Chánh án ICC sẵn sàng hợp tác điều tra vụ ông Cameron bị tố đe dọa tòa

Công tố trưởng Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) Karim Khan xác nhận sẽ hợp tác nếu Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Anh mở cuộc điều tra về cuộc điện đàm giữa ông và cựu Ngoại trưởng David Cameron hồi tháng 4/2024. Ông Khan mô tả cuộc trò chuyện này là “khó khăn”.

Phát biểu trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Middle East Eye (MEE), ông Khan cho biết ông Cameron từng nói rằng “tôi đã mất kiểm soát, hoặc sẽ bị cho là mất kiểm soát nếu chúng tôi tiến hành [các lệnh bắt giữ]”. Ông Khan kể lại: “Có một số câu hỏi được đặt ra, và những hậu quả, hoặc những hậu quả có thể xảy ra, đã được truyền đạt cho tôi trong một cuộc trò chuyện khó khăn”.

MEE từng đưa tin hồi tháng 6 năm ngoái rằng, trong cuộc gọi ngày 23/4/2024, vài tuần trước khi ông Khan nộp đơn xin lệnh bắt Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant, ông Cameron đã đe dọa Anh sẽ “cắt tài trợ cho tòa và rút khỏi Quy chế Rome” nếu ICC phát lệnh bắt giữ các nhà lãnh đạo Israel. Ông Cameron còn ví việc phát lệnh bắt như thả “một quả bom hydro”.

Ông Khan nói: “Rõ ràng, [ông Cameron] không hài lòng với những gì ông ấy nghe được và cho rằng điều đó sẽ gây khó khăn theo quan điểm của ông ấy”. Ông cho biết bị đặt vào tình thế “không còn nghi ngờ gì nữa” khi Anh là một trong những nhà tài trợ lớn nhất của tòa, và rằng “đảng [Bảo thủ] của ông ấy, và cả Mỹ nữa, có thể nghĩ rằng tôi sẽ mất đi sự ủng hộ về mặt chính trị”.

Theo các chuyên gia luật quốc tế, hành vi bị cáo buộc của ông Cameron có thể cấu thành tội phạm hình sự theo Điều 70 Quy chế Rome về hành vi cản trở công lý. Francesca Albanese, Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Palestine, nhận định: “Một lời đe dọa chống lại ICC, dù trực tiếp hay gián tiếp, là hành vi cản trở công lý”.

Bày tỏ cảm xúc về cuộc điện đàm, ông Khan nói: “Tôi yêu đất nước này và rất ngưỡng mộ hệ thống pháp luật Anh… Tôi cảm thấy rất buồn khi có cuộc trò chuyện đó, bởi vì từ một người từng là thủ tướng, tôi đã kỳ vọng nhiều hơn. Tôi nghĩ ông ấy sẽ hiểu rõ hơn”.

Ông Khan cho rằng ông Cameron sẽ không có cách nói chuyện tương tự với Tổng chưởng lý hay Giám đốc Công tố của Anh trong các vụ việc nội bộ như “Partygate”.

Mặc dù Bộ Ngoại giao Anh trước đó khẳng định ông Khan “là người duy nhất có mặt trong cuộc gọi”, MEE đưa tin rằng thực tế trợ lý đặc biệt của ông Cameron, Nam tước phu nhân Liz Sugg, cũng đã nghe cuộc điện đàm này. Văn phòng Ngoại giao Anh nhiều lần từ chối bình luận về vụ việc.

Trong thư trả lời nghị sĩ Andy Slaughter hồi tháng 11/2024, Bộ trưởng Trung Đông Hamish Falconer nêu rõ: “Chính phủ này có thông lệ không bình luận về hành động của các chính phủ tiền nhiệm… Vương quốc Anh tôn trọng vai trò và sự độc lập của ICC”.

Một số nghị sĩ Anh, trong đó có Humza Yousaf – cựu Bộ trưởng thứ nhất Scotland, kêu gọi “chính phủ Anh phải thành thật” và yêu cầu Ngoại trưởng Yvette Cooper “công bố tất cả thư từ liên quan và tiến hành một cuộc điều tra độc lập”. Các nghị sĩ Công đảng Richard Burgon và Imran Hussain cũng đã viết thư cho chính phủ hồi tháng 12 kêu gọi một cuộc kiểm tra “minh bạch và độc lập” về việc liệu các bộ trưởng hoặc quan chức cấp cao có tìm cách can thiệp vào ICC hay không.

Trong cùng cuộc phỏng vấn, ông Khan cũng tiết lộ những áp lực và đe dọa phi thường mà ông phải đối mặt liên quan đến cuộc điều tra tội ác chiến tranh của Israel. Ông đã nghỉ phép dài hạn từ tháng 5/2024 để chờ kết quả điều tra của Liên Hợp Quốc về các cáo buộc chống lại ông. Một hội đồng thẩm phán đã kết luận không có bằng chứng về “hành vi sai trái hoặc vi phạm nhiệm vụ” nào của ông, nhưng ông vẫn chưa trở lại nhiệm vụ sau khi một nhóm các quốc gia phương Tây bỏ phiếu yêu cầu tái điều tra.