Canada tạm dừng thu thập huyết tương tại các phòng khám tư sau khi hai người hiến tặng tử vong

Một chuỗi phòng khám hiến huyết tương tư nhân tại Canada đã thông báo tạm dừng thu thập sau khi hai người hiến tặng tử vong, cùng lúc chính phủ mở cuộc điều tra về các hành vi không an toàn tiềm ẩn tại công ty Grifols của Tây Ban Nha.

Grifols, công ty y tế Tây Ban Nha vận hành 17 phòng khám tại Canada và là phòng khám tư nhân duy nhất chuyên thu thập huyết tương ở nước này, cho biết đã thông báo với Bộ Y tế Canada về quyết định tạm dừng thu thập từ thứ Tư vừa qua. Cùng ngày, cơ quan này đã đưa ra thông báo chính thức về việc không tuân thủ các quy định về máu, theo một quan chức cấp cao tiết lộ với tờ Globe and Mail.

Hai trường hợp tử vong xảy ra sau khi hiến huyết tương vào tháng 10/2025 và tháng 1/2026, Bộ Y tế Canada thông tin vào tháng 3 năm nay. Cả hai người hiến tặng đều ở tỉnh Manitoba và đã rơi vào tình trạng "suy sụp" trong quá trình hiến tặng, theo những người quen biết với các vụ việc.

Dù Bộ Y tế Canada không công bố danh tính người hiến tặng, bạn bè cho biết một trong số họ là Rodiyat Alabede, 22 tuổi, du học sinh và nhân viên xã hội tương lai, đã hiến huyết tương tại Winnipeg vào ngày 25/10.

Các nhà vận động bệnh nhân đã báo cáo vào cuối tháng 5 rằng có lo ngại về việc Alabede có được sàng lọc đúng cách hay không. "Họ để nhân viên lấy huyết tương từ người hiến tặng mà không biết cách chiết xuất huyết tương một cách an toàn", Kat Lanteigne, nhà vận động an toàn máu đại diện gia đình Alabede, cáo buộc. "Những thất bại quá nghiêm trọng đến mức... giờ chúng ta có nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời", bà nói vào tháng 5.

Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy Alabede chết do ngừng tim ngay sau khi hiến tặng. Bộ Y tế Canada cho biết không tìm thấy "mối liên hệ" giữa cái chết của Alabede và việc hiến huyết tương. Tuy nhiên, các nhà vận động bệnh nhân đã kêu gọi mở cuộc điều tra mới về cái chết của cô, sau khi cáo buộc có "sai lệch y tế đáng kể" giữa kết quả khám nghiệm tử thi hoàn thành hai ngày sau khi cô qua đời và bản tóm tắt y tế do Bộ Y tế Canada ban hành vào ngày 27/3.

The Guardian cũng đã xem các báo cáo thanh tra của Bộ Y tế Canada từ tháng 5, phát hiện nhiều thiếu sót tại các phòng khám Grifols, bao gồm đào tạo không đầy đủ cho nhân viên, sai sót trong quy trình vận hành chuẩn, ghi chép kém và việc Grifols không khắc phục các vấn đề trước đó. Báo cáo còn cho thấy nhân viên không dừng quá trình thu thập huyết tương khi chuông báo động vang lên, đồng thời mô tả báo cáo của công ty là "không đầy đủ" và "không chính xác".

Trước khi có thông báo tạm dừng, việc hiến tặng được phép diễn ra hai lần mỗi tuần tại Grifols. Công ty trả cho người hiến tặng tối đa 100 đô la Canada cho mỗi lần hiến. Huyết tương là chất lỏng giàu protein màu vàng nhạt trong máu, giúp di chuyển tế bào hồng cầu và bạch cầu cùng tiểu cầu qua mạch máu, theo Canadian Blood Services, tổ chức phi lợi nhuận vận hành nguồn cung máu quốc gia của Canada. Huyết tương cũng giúp ngăn chảy máu quá mức và được dùng để sản xuất thuốc điều trị nhiều bệnh như máu khó đông, bệnh gan và các loại ung thư.

Quy trình hiến huyết tương khác với hiến máu toàn phần. Máy apheresis hút máu, tách thành các phần riêng, thu thập các thành phần cần thiết rồi đưa phần máu còn lại trở lại cơ thể, theo Canadian Blood Services. Quá trình này mất khoảng 90 phút, trong khi hiến máu thông thường chỉ mất khoảng 10 phút.

Tại Canada, các tỉnh và vùng lãnh thổ quyết định có cho phép phòng khám huyết tương có trả phí hay không. British Columbia và Quebec không cho phép hoạt động này, nhưng Manitoba, nơi xảy ra hai cái chết, không cấm các công ty trả tiền cho người hiến huyết tương.

Grifols cho biết họ quyết định tạm dừng thu thập "một cách chủ động và tự nguyện" do "sự chú ý không có cơ sở". Công ty cho biết việc tạm dừng sẽ cho phép họ làm việc với Bộ Y tế Canada và Canadian Blood Services. Công ty đã bác bỏ mối liên hệ giữa hai cái chết và việc hiến huyết tương. Vào thứ Sáu, Bộ Y tế Canada cho biết đã tìm thấy "nhiều thiếu sót khác nhau" tại địa điểm Grifols trên phố Taylor Avenue ở Winnipeg. Một người phát ngôn của địa điểm này cho biết họ đang làm việc chặt chẽ với công ty để có thể trở lại hoạt động. "Người dân Canada có thể yên tâm rằng quyết định này sẽ không ảnh hưởng đến sự an toàn và an ninh của nguồn cung máu và huyết tương tại Canada", Grifols tuyên bố.