Chính phủ Iran bán thịt trợ giá cho người dân dịp lễ Eid al-Adha giữa lệnh phong tỏa

Eid al-Adha, một trong những ngày lễ quan trọng nhất của Hồi giáo, đến vào thời điểm nhạy cảm đối với người dân Iran năm nay. Thịt từ động vật hiến tế thường xuất hiện trên bàn ăn của các gia đình Iran, nhưng lệnh phong tỏa cảng biển và trừng phạt của Mỹ đã đẩy chi phí sinh hoạt leo thang trên toàn quốc.

Khác với Tết Nowruz (Năm mới Ba Tư), Eid al-Adha không được tổ chức rộng rãi ở Iran, song các nhà thờ Hồi giáo và các tổ chức tôn giáo vẫn duy trì nghi thức hiến tế động vật – gọi là qurbani – thông qua các trung tâm chăn nuôi và giết mổ được cấp phép. Động vật được hiến tế theo luật Hồi giáo trong môi trường vệ sinh, đồng thời mạng lưới này còn nhằm kiểm soát lạm phát bằng cách cung cấp thịt với giá thấp hơn thị trường.

Cơ quan trực thuộc chính quyền thành phố Tehran ngày thứ Ba (5/6) thông báo mỗi kg thịt tế lễ sẽ được bán với giá 7,4 triệu rial (khoảng 4,30 USD) tại các cửa hàng chỉ định. Trong khi đó, giá loại thịt tương tự trên thị trường có thể cao hơn gấp ba lần, tùy vào chất lượng và vị trí của hàng thịt. Mức lương tối thiểu hiện nay ở Iran thấp hơn 100 USD mỗi tháng.

Một phụ nữ trung niên sống cùng chồng và con trai tại Tehran chia sẻ: “Tôi thường mua thịt để nấu món hầm hoặc vài món ăn trong khoảng ba tuần một lần; với một số gia đình trong khu phố, thịt đã trở thành một thứ xa xỉ.” Bà nói với Al Jazeera rằng thịt gà, trứng và các loại đậu đã thay thế thịt đỏ, nhưng chi phí cho những thực phẩm cơ bản này cũng tăng đáng kể.

Ông Masoud Rasouli, đại diện ngành công nghiệp đóng gói thịt, nói với hãng tin Mehr hồi đầu tuần rằng nhu cầu thịt đỏ đã giảm 50% so với năm ngoái. Ông cho biết một số thịt đã được nhập khẩu để chống lại tác động của lệnh phong tỏa Mỹ, nhưng nhu cầu trong nước hiện thấp đến mức “đàn vật nuôi hiện có đủ đáp ứng mọi nhu cầu của thị trường”.

Số liệu từ Cơ quan Thống kê Iran cho thấy lạm phát so với cùng kỳ năm trước ở mức hơn 73% trong tháng đầu tiên của năm lịch Ba Tư (kết thúc vào cuối tháng 4). Gạo Iran tăng 173% và thịt gà tăng 191% so với một năm trước đó, trong khi dầu ăn dạng lỏng tăng hơn gấp bốn lần. Dữ liệu cho tháng tiếp theo dự kiến sẽ còn tồi tệ hơn.

Các biện pháp kiểm soát giá – được chính quyền áp dụng để chống lại lạm phát phi mã kéo dài một thập kỷ – không thể bù đắp thỏa đáng cho sức mua ngày càng suy giảm của các hộ gia đình Iran dưới tác động của quản lý yếu kém trong nước, trừng phạt Mỹ, và nay còn có chiến tranh và phong tỏa. Một nhân viên trẻ tại tiệm thịt ở tây nam Tehran cho biết họ phải tăng giá nhiều lần trong những tháng gần đây sau khi nhà cung cấp thông báo tăng giá. “Doanh thu hôm nay cao hơn một chút vì lễ Eid, nhưng chúng tôi thấy ngay cả những khách hàng thân thiết cũng đến ít hơn. Hầu hết các cuộc trò chuyện với khách đều xoay quanh giá cả”, anh nói với Al Jazeera.

Iran và Mỹ đã tổ chức các cuộc đàm phán thông qua các trung gian khu vực nhằm chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, giữa các cuộc trao đổi hỏa lực và sự cứng rắn về các yêu cầu, chưa có đột phá nào xuất hiện dù cả hai bên cho biết phần lớn bản ghi nhớ đã được đàm phán.

Ngoài các lời chúc mừng và gọi điện chúc mừng tới các đối tác khu vực, chính quyền Iran cũng dùng dịp lễ Hồi giáo năm nay để đưa ra các thông điệp chính trị. Sáng thứ Tư (6/6) tại thủ đô, nhà chức trách tổ chức buổi cầu nguyện lớn mừng lễ Eid tại Đại học Tehran, do giáo sĩ cực đoan Ayatollah Ahmad Khatami chủ trì. Ông nói rằng “khuất phục trước sự sỉ nhục” là một ví dụ về “cái ác” và đỉnh điểm của tội lỗi, trong bối cảnh ông tin rằng phía bên kia – Mỹ – muốn Iran đầu hàng. “Kẻ thù của các bạn, kẻ thù của dân tộc Iran, và kẻ thù điên rồ đang ngồi trong Nhà Đen – mà sai lầm gọi là Nhà Trắng – muốn sự nhục nhã của các bạn. Nhưng tên điên đó sẽ mang ước muốn đó xuống mồ”, ông nói về Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Tổng thống Masoud Pezeshkian có cách tiếp cận tương đối mềm mỏng hơn, nhưng các bình luận của ông vẫn đượm màu sắc tôn giáo. “Trong thế giới hỗn loạn ngày nay, nơi ngọn lửa bạo ngược, chiếm đóng và kiêu ngạo của các cường quốc bá quyền bùng cháy rực rỡ, Eid al-Adha truyền tải thông điệp về phẩm giá, tự do và lòng dũng cảm trước những Pharaoh của thời đại chúng ta”, ông nói. Ngoại trưởng Abbas Araghchi trong một thông điệp hôm thứ Tư bày tỏ hy vọng về sự hòa hợp trong thế giới Hồi giáo, giữa thời điểm khó khăn cho khu vực. “Chúng tôi cầu nguyện rằng, nhờ sự may mắn và phước lành của lễ Eid vĩ đại này, chúng ta sẽ chứng kiến sự sâu sắc và tăng cường đoàn kết Hồi giáo để hợp tác và tương trợ trong việc đối mặt với chiến tranh, phân biệt đối xử và chiếm đóng, đặc biệt là ở khu vực Tây Á, và thế giới của chúng ta sẽ trở lại con đường khôi phục hòa bình và công lý”, ông nói.