Gellert Global Group, doanh nghiệp nhập khẩu phô mai Canada có trụ sở tại New Jersey, đã đệ đơn kiện Tổng thống Donald Trump tại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ ở New York vào thứ Ba, theo đơn khởi kiện. Công ty lập luận rằng tổng thống không có thẩm quyền pháp lý để áp thuế diện rộng mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội.
Theo đơn kiện, chính sách thuế quan 50% mà Trump áp lên nhiều mặt hàng Canada — từ sản phẩm sữa, đồ nội thất, quần áo đến rượu vang — đã đẩy chi phí của Gellert tăng cao và phá vỡ quan hệ với các nhà cung cấp ở cả hai bên biên giới. Từ ngày 16/9 đến 11/10, công ty đã phải nộp hơn 520.000 USD tiền thuế.
“Gellert Global Group đã dành nhiều thế hệ để xây dựng quan hệ tin cậy với nhà cung cấp, khách hàng và đối tác trong toàn ngành thực phẩm”, đồng giám đốc điều hành Thomas Gellert cho biết trong thông cáo báo chí. “Những mức thuế này phá vỡ các mối quan hệ đó chỉ trong một đêm và tạo ra chi phí cùng sự bất định lan khắp chuỗi cung ứng.”
Vụ kiện thách thức việc Trump viện dẫn một đạo luật thời Đại suy thoái để áp thuế lên nhiều sản phẩm Canada. Tổng thống lần đầu áp mức thuế 50% vào mùa hè, với cáo buộc Canada phân biệt đối xử với ô tô, đồ uống có cồn và sản phẩm sữa sản xuất tại Mỹ, sau đó mở rộng danh mục vào tháng 9 để đáp trả các biện pháp thuế quan trả đũa của Canada.
Đơn kiện cho rằng đạo luật mà chính quyền viện dẫn không áp dụng được cho các chính sách Canada bị coi là phân biệt đối xử, bởi hai trong số đó “phát sinh để đáp trả chính các mức thuế của tổng thống, trong khi chính sách thứ ba liên quan đến quy định sữa của Canada được điều chỉnh bởi Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA)”. Đơn kiện cũng đặt câu hỏi vì sao phô mai Canada lại bị đánh thuế trong khi tranh chấp liên quan đến đồ uống có cồn và ô tô.
“Không tổng thống nào nên có quyền lấy một đạo luật đang ngủ yên xuống khỏi giá và dùng nó để áp thuế diện rộng hoặc lệnh cấm nhập khẩu mà không có những giới hạn Quốc hội đã yêu cầu”, Sara Albrecht, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành Trung tâm Công lý Tự do — tổ chức phi lợi nhuận pháp lý đại diện cho Gellert — nói.
Theo Reuters, Nhà Trắng chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận.
Trọng tâm của vụ việc là Mục 338 của Đạo luật Thuế quan Smoot-Hawley năm 1930, cho phép tổng thống áp thuế lên tới 50% với hàng nhập khẩu từ các quốc gia bị xác định phân biệt đối xử với doanh nghiệp Mỹ. Điều khoản này chưa từng được sử dụng cho đến khi Trump viện dẫn trong năm nay.
Đơn kiện lập luận rằng các đạo luật mới hơn do Quốc hội ban hành sau đó, như Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, yêu cầu điều tra, lấy ý kiến công chúng và các biện pháp bảo vệ khác mà chính quyền Trump đã bỏ qua, đồng thời các quy định này có hiệu lực cao hơn Mục 338.
“Chính quyền không thể bỏ qua những biện pháp bảo vệ đó bằng cách với tay tới một đạo luật năm 1930 mà chưa từng tổng thống nào dùng để áp thuế”, Jeffrey Schwab, cố vấn cấp cao kiêm giám đốc tranh tụng của Trung tâm Công lý Tự do, nói.
Ngoài ra, đơn kiện cho rằng ngay cả khi Trump được phép sử dụng đạo luật cũ, ông vẫn chưa đáp ứng các yêu cầu của luật, bao gồm việc chờ 30 ngày trước khi thu thuế với các mặt hàng mới được thêm vào danh sách. Theo đơn kiện, chính quyền chỉ chờ bảy ngày để bắt đầu thu thuế với phô mai vào tháng 9.
Gellert đề nghị tòa tuyên bố các mức thuế là bất hợp pháp, dừng việc thu thuế và ra lệnh hoàn tiền kèm lãi cho các nhà nhập khẩu bị ảnh hưởng.
Đây là vụ kiện pháp lý lớn thứ tư nhằm vào các chính sách thuế quan của Trump. Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ phần lớn các mức thuế ông áp đặt trong năm 2025, sau đó một tòa án thương mại ra phán quyết chống lại mức thuế toàn cầu tạm thời 10%. Một thách thức riêng đối với các mức thuế liên quan đến cáo buộc lao động cưỡng bức trong thương mại quốc tế vẫn đang chờ xử lý.
