Chuyến thăm Mỹ của lãnh đạo RSS gây tranh cãi ở New York

Thủ lĩnh tổ chức Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) của Ấn Độ, ông Mohan Bhagwat, dự kiến phát biểu tại sự kiện mang tên "Universal Oneness Celebration" (Lễ kỷ niệm hợp nhất toàn cầu) diễn ra vào chiều thứ Bảy (giờ địa phương) tại nhà thi đấu Madison Square Garden, New York. Sự kiện do nhóm phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ là American Hindus for Engagement and Dialogue (AHEAD) Forum tổ chức, dự kiến thu hút hơn 5.000 người tham dự, bao gồm cả các nhà lãnh đạo liên tôn.

Ban tổ chức quảng bá đây là dịp để tôn vinh "sự đa dạng, đối thoại và triết lý Ấn Độ cổ xưa Vasudhaiva Kutumbakam" (thế giới là một gia đình). Tuy nhiên, sự kiện đang vấp phải làn sóng phản đối từ nhiều phía. Thị trưởng New York Zohran Mamdani, người Mỹ gốc Ấn đầu tiên giữ chức vụ này, bày tỏ không ủng hộ sự kiện và gọi hệ tư tưởng của RSS là "loại trừ". Ông nói với báo giới địa phương rằng ông lớn lên ở Ấn Độ, một "xã hội đa nguyên của một nền cộng hòa thế tục", và cho rằng việc RSS gia tăng ảnh hưởng là điều đáng lo ngại.

Tổ chức Hindus for Human Rights (Người Hindu vì nhân quyền) cũng ra tuyên bố chỉ trích, khẳng định "Mohan Bhagwat không đại diện cho người Hindu" và cáo buộc ông đại diện cho "phong trào dân tộc chủ nghĩa Hindu cực đoan, đã có hành vi thù hận và bạo lực chống lại các cộng đồng thiểu số tôn giáo trong một thế kỷ". Tổ chức này còn nhắc lại sự kiện năm 1939, khi Madison Square Garden từng tổ chức một cuộc mít tinh của Đức Quốc xã, và cho rằng địa điểm này không nên lặp lại sai lầm tương tự.

RSS là tổ chức tình nguyện theo chủ nghĩa dân tộc Hindu, được thành lập năm 1925 tại Nagpur. Tổ chức này bị coi là tổ chức mẹ đảng Bharatiya Janata Party (BJP) của Thủ tướng Narendra Modi, và từng bị cấm nhiều lần tại Ấn Độ, trong đó có năm 1948 sau khi một cựu thành viên ám sát lãnh tụ độc lập Mahatma Gandhi. Ông Bhagwat, năm nay 75 tuổi, gia nhập RSS năm 1975 và giữ chức thủ lĩnh từ tháng 3/2009.

Phía RSS bảo vệ chuyến đi. Ngày 21/8, quan chức cấp cao của RSS Sunil Ambekar gọi sự kiện là "cuộc tụ họp liên tôn" và cho biết ông Bhagwat sẽ "trao đổi với khán giả đa dạng, đa văn hóa và đa tín ngưỡng".

Tuy nhiên, các tài liệu đăng ký mà Al Jazeera xác minh độc lập cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa ban tổ chức AHEAD Forum và RSS. Theo hồ sơ gửi Sở Thuế vụ Mỹ (IRS), AHEAD Forum đăng ký là tổ chức phi lợi nhuận vào tháng 5/2025 và xin miễn thuế từ tháng 9/2025. Tới cuối năm 2025, tổ chức này có doanh thu 61.409 USD, toàn bộ từ đóng góp, và tài sản 61.124 USD.

Đáng chú ý, trong hồ sơ xin miễn thuế, AHEAD khai báo Harish Kandpal là người giữ sổ sách. Nhưng dữ liệu đăng ký của bang California cho thấy cho đến đầu năm nay, người giữ sổ sách là Khanderao Kand, một lãnh đạo lâu năm của RSS và chi nhánh hải ngoại Hindu Swayamsevak Sangh (HSS) tại Mỹ. Tổ chức này ban đầu đăng ký tại chính địa chỉ của ông Kand, sau đó mới đổi sang địa chỉ của Kandpal vào tháng 3/2026.

Theo báo cáo của liên minh Savera, chuyên chống lại sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc Hindu tại Mỹ, việc thay đổi này diễn ra sau khi mối liên hệ của ông Kand với RSS bị báo chí điều tra phanh phui. Giám đốc điều hành AHEAD hiện gồm Sudesh Agrawal (người đứng đầu chi nhánh HSS tại Cleveland), Naresh Rajanna và Rasita Vishnuram. AHEAD chưa phản hồi yêu cầu bình luận.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh các báo cáo cho thấy tội ác thù hận nhắm vào người Hồi giáo và Kitô giáo tại Ấn Độ gia tăng. Theo India Hate Lab, các vụ phát ngôn thù hận nhắm vào người Kitô giáo tăng từ 115 vụ năm 2024 lên 162 vụ năm 2025, tăng 41%. Nhiều vụ liên quan tới lãnh đạo BJP hoặc các tổ chức thuộc hệ sinh thái RSS.

Giới phân tích cho rằng chuyến thăm của ông Bhagwat nằm trong nỗ lực của RSS nhằm cải thiện hình ảnh toàn cầu và tìm kiếm đồng minh cho các phong trào cánh hữu. Giáo sư Apoorvanand, Đại học Delhi, nhận định: "RSS đang mở rộng tầm ảnh hưởng để hợp tác với các tổ chức cực hữu khác. Họ muốn thiết lập một mạng lưới phản động và tìm kiếm đồng minh tại các sự kiện ở phương Tây với các nhóm thân cận Tổng thống Trump".