Canada kêu gọi điều tra cái chết của nữ sinh sau khi hiến huyết tương

Các nhà vận động bệnh nhân tại Canada đã kêu gọi mở cuộc điều tra mới về cái chết của một phụ nữ trẻ sau khi hiến huyết tương, mô tả đây là 'cơn bão hoàn hảo' của các quy trình an toàn lỏng lẻo và nhân viên được đào tạo kém, đồng thời cảnh báo về 'các vấn đề mang tính hệ thống' tại các điểm hiến huyết tương trên khắp cả nước.

Rodiyat Alabede, 22 tuổi, là du học sinh tại Đại học Winnipeg. Cô tử vong vì ngừng tim ngay sau khi hiến huyết tương vào tháng 10/2025 tại một cơ sở do công ty chăm sóc sức khỏe Grifols của Tây Ban Nha vận hành. Một cuộc điều tra ban đầu của Bộ Y tế Canada không tìm thấy mối liên hệ nào giữa việc hiến huyết tương và cái chết của cô.

Tuy nhiên, vào ngày 11/6, các nhà vận động cáo buộc rằng đã phát hiện 'những sai lệch y tế đáng kể' giữa báo cáo khám nghiệm tử thi của cô, được hoàn thành trong vòng hai ngày sau khi cô qua đời, và bản tóm tắt y tế do Bộ Y tế Canada soạn thảo, đề ngày 27/3. Họ cáo buộc cơ quan liên bang đã 'che đậy' các chi tiết về cái chết của cô.

Kat Lanteigne, một nhà vận động về máu an toàn, người đại diện cho gia đình Alabede, cho biết kết quả khám nghiệm tử thi của Alabede cho thấy cô bị phì đại tim (cardiomegaly). Tình trạng này sẽ gây 'căng thẳng lớn' lên cơ thể cô trong quá trình hiến tặng.

'Chúng tôi không biết liệu họ có sàng lọc cô ấy đúng cách hay không. Chúng tôi không biết liệu họ có phản hồi đúng quy trình hiến tặng của cô ấy hay không', Lanteigne dẫn các báo cáo thanh tra 'gây chấn động' của Bộ Y tế Canada ngay sau cái chết của Alabede.

'Họ có nhân viên lấy huyết tương từ những người hiến tặng nhưng không biết cách chiết xuất huyết tương một cách an toàn. Họ không biết cách phản hồi các mã lỗi trên máy, vốn ra lệnh dừng quy trình. Những [thất bại] nghiêm trọng đến mức... giờ đây chúng tôi có nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời.'

Các báo cáo thanh tra của Bộ Y tế Canada cho thấy nhiều thiếu sót, bao gồm đào tạo nhân viên kém, thất bại trong quy trình vận hành tiêu chuẩn, lưu trữ hồ sơ kém và Grifols không khắc phục được các vấn đề trước đây. Trong một số trường hợp, nhân viên được phép làm lại bài kiểm tra tới bốn lần nếu trượt, kiểm tra kiến thức về quy trình vận hành và sử dụng máy an toàn, trước khi có hành động khắc phục. Các câu hỏi không thay đổi sau mỗi lần kiểm tra. Báo cáo cũng phát hiện nhân viên không dừng việc lấy huyết tương khi máy báo động.

Lanteigne cho biết: 'Khi Rodiyat đang hiến tặng, chúng tôi tin rằng các báo động đã vang lên để hướng dẫn nhân viên dừng việc hiến tặng, và điều đó có thể đã không được tuân thủ.' Dù Alabede có biết về tình trạng bệnh của mình hay không, 'Bộ Y tế Canada và Grifols có nghĩa vụ chăm sóc để đảm bảo rằng mọi khía cạnh của việc hiến huyết tương của cô đều được điều tra'.

Grifols chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về các bình luận của Lanteigne. Tuy nhiên, đầu tuần này, trả lời báo cáo của Globe and Mail về báo cáo thanh tra tháng 11, Grifols cho biết đã gửi các kế hoạch hành động chi tiết tới Bộ Y tế Canada để thực hiện ngay lập tức. Công ty cũng cho biết sẽ hợp tác chặt chẽ với cơ quan quản lý để đáp ứng các yêu cầu cấp phép.

Các ca tử vong do hiến huyết tương là cực kỳ hiếm. Chỉ có ba trường hợp tử vong được ghi nhận tại Canada trong thập kỷ qua, tất cả đều xảy ra ở Manitoba. Guardian đã đưa tin về mức độ Grifols thất bại trong các báo cáo thanh tra tại các cơ sở khác, bao gồm 'việc xác nhận, hiệu chuẩn, vệ sinh hoặc bảo trì các thiết bị quan trọng không phải lúc nào cũng đầy đủ' và hồ sơ 'không phải lúc nào cũng chính xác, đầy đủ, dễ đọc, rõ ràng và/hoặc dễ dàng truy xuất'. Trong số 8 trường hợp không tuân thủ đã được ghi nhận đối với các cuộc kiểm tra máu, từ năm 2016, các cơ sở do Grifols vận hành chiếm một nửa tổng số.

Lanteigne cho biết cô và những người khác đã viết thư cho Mark Carney, Thủ tướng Canada, để yêu cầu mở lại cuộc điều tra về cái chết của Alabede và đình chỉ giấy phép của Grifols trong thời gian chờ đợi. Ba tháng sau cái chết của Alabede, một người khác cũng tử vong khi hiến huyết tương tại một địa điểm khác ở Winnipeg.

Bộ Y tế Canada cho biết đã có các chuyến thăm ngay lập tức tới các trung tâm thu thập huyết tương sau mỗi trường hợp tử vong được báo cáo, và hồ sơ cho thấy các quy trình vận hành tiêu chuẩn đã được tuân thủ. Tuy nhiên, trong một chuỗi email nội bộ giữa các quan chức y tế từ tháng 2, Guardian cho biết Tổng giám đốc thực thi tuân thủ của Bộ Y tế Canada đã bày tỏ lo ngại sau cái chết thứ hai tại một điểm hiến huyết tương. Trong bản tóm tắt y tế tháng 3, Bộ Y tế Canada cho biết 'không có mối liên hệ' giữa việc hiến huyết tương và cái chết của Alabede. Nhưng Lanteigne cho biết có sự khác biệt 'sâu sắc' giữa báo cáo của nhân viên điều tra y tế và báo cáo mà Bộ Y tế Canada đã phân phối cho các nhà lập pháp, bao gồm lượng huyết tương thu thập được khác nhau đáng kể. Guardian đã được xem một bản sao của báo cáo khám nghiệm tử thi, với sự cho phép của người đại diện gia đình, để xác nhận những khác biệt.