CHDC Congo và phiến quân M23 nhất trí lộ trình đàm phán hòa bình

Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) và liên minh phiến quân do M23 dẫn đầu đã nhất trí về một lộ trình cho các cuộc đàm phán hòa bình, theo một tuyên bố chung, trong bối cảnh giao tranh vẫn tiếp diễn ở phía đông nước này.

Tuyên bố hôm thứ Bảy cho biết các bên đã xây dựng một "lộ trình nêu rõ các bước tuần tự và mốc thời gian cho các cuộc đàm phán" theo một thỏa thuận khung được ký tại Doha, Qatar, vào tháng 11.

Lộ trình này được đưa ra sau 5 ngày đàm phán tại Thụy Sĩ, từ ngày 17 đến 21 tháng 8, có sự tham gia của đại diện Mỹ, Qatar, Togo, Thụy Sĩ và Ủy ban Liên minh châu Phi.

Hai bên cho biết đã nhất trí về "một phương thức tiêu chuẩn để báo cáo" các vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ thành lập một cơ chế giải quyết các vấn đề trong việc thực thi thỏa thuận Doha.

Một phái bộ xác minh lệnh ngừng bắn dự kiến đến Minembwe, một khu vực phía đông tỉnh Nam Kivu, vào thứ Hai.

Đầu tháng này, CHDC Congo đã trao trả 15 tù nhân cho Liên minh Sông Congo (AFC) và M23 trong một cuộc chuyển giao do Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế làm trung gian, như một phần của tiến trình hòa bình.

Giao tranh tiếp diễn

Tuy nhiên, tình hình an ninh vẫn mong manh khi giao tranh vẫn tiếp diễn trên thực địa.

Hôm thứ Bảy, phát ngôn viên AFC/M23, Lawrence Kanyuka, cáo buộc "các lực lượng liên quân" của CHDC Congo đã tiến hành không kích bằng máy bay không người lái cảm tử vào các khu đông dân cư ở khu vực Minembwe cùng ngày. "Các vụ ném bom này đã gây thương vong cho dân thường và thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng dân sự," ông viết trên mạng xã hội X. Al Jazeera chưa thể xác minh ngay tuyên bố này.

Liên Hợp Quốc cảnh báo hồi tháng 7 rằng tình hình an ninh tại các tỉnh Bắc và Nam Kivu ở phía đông CHDC Congo đã bị bất ổn thêm do các bên ngày càng sử dụng máy bay không người lái.

Một đợt bùng phát Ebola tại khu vực cũng làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng, với khoảng 2.500 người tử vong vì virus kể từ tháng 5.

Xung đột ở phía đông CHDC Congo tái bùng phát vào năm 2021 khi M23 khởi động lại chiến dịch tấn công. Nhóm vũ trang này từ đó đã chiếm giữ nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn, bao gồm các tỉnh lỵ Goma và Bukavu, bị chiếm vào đầu năm 2025. Giao tranh đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và làm khoảng 5,3 triệu người phải di dời trong khu vực.

Xung đột bắt nguồn từ cuộc diệt chủng năm 1994 của phe cực đoan Hutu nhằm vào người Tutsi ở Rwanda và sự sụp đổ của chính phủ Mobutu Sese Seko ở nước khi đó là Zaire.

CHDC Congo, Liên Hợp Quốc và các chính phủ phương Tây đã cáo buộc Rwanda hậu thuẫn M23, nhóm do người Tutsi lãnh đạo, bằng binh lính và vũ khí, nhưng Kigali bác bỏ cáo buộc này.

Ngược lại, Rwanda cáo buộc CHDC Congo ủng hộ các lực lượng dân quân Hutu như Lực lượng Dân chủ Giải phóng Rwanda (FDLR) – một tuyên bố mà Kinshasa bác bỏ.

Mỹ đã làm trung gian cho một thỏa thuận hòa bình riêng giữa CHDC Congo và Rwanda vào năm ngoái.