Hãng Coca-Cola và Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) sẽ tranh tụng tại một tòa án ở Florida trong tuần này, tiếp nối cuộc chiến pháp lý kéo dài hàng thập kỷ liên quan đến nghĩa vụ thuế của gã khổng lồ đồ uống đối với lợi nhuận phát sinh ở nước ngoài. Công ty có trụ sở tại Atlanta, Georgia, sẽ bắt đầu tranh luận trước tòa vào thứ Năm, xoay quanh vấn đề giá chuyển nhượng – việc định giá cho các giao dịch giữa các công ty con cùng tập đoàn – và có thể khiến Coca-Cola phải nộp thêm số thuế lên tới khoảng 20 tỷ USD.
Vụ việc đang được giới doanh nghiệp theo dõi sát sao vì kết quả sẽ ảnh hưởng đến mức thuế mà các tập đoàn đa quốc gia có trụ sở tại Mỹ phải nộp trên thu nhập từ các chi nhánh ở nước ngoài.
Nội dung vụ việc
Coca-Cola đang kháng cáo một phán quyết năm 2020 của Tòa án Thuế Mỹ, vốn giữ nguyên kết luận của IRS rằng hãng đã khai báo thiếu lợi nhuận từ các giao dịch với công ty con ở nước ngoài. Năm 2015, IRS thông báo Coca-Cola nợ hàng tỷ USD tiền thuế truy thu, sau khi kết luận công ty đã tính phí thấp cho các đơn vị tại Ireland, Brazil, Chile, Mexico, Costa Rica, Ai Cập và Eswatini (trước đây là Swaziland).
Các tập đoàn Mỹ thường thu phí bản quyền thấp từ các đơn vị ở nước ngoài để giảm thiểu thu nhập chịu thuế tại Mỹ, nơi có mức thuế doanh nghiệp cao hơn nhiều quốc gia khác. “IRS đã kiểm toán Coca-Cola vì công ty này tạo ra lợi nhuận khổng lồ ở Ireland và một số nước khác,” Alex Martin, chuyên gia về giá chuyển nhượng tại công ty tư vấn thuế KBKG, nhận định.
IRS lần đầu đưa Coca-Cola ra tòa năm 2015, nhưng nguồn gốc tranh chấp bắt đầu từ năm 1996, khi hai bên đạt được thỏa thuận về nghĩa vụ thuế giai đoạn 1987-1995. Theo công thức định giá trong thỏa thuận đó, các công ty con của Coca-Cola ở nước ngoài được giữ lại 10% lợi nhuận trên tổng doanh thu, phần còn lại chia đều giữa trụ sở Mỹ và đơn vị nước ngoài.
Coca-Cola lập luận rằng công thức này vẫn có hiệu lực từ năm 1996, trong khi IRS cho rằng thỏa thuận đó không áp dụng cho các đợt kiểm toán năm 2007, 2008 và 2009. “Nguy cơ tiềm ẩn lên tới 20 tỷ USD, một con số rất lớn,” Reuven Avi-Yonah, chuyên gia luật thuế tại Trường Luật Đại học Michigan, cho biết.
Coca-Cola đã đồng ý nộp 6 tỷ USD tiền thuế truy thu và lãi vào năm 2024 trong khi chuẩn bị kháng cáo, nhưng có thể phải trả thêm tới 14 tỷ USD nếu Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực 11 ra phán quyết có lợi cho chính phủ. Coca-Cola khẳng định IRS “đã hiểu sai và áp dụng sai các quy định” và bày tỏ tin tưởng vào chiến thắng trong vụ kháng cáo này.
Tác động rộng hơn
Vụ kiện được coi là quan trọng vì nó có thể trở thành khuôn mẫu để chính phủ Mỹ tăng thu thuế từ các tập đoàn đa quốc gia lớn. “IRS xác định vụ kiện này mang tính tiền lệ, có thể được sử dụng để kiểm toán các công ty Mỹ khác có các công ty con sinh lời cao,” Martin nói.
Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, IRS đã tăng cường thu thuế đối với các doanh nghiệp hưởng lợi từ các thỏa thuận giá chuyển nhượng. Một trong những vụ nổi bật gần đây là năm 2023, khi IRS tuyên bố Microsoft nợ 28,9 tỷ USD tiền thuế truy thu, cộng với tiền phạt và lãi, từ thu nhập phân phối phần mềm qua các công ty con ở Puerto Rico, Ireland và Singapore. Microsoft cho biết không đồng ý với lập luận của IRS và sẽ kháng cáo, nếu không thành công sẽ ra tòa.
Năm 2024, IRS thông báo nền tảng cho thuê nhà ngắn hạn Airbnb và tập đoàn sản xuất hàng tiêu dùng Newell Brands đã nộp thiếu thuế lần lượt 1,33 tỷ USD và 90 triệu USD. Cả hai đều đã phản đối kết luận này tại Tòa án Thuế Mỹ.
Vụ Coca-Cola đặc biệt đáng chú ý vì trong lịch sử, IRS thường thua trong các vụ kiện về giá chuyển nhượng, thất bại trước hàng loạt tập đoàn lớn như Bausch & Lomb, US Steel Corp và Hospital Corp of America. “Vụ này quan trọng vì là chiến thắng rõ ràng đầu tiên của IRS trong nhiều thập kỷ đối với các vụ chuyển lợi nhuận ra khỏi Mỹ. Nếu được giữ nguyên ở cấp phúc thẩm, nhiều công ty có thể chọn thương lượng thay vì kiện tụng,” Avi-Yonah nhận định.
