Các phe phái chính trị Iran phản ứng ra sao trước thỏa thuận hòa bình với Mỹ?

Tehran, Iran – Lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei bày tỏ quan điểm khác với thỏa thuận hòa bình tạm thời với Mỹ, nhưng đã cho phép Tổng thống Masoud Pezeshkian, người theo phe ôn hòa, chịu trách nhiệm về thỏa thuận này. Động thái này đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích từ phe cứng rắn, lo ngại chiến tranh với Mỹ có thể sớm tái diễn.

Thỏa thuận do Pezeshkian và Tổng thống Mỹ Donald Trump ký kết, thông qua trung gian của Pakistan, Qatar và các nước khác, cũng vấp phải sự phản đối từ tất cả các phe phái chính trị tại Israel, những người ủng hộ hành động quân sự nhằm làm suy yếu Iran và liên minh ‘trục kháng chiến’.

Dưới đây là phân tích về các cuộc tranh luận nội bộ tại Iran kể từ khi bản ghi nhớ được ký kết.

Khamenei, người chưa xuất hiện công khai kể từ khi kế nhiệm cha mình vào tháng 3, đã đưa ra tuyên bố bằng văn bản ngắn gọn: “Về nguyên tắc, tôi có quan điểm khác”. Tuy nhiên, ông cho phép thỏa thuận sau khi Tổng thống Pezeshkian, với tư cách chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, “chấp nhận trách nhiệm một cách rõ ràng”. Khamenei cũng nhấn mạnh các cuộc đàm phán trực tiếp sắp tới “không có nghĩa là chấp nhận lập trường của kẻ thù”, đồng thời đặt điều kiện ít nhất ba phần tư thành viên hội đồng an ninh, bao gồm các chỉ huy quân sự, phải phê duyệt thỏa thuận.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao đã ban hành tuyên bố trấn an Khamenei rằng họ sẽ bảo vệ “quyền lợi của dân tộc Iran và mặt trận kháng chiến”, đồng thời tiến hành đàm phán với “sự ngờ vực hoàn toàn” đối với Mỹ và có kế hoạch trả đũa nếu phía Mỹ vi phạm bất kỳ điều khoản nào.

Tổng thống Pezeshkian gọi văn bản này là “tài liệu lịch sử và thông điệp từ một Iran hùng mạnh rằng hòa bình sẽ hiện thực dưới bóng tối của sự tôn trọng lẫn nhau”. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, người đóng vai trò trưởng đoàn đàm phán, cảm ơn Khamenei vì “thông điệp sáng suốt và khôn ngoan”, đồng thời cho rằng bản ghi nhớ mới chỉ là “khởi đầu của một con đường khó khăn và quanh co”. Ghalibaf cũng tự nhận mình là “chỉ huy kinh tế thời hậu chiến” và yêu cầu quyền ra quyết định trong quá trình đàm phán.

Trong khi đó, phe cứng rắn tổ chức các cuộc biểu tình do nhà nước hậu thuẫn, chỉ trích Pezeshkian, Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi – những người bị xem là có xu hướng nhượng bộ Mỹ. Các nhà lập pháp cứng rắn yêu cầu mở lại quốc hội để có thể ngăn chặn bất kỳ thỏa thuận nào gây hại cho lợi ích Iran. Tại thành phố thánh địa Mashhad, Ayatollah Ahmad Alamolhoda tuyên bố: “Cuộc chiến của chúng ta chưa kết thúc” với Washington, nhấn mạnh việc trả thù cho các nhà lãnh đạo đã hy sinh.

Các tờ báo Iran hôm thứ Bảy dành trang nhất cho thông điệp từ Khamenei và bản ghi nhớ. Trong khi các nhật báo bảo thủ cho rằng thỏa thuận được cho phép nhưng với các điều kiện, tờ Etemad theo đường lối cải cách mô tả bản ghi nhớ là “tài liệu chiến thắng”, cho thấy sự khác biệt quan điểm giữa các phe phái về các chi tiết vẫn chưa được xác nhận của thỏa thuận với Mỹ.