Cháy rừng tàn phá ngành công nghiệp rượu vang Pháp

Khi các vụ cháy rừng thiêu rụi nhiều khu vực ở Tây Âu trong mùa hè này, các nhà sản xuất rượu vang trong khu vực ngày càng lo ngại về tương lai của một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng nhất.

Tại Pháp, nước xuất khẩu rượu vang lớn nhất châu Âu, khoảng 739.000 ha đất được dành cho các vườn nho trải dài khắp các vùng sản xuất rượu vang như Languedoc, Bordeaux và Thung lũng Rhone. Truyền thống này đã tồn tại hàng thế kỷ.

Tuy nhiên, biến đổi khí hậu do con người gây ra đang tạo ra nhiều điều kiện thời tiết khắc nghiệt hơn, đe dọa những trái nho quý giá và mong manh – vốn rất nhạy cảm với nhiệt độ. Tệ hơn, tần suất cháy rừng ở những khu rừng khô cằn đang gia tăng, gây tàn phá cho nông nghiệp.

Nắng nóng và cháy rừng dữ dội

Năm nay, Tây Âu trải qua một trong những mùa hè nóng nhất, trầm trọng hơn do hiện tượng El Nino – vốn gây ra điều kiện nóng và khô hơn. Châu Âu hiện là lục địa nóng lên nhanh nhất hành tinh, và ở một số nơi, chưa được chuẩn bị đầy đủ để đối phó với nắng nóng.

Mùa nóng năm nay bắt đầu với đợt không khí nóng bao trùm vào tháng 5, và đến giữa tháng 8, nhiệt độ lên tới 40 độ C ở một số khu vực. Cháy rừng đã lan qua các khu vực của Gironde, tây nam nước Pháp, gần Bordeaux – trung tâm vùng sản xuất rượu vang.

Nhiệt độ cao buộc trái nho chín nhanh hơn bình thường. Điều này tạo ra hương vị ngọt hơn, nhưng cũng ảnh hưởng đến độ axit tự nhiên của nho và làm tăng nồng độ cồn trong rượu vang.

Mùa cháy rừng năm 2026 ở tây nam châu Âu là một trong những mùa tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ, với một loạt trận cháy lớn ở Pháp từ tháng 6 đến tháng 7. Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez cho biết ít nhất 465.000 ha đất đã bị đốt cháy kể từ đầu năm.

Riêng khu vực Gironde, diện tích bị cháy lớn gấp khoảng 4 lần Paris – trận cháy lớn nhất kể từ năm 1949. Chính quyền đã phải sơ tán khoảng 220.000 người, bao gồm cả những người sống gần Bordeaux. Các đám cháy nghiêm trọng đến mức tạo ra cả tia sét và đốt cháy thêm.

Các khu vực tây nam Landes, Var, cũng như các khu vực Aude và Herault cũng bị ảnh hưởng. Đến ngày 1/9, vẫn còn một số đám cháy nhỏ hoạt động ở phía nam, nhưng tất cả các đám cháy hiện đã được kiểm soát.

Tác động đến vườn nho

Mặc dù các đám cháy tiến đến gần Bordeaux khoảng 15 km, hầu hết các vườn nho của khu vực – nằm sâu trong đất liền – hầu như không bị ảnh hưởng, theo Per Karlsson, chuyên gia rượu vang điều hành công ty du lịch BK Wine Tours.

Tuy nhiên, một số nhà sản xuất có nguy cơ không phải từ lửa mà từ khói. Gió có thể mang khói và tro đi xa hơn nhiều so với ngọn lửa. Vào tháng 7, tro đã rơi xuống thị trấn vùng rượu vang Libourne – cách xa nguồn cháy tại Cap Ferret hơn 100 km. Libourne gần trung tâm rượu vang quan trọng Saint-Emilion.

Khói có thể làm hỏng nho bằng cách xâm nhập vào vỏ và giải phóng hương vị khói trong quá trình lên men, làm giảm chất lượng tổng thể của nước ép và rượu vang tạo ra.

Du lịch rượu vang cũng bị ảnh hưởng, trong khi các nhà máy rượu coi du lịch là nguồn doanh thu bổ sung quan trọng khi mức tiêu thụ rượu vang đang giảm.

Khủng hoảng chồng chất

Ngoài cháy rừng và nắng nóng, hạn hán kéo dài ở Tây Âu cũng đang ảnh hưởng đến người trồng nho. Các nguồn nước quan trọng như sông Danube và sông Rhine đã rút cạn đáng kể.

Ở miền đông nước Pháp, sông Doubs gần như biến mất ở một số nơi, lộ ra lòng sông khô cằn. Chính quyền đã phải áp đặt các hạn chế sử dụng nước ở nhiều khu vực. Bộ trưởng Chuyển đổi Sinh thái Monique Barbut gọi hạn hán năm nay là “đặc biệt” về cường độ.

Các vùng trồng nho theo truyền thống phụ thuộc vào lượng mưa vì chính quyền đã cấm tưới tiêu để buộc cây nho phải tìm nguồn nước ngầm tự nhiên, nhằm đảm bảo chất lượng cao hơn. Nhưng khi hạn hán, cây nho không đủ nước sẽ hút từ trái nho, khiến quả bị teo lại.

Stephane Vignon, một nhà sản xuất rượu vang ở làng Verzenay, đông bắc nước Pháp, nói với Reuters rằng một số chùm nho năm nay nhẹ hơn gần 30% so với trọng lượng thông thường.

Cuộc khủng hoảng tổng hợp đã đưa vụ thu hoạch ở Pháp đến sớm hơn vào tháng 8, thay vì tháng 9 như truyền thống, khi nông dân lo ngại thiệt hại do chín nhanh và giảm độ axit.

Cùng với đó, ngành công nghiệp rượu vang Pháp đang phải đối mặt với doanh số yếu hơn do thói quen thay đổi khi mọi người uống ít rượu vang hơn trên toàn cầu. Tại Mỹ – nước uống rượu vang lớn nhất thế giới và là khách hàng mua nhiều nhất của Pháp – tiêu thụ rượu giảm từ 3,3 tỷ lít năm 2020 xuống còn 2,7 tỷ lít năm 2024, theo Viện Rượu vang California.

Thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với rượu vang Pháp năm 2025 cùng các mối đe dọa tăng thuế lặp đi lặp lại không giúp ích gì cho doanh số giảm.

Karlsson cho biết biến đổi khí hậu trong tương lai gần có thể kiểm soát được khi người trồng nho bắt đầu thích nghi bằng cách trồng các giống nho chịu hạn tốt hơn. Nhưng số người uống rượu vang ngày càng ít? “Đó mới là vấn đề lớn hơn”, ông nhận định.