar Pradesh, yêu cầu cả lớp tát Mohammad Altamash, một học sinh Hồi giáo 7 tuổi. Trong đoạn video lan truyền, cô giáo Tripta Tyagi, người Hindu thuộc đẳng cấp cao, dùng từ miệt thị người Hồi giáo và nói rằng trẻ em Hồi giáo nên bị loại bỏ, đồng thời thúc giục các học sinh khác đánh mạnh hơn. Vụ việc gây phẫn nộ, nhiều chuyên gia cho rằng đảng Bharatiya Janata (BJP) cầm quyền ở Uttar Pradesh đang nuôi dưỡng “chính trị hận thù”, cáo buộc đảng này bác bỏ. Tối cao Pháp viện sau đó ra lệnh chuyển cậu bé sang trường khác và nhà nước chịu chi phí học tập.

Luật sư Ratna Singh, người liên quan đến đảng Cockroach Janta (CJP) do giới trẻ Gen Z lãnh đạo, cho rằng lạm dụng trong trường học xuất phát từ sự mất cân bằng quyền lực cơ bản, cộng thêm nhận thức pháp lý thấp. Giáo viên thường tin rằng “họ có quyền đối xử với trẻ theo bất kỳ cách nào họ muốn” vì trẻ em hiếm khi phàn nàn. CJP, đảng gần đây đã lãnh đạo các cuộc biểu tình chống chính phủ trên toàn quốc, đang vận động cải cách các trường công lập, chủ yếu ở khu vực nông thôn.

Kaur nói khung pháp lý hẹp về hình phạt thể xác là một vấn đề. “Học sinh Dalit và Adivasi (bản địa) có các biện pháp bảo vệ cụ thể theo Đạo luật Phòng chống tội ác tày trời, nhưng học sinh Hồi giáo không có luật bảo vệ theo danh tính tương đương. Ngay cả theo Đạo luật RTE, ban giám hiệu thường tập trung vào hành vi thể xác mà bỏ qua động cơ phân biệt đối xử.”

Theo Kaur, phân biệt đối xử hiếm khi là một sự kiện đơn lẻ mà được tích lũy qua những lời lăng mạ, định kiến và trừng phạt có chọn lọc lặp đi lặp lại. “Một sự cố đơn lẻ có thể trông nhỏ nhặt, nhưng các hành động lặp lại truyền đạt cho học sinh bị gạt ra ngoài lề rằng chúng không thuộc về nơi này.” Bà đề xuất cần có cơ chế báo cáo bắt buộc, kênh khiếu nại độc lập ngoài ban giám hiệu, và chú ý đến các mô hình hành vi thay vì các sự kiện riêng lẻ. “Khoảng trống thực sự trong luật pháp Ấn Độ là không thừa nhận tính cấu trúc và liên tục của phân biệt đối xử khi nó di chuyển từ lớp học đến ban giám hiệu và tòa án.”

Gần một tuần sau cái chết của Teja, Sở Giáo dục bang Andhra Pradesh cho biết cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn, và các chương trình “nâng cao nhận thức” được lên kế hoạch để giáo viên đối xử với học sinh một cách “nhạy cảm, có trách nhiệm và nhân văn” hơn. Với gia đình Prasad, lời hứa đó nằm cạnh một yêu cầu trước mắt hơn: trách nhiệm giải trình và thừa nhận rằng những gì xảy ra tại trường của con trai họ không phải là một hành động cá biệt.