Chiến thắng lớn của đảng Modi tại bang Tây Bengal và những câu hỏi về nền dân chủ Ấn Độ

Lần đầu tiên trong lịch sử 46 năm, đảng Bharatiya Janata (BJP) theo chủ nghĩa dân tộc Hindu của Thủ tướng Narendra Modi đã giành chiến thắng tại bang Tây Bengal – được xem là chiến thắng quan trọng nhất của đảng này kể từ năm 2014, năm ông Modi lên nắm quyền. Kết quả này là một phần trong cuộc bầu cử hội đồng lập pháp diễn ra hồi tháng 4 tại 5 bang và vùng lãnh thổ liên bang, bao gồm Tamil Nadu, Assam, Kerala và Puducherry.

Đảng BJP tiếp tục giữ được Assam trong nhiệm kỳ thứ ba liên tiếp, trong khi liên minh mà đảng này tham gia cũng trở lại nắm quyền tại Puducherry. Tại Tamil Nadu, một ngôi sao điện ảnh khác đã nổi lên theo truyền thống lâu đời của bang này: nam diễn viên Joseph Vijay đã phá vỡ thế độc tôn của hai chính đảng thống trị với một tổ chức chính non trẻ và đang sẵn sàng trở thành thủ hiến tiếp theo. Tại Kerala, chính quyền cộng sản thất cử trước liên minh do đảng Quốc đại lãnh đạo – một chu kỳ bầu cử quen thuộc, cũng đánh dấu lần đầu tiên trong 50 năm phe cánh tả không kiểm soát bang nào ở Ấn Độ.

Tuy nhiên, kết quả tại Tây Bengal mới là điểm nhấn lớn nhất. Bang này là nơi câu chuyện chủ nghĩa thực dân Ấn Độ bắt đầu sau trận Plassey giữa thế kỷ 18. Khoảng 150 năm sau, người Anh chia cắt Bengal năm 1905 – lần đầu tiên phân chia theo tôn giáo ở Nam Á hiện đại. Dù bị hủy bỏ năm 1911, sự kiện này đã thúc đẩy ý thức chính trị mới và sản sinh nhiều nhân vật chủ nghĩa dân tộc Hindu, tiêu biểu là Shyama Prasad Mukherjee, người sáng lập tiền thân của BJP. Phát biểu trước các đảng viên tối thứ Hai, ông Modi nói chiến thắng tại Tây Bengal “sẽ mang lại sự bình yên cho linh hồn ông ấy”.

Tây Bengal từ lâu nổi tiếng với truyền thống hòa hợp tôn giáo phức tạp. Bang này đã bầu một chính quyền cộng sản năm 1977 và giữ quyền suốt 34 năm trước khi đảng Trinamool Congress (TMC) của Thủ hiến Mamata Banerjee lên nắm quyền năm 2011. Trong các cuộc bạo loạn chống Sikh năm 1984 hay sau vụ phá hủy nhà thờ Hồi giáo Babri năm 1992, Tây Bengal vẫn yên bình. Câu hỏi lớn đặt ra: liệu cảm giác ngoại lệ cộng đồng và hòa hợp này có còn tồn tại dưới một chính quyền BJP?

Với gần 100 triệu dân, 27% là người Hồi giáo, Tây Bengal chứng kiến BJP giành 207 ghế trong hội đồng 294 thành viên, giảm TMC xuống còn 80 ghế – một sự trỗi dậy đáng kinh ngạc cho đảng chỉ có 3 ghế một thập kỷ trước. Ông Modi gọi đây là “chiến thắng lịch sử”, hứa hẹn “chính trị quản trị tốt”. Tuy nhiên, Ủy ban Bầu cử Ấn Độ (ECI) đã bị chỉ trích dữ dội vì cáo buộc can thiệp, đặc biệt là việc xóa 2,7 triệu cử tri khỏi danh sách bầu cử tại Tây Bengal. Phân tích cho thấy người Hồi giáo bị ảnh hưởng không tương xứng. Nhà bình luận chính trị Yogendra Yadav tính toán việc xóa 2,7 triệu phiếu tương đương 4,3% số phiếu bầu, trong khi BJP chỉ dẫn TMC khoảng 5%. “Câu hỏi không thể tránh: nếu 27 lakh người này được bỏ phiếu, kết quả sẽ thay đổi thế nào?” ông viết. Bà Banerjee, người mất ghế một cách bất ngờ, tố cáo BJP “cướp hơn 100 ghế” và gọi ECI là “ủy ban của BJP”.

Chiến lược bầu cử của BJP tại Tây Bengal theo mô hình quen thuộc: khuấy động tình cảm chống Hồi giáo. Các lãnh đạo đảng, kể cả ông Modi, cáo buộc người Hồi giáo là “kẻ xâm nhập Bangladesh”, kêu gọi người Hindu đoàn kết để trục xuất “người nhập cư bất hợp pháp”. Assam, bang láng giềng, cho thấy điều gì có thể chờ đợi Tây Bengal. Với 1/3 dân số là người Hồi giáo, Thủ hiến Assam Himanta Biswa Sarma đã thực hiện các chiến dịch bài Hồi, bao gồm trục xuất, phá nhà và một cuộc tái phân chia khu vực bầu cử gây tranh cãi khiến ảnh hưởng của người Hồi giáo giảm mạnh. Trong số 19 nghị sĩ đối lập thắng cử ở Assam, 18 người là Hồi giáo – dấu hiệu của sự phân cực tôn giáo. Ông Sarma hứa “bẻ gãy xương sống” của “người Hồi giáo Bangladesh bất hợp pháp” và cam kết thực thi Bộ luật Dân sự thống nhất.

Ngoài Tây Bengal, Tamil Nadu chứng kiến bất ngờ khi diễn viên Vijay đánh bại liên minh cầm quyền, giành 108 ghế, phá vỡ thế độc tôn hai đảng Dravidian kéo dài hàng thập kỷ. Tuy nhiên, ông còn thiếu 10 ghế để đạt đa số và cần một đồng minh. Tại Kerala, chính quyền cộng sản thất bại trước liên minh do đảng Quốc đại lãnh đạo, trong đó người Hồi giáo chiếm một phần tư số ghế. Dù không thắng lớn tại Kerala và Tamil Nadu, tỷ lệ phiếu của BJP vẫn tăng.

Với kết quả này, BJP hiện kiểm soát hoặc tham gia liên minh cầm quyền tại 21 trên 28 bang, chiếm gần 80% dân số 1,4 tỷ người – hiện tượng chưa từng thấy kể từ những năm 1960 khi đảng Quốc đại ở đỉnh cao. BJP cũng là đảng chính trị giàu nhất thế giới với tổng thu nhập 712 triệu USD, so với 96 triệu USD của đảng Quốc đại. Chiến thắng này củng cố vị thế của ông Modi giữa nhiệm kỳ thứ ba, nhưng cũng đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng: Liệu Ấn Độ đang trở nên độc tài hơn? Có đang tiến tới sự thống trị một đảng? Và liệu các cuộc bầu cử ở nền dân chủ đông dân nhất thế giới còn công bằng nữa không?