Căng thẳng dâng cao ở Anh sau vụ sát hại Henry Nowak, làn sóng cực hữu kích động bạo lực

Căng thẳng gia tăng tại thành phố Southampton, Anh, sau khi Vikrum Digwa, 23 tuổi, người Sikh, bị kết án tù vì sát hại Henry Nowak, 18 tuổi. Vụ việc không chỉ gây đau buồn mà còn bị các nhóm cực hữu lợi dụng để kích động bạo lực và thù hận chống lại cộng đồng Sikh.

Ngày 2/6, hàng trăm người biểu tình đã tập trung bên ngoài đồn cảnh sát trung tâm Southampton trước khi diễu hành đến nhà của hung thủ tại một khu phố đa dạng sắc tộc. Nhiều nhân vật cực hữu, bao gồm Stephen Yaxley-Lennon (thường được biết đến với biệt danh Tommy Robinson), lãnh đạo đảng UKIP Nick Tenconi và diễn viên Laurence Fox, đã có bài phát biểu trước đám đông. Bạo lực đã nổ ra, với các vật thể được ném vào cảnh sát và nhiều phương tiện bị hư hại. Một số người thực hiện kiểu chào Đức Quốc xã và hô vang khẩu hiệu “white power”.

Cha của nạn nhân, ông Mark Nowak, đã lên tiếng kêu gọi bên ngoài tòa án ngay sau khi tuyên án. “Đây không phải là vụ án về đạo Sikh. Đây không phải là vụ án về phân biệt chủng tộc. Đây là vụ án về tội giết người,” Mark Nowak nói. Ông cũng cảnh báo việc cái chết của con trai mình bị sử dụng để tạo ra “sự chia rẽ, thù hận hoặc căng thẳng hơn nữa”.

Theo lời khai tại tòa, vào ngày 3/12, Henry Nowak cùng bạn bè đi ăn mừng kết thúc học kỳ đầu tại Đại học Southampton. Trong đêm đó, Digwa, khi đó 22 tuổi, đã đâm Henry Nowak năm nhát và nói dối cảnh sát rằng thiếu niên này đã lăng mạ anh ta về chủng tộc. Các nhân viên cảnh sát đã đối xử với Nowak như một nghi phạm thay vì nạn nhân, chấp nhận lời khai của Digwa. Khi bị còng tay nằm trên mặt đất, Nowak nhiều lần nói với cảnh sát rằng em đã bị đâm và khó thở, nhưng camera gắn trên người cảnh sát cho thấy những lời cầu xin của em không được đáp lại. Cha nạn nhân bày tỏ sự tức giận về sai sót của cảnh sát.

Jas Singh, cố vấn chính của Liên đoàn Sikh Vương quốc Anh, chỉ trích các chính trị gia từ đảng Cải cách và Khôi phục nước Anh (Reform UK và Restore Britain) khi tập trung chú ý vào tôn giáo của Digwa và thanh kiếm nghi lễ kirpan của đạo Sikh, cho rằng điều này đã làm dấy lên những hiểu lầm về đạo Sikh. Tòa án xác nhận hung khí giết người không phải là kirpan mà là một con dao găm kiểu Ba Tư riêng biệt mà Digwa mang theo. Một thẩm phán nói rằng Digwa đã mang lại “sự xấu hổ” cho tôn giáo của mình và khuấy động căng thẳng chủng tộc.

Hậu quả là nỗi sợ hãi đang lan rộng trong cộng đồng người Sikh ở Anh, nhiều người có thể bị nhận dạng qua các biểu tượng tôn giáo như khăn xếp turban. Singh cho biết đã nhận được nhiều cuộc gọi hỏi: “Có an toàn để ra ngoài không?”, “Chúng tôi có nên đến gurdwara (đền thờ) không?”. Số lượng tín đồ đến đền thờ đã giảm. Một số vụ việc thù hận đã được báo cáo, bao gồm một vị linh mục bị lạm dụng bằng lời nói, một người bị tấn công trong siêu thị, và một nhân viên chăm sóc sức khỏe tới làm việc thì bị một cụ bà từ chối nhận dịch vụ vì anh ta là người Sikh có râu và đội khăn xếp.

Jayanti Shah, một nhà hoạt động chống phân biệt chủng tộc sống ở Southampton từ năm 1968, cho biết bầu không khí trong thành phố ngày càng xấu đi kể từ các cuộc bạo loạn chủng tộc năm 2024. Ali Haydor, một tài xế taxi tại địa phương, cho biết các cuộc biểu tình lần này khác hẳn trước đây, mang tính đối đầu trực tiếp hơn, khiến nhiều người phải thay đổi thói quen hàng ngày, như cho con đi học bằng ô tô thay vì đi bộ hay tránh sử dụng phương tiện công cộng.

Vụ án Nowak đã làm sống lại cuộc tranh luận về cái gọi là “cảnh sát hai tầng” (two-tier policing). Nigel Farage, lãnh đạo đảng Cải cách Anh, cho rằng: “Chúng ta đang sống trong một nước Anh hai tầng, nơi quyền và đặc quyền của người da trắng ít quan trọng hơn của các nhóm dân tộc thiểu số.” Ông kêu gọi công chúng phản ứng với “cơn giận dữ thuần khiết, lạnh lùng”. Ngày 4/6, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng đăng tải trên mạng xã hội rằng “tư duy ý thức hệ và cảnh sát hai tầng là những triệu chứng rõ ràng của sự suy tàn văn minh”.

Tuy nhiên, Shabna Begum, người đứng đầu tổ chức tư vấn bình đẳng chủng tộc Runnymede Trust, cảnh báo việc lợi dụng chính trị các vụ giết người là không mới, “nhưng bối cảnh kích động hiện nay khiến nó trở nên cực kỳ nguy hiểm”. Các lực lượng chức năng và lãnh đạo chính trị vội vàng cam kết xem xét lại các hướng dẫn chống phân biệt chủng tộc trong lực lượng cảnh sát mà không có bằng chứng cho thấy các hướng dẫn này đã làm sai lệch hành vi của cảnh sát. Andrew George, chủ tịch Hiệp hội Cảnh sát Da đen Quốc gia, nhấn mạnh: “Việc xây dựng lòng tin với cộng đồng không phải là sự phân tâm khỏi công tác thực thi pháp luật; đó là nền tảng của một nền cảnh sát hiệu quả.”

Ông Jas Singh cũng cáo buộc chính phủ đã bỏ rơi cộng đồng Sikh, không đảm bảo an toàn cho họ. “Chúng tôi đang tự bảo vệ các ngôi đền gurdwara và người già của mình hết mức có thể,” ông nói, dẫn ra một loạt vụ tấn công nhằm vào người Sikh trong những ngày gần đây trên khắp nước Anh, từ Kent đến Birmingham.