Các tổ chức nhân quyền gọi vụ Israel sát hại phóng viên Amal Khalil là 'tội ác chiến tranh'

Các tổ chức nhân quyền Lebanon và quốc tế đã cáo buộc Israel cố ý nhắm mục tiêu và sát hại một phóng viên người Lebanon, đồng thời cản trở nhân viên y tế tiếp cận nạn nhân khi cô đang bị thương nặng.

Amal Khalil, phóng viên kỳ cựu của tờ báo Lebanon al-Akhbar, thiệt mạng trong một cuộc tấn công ngày 22/4 tại al-Tiri, miền nam Lebanon. Nữ phóng viên ảnh Zainab Faraj bị thương nghiêm trọng.

Ngày 27/3, Human Rights Watch (HRW), Amnesty International và tổ chức nhân quyền Lebanon The Legal Agenda công bố kết quả các cuộc điều tra riêng biệt về vụ tấn công.

HRW cho rằng các cuộc không kích của Israel "bao gồm các cuộc tấn công có vẻ cố ý nhằm vào dân thường và tài sản dân sự, điều này sẽ cấu thành tội ác chiến tranh". Amnesty lên án "cuộc tấn công trực tiếp vào dân thường cần được điều tra như một tội ác chiến tranh".

Cả hai tổ chức đều cho rằng quân đội Israel "biết hoặc buộc phải biết" rằng hai phụ nữ là dân thường, đồng thời chỉ ra rằng máy bay không người lái của Israel đã hiện diện tại hiện trường vụ tấn công. The Legal Agenda cho biết điều tra của họ xác định hành động của quân đội Israel "cấu thành tội ác chiến tranh và vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế".

Lực lượng Israel đã ném bom một tòa nhà nơi hai phóng viên trú ẩn sau khi buộc phải bỏ xe vì các cuộc tấn công trước đó của Israel nhằm vào hoặc gần xe của họ. Theo báo cáo của HRW, quân đội Israel đã nhắm mục tiêu vào tòa nhà bất chấp lời kêu gọi từ Hội Chữ thập đỏ Lebanon, chuyển qua Lực lượng lâm thời Liên hợp quốc tại Lebanon (UNIFIL), để sơ tán các phóng viên khỏi đó.

HRW cho biết các máy bay không người lái quadcopter của Israel dường như đã theo dõi Faraj và Khalil — những người mà họ đánh giá quân đội Israel biết hoặc buộc phải biết là dân thường — khi họ trú ẩn và sau đó bị tấn công.

"Quân đội Israel nói rằng họ không nhắm mục tiêu vào phóng viên, nhưng sự thật và bằng chứng cho thấy họ đã lặp đi lặp lại hành vi này. Amal Khalil và Zainab Faraj là những nạn nhân mới nhất trong chuỗi dài các vụ tấn công như vậy", Ramzi Kaiss, nghiên cứu viên Lebanon tại HRW, nói. "Việc lực lượng Israel tiếp tục sát hại các phóng viên cho thấy sự sẵn sàng trắng trợn gây ra tội ác mà không hề sợ hậu quả".

HRW cũng cho biết quân đội Israel dường như đã cản trở nhân viên cấp cứu cố gắng tiếp cận các phóng viên sau vụ tấn công. Theo báo cáo, lực lượng Israel đã bắn lựu đạn gây choáng, buộc nhân viên Hội Chữ thập đỏ Lebanon phải rút lui trước khi cứu hoặc điều trị cho Khalil.

Tổ chức nhân quyền này dẫn lời nhân chứng và hình ảnh cho thấy một xe cứu thương của Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Lebanon đến hiện trường dường như đã bị bắn bằng "hỏa lực vũ khí nhỏ".

"Che giấu sự thật"

Quân đội Israel tại thời điểm xảy ra vụ tấn công tuyên bố họ đã đánh trúng một chiếc xe "đã rời khỏi một công trình quân sự do Hezbollah sử dụng", và "sau đó, công trình mà từ đó các cá nhân đã bỏ chạy cũng bị đánh trúng". Israel phủ nhận việc ngăn cản các đội cứu hộ tiếp cận khu vực.

Amnesty cho biết quân đội Israel thông báo rằng "vụ việc đã được xem xét sơ bộ và các bài học liên quan đã được rút ra", đồng thời "lấy làm tiếc về mọi tổn hại gây ra cho các phóng viên".

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun trước đó đã cáo buộc Israel phạm tội ác chiến tranh trong vụ sát hại các phóng viên, mà ông cho là một phần nỗ lực "che giấu sự thật về các hành vi gây hấn chống lại Lebanon".

Lực lượng Israel đã nhiều lần bị cáo buộc thực hiện các cuộc tấn công bất hợp pháp nhằm vào phóng viên ở Lebanon và Gaza.

Năm 2025, Israel chịu trách nhiệm cho hơn hai phần ba số phóng viên bị sát hại trên toàn cầu — 84 trong số 129 — theo các vụ việc được Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) theo dõi.

Israel cũng chịu trách nhiệm áp đảo trong năm đó về các vụ giết người có chủ đích, mà CPJ phân loại là "giết người", thực hiện 38 trong số 47 tội ác được ghi nhận.

Các cuộc tấn công của Israel nhằm vào phóng viên tiếp tục trong năm nay, giết chết ít nhất 8 phóng viên Palestine, theo Nghiệp đoàn phóng viên Palestine, và 9 phóng viên ở Lebanon, theo số liệu từ CPJ.

"Lebanon cần chấm dứt tình trạng miễn trừ cho các hành vi lạm dụng của Israel và các quốc gia khác nên thúc đẩy trách nhiệm giải trình và sử dụng sức ép của họ đối với chính quyền Israel để ngăn chặn thêm tội ác", Kaiss nói.

Heba Morayef, đại diện Amnesty, cho rằng "sự miễn trừ mà lực lượng Israel được hưởng trong việc giết hại các phóng viên và thường dân khác ở Lebanon trong ba năm qua đã cho phép quân đội Israel tiếp tục các cuộc không kích bất hợp pháp, bao gồm cả các cuộc tấn công trực tiếp vào dân thường".