Canada đã công bố kế hoạch mua một phi đội máy bay cảnh báo sớm từ tập đoàn Saab của Thụy Điển, thay vì lựa chọn cạnh tranh từ Boeing, trong bối cảnh nước này tìm cách giảm sự phụ thuộc vào các công ty quốc phòng Mỹ.
Thủ tướng Mark Carney cho biết vào ngày 16/4 tại hội nghị quốc phòng ở Ottawa rằng Canada sẽ chọn máy bay GlobalEye của Saab, được phát triển dựa trên dòng máy bay phản lực Global 6500 của Bombardier. Boeing E-7 Wedgetail – vốn gặp sự chậm trễ và vượt chi phí – cũng từng nằm trong danh sách xem xét.
“Với bộ cảm biến tiên tiến và hệ thống nhiệm vụ, GlobalEye của Saab sẽ là nguồn lực then chốt cho lực lượng vũ trang Canada để phát hiện và răn đe các mối đe dọa trên khắp Bắc Cực”, Carney phát biểu trước hội nghị.
Thủ tướng Carney cam kết từ tháng 3 rằng Canada sẽ tự chịu trách nhiệm bảo vệ toàn bộ lãnh thổ Bắc Cực rộng lớn của mình, sau nhiều thập kỷ dựa vào quan hệ đối tác với Mỹ để giám sát hơn 4,4 triệu km vuông đất và biển – một lãnh thổ rộng hơn Ấn Độ.
Trong một tuyên bố, Saab cho biết tập đoàn dự định đầu tư vào công tác nghiên cứu và phát triển tại Canada như một phần của thỏa thuận tiềm năng.
Mặc dù Carney không cung cấp chi tiết về quy mô phi đội hoặc chi phí hợp đồng, các quan chức quân sự trước đó cho biết Canada muốn mua 6 máy bay cảnh báo sớm.
Philippe Lagasse, phó giám đốc trung tâm về các vấn đề quốc tế tại Đại học Carleton ở Ottawa, nhận định quyết định mua máy bay GlobalEye là “một trường hợp thử nghiệm quan trọng đối với chính sách chuyển hướng khỏi năng lực quân sự Mỹ của chính quyền Carney”.
Ông cho biết trong một tuyên bố rằng quyết định này khẳng định mối quan hệ của Canada với Thụy Điển, một đồng minh NATO mới và cũng đang mong muốn tăng cường quan hệ với quân đội Canada.
Trước đó, Canada bày tỏ mong muốn hợp tác chặt chẽ hơn với các nước Bắc Âu trong khu vực Bắc Cực về quốc phòng và các vấn đề khác, trong bối cảnh Mỹ trở thành đối tác kém tin cậy hơn.
“GlobalEye đã tạo việc làm tại Canada và làm việc với chuỗi cung ứng Canada. Quyết định này gắn kết hai quốc gia chúng ta thậm chí còn chặt chẽ hơn”, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson viết trên mạng xã hội.
Saab cũng đang cạnh tranh để bán cho Canada một số máy bay chiến đấu Gripen. Canada có thỏa thuận mua 88 máy bay F-35 từ Lockheed Martin, nhưng năm ngoái, sau khi Mỹ áp thuế lên các mặt hàng nhập khẩu chủ chốt từ Canada, Carney yêu cầu quân đội xem xét liệu có thể cắt giảm đơn hàng và mua một số máy bay từ nhà sản xuất khác hay không.
