Ca mắc Ebola tại CHDC Congo tăng gần gấp đôi trong hai ngày, Tổng giám đốc WHO thăm vùng dịch

Người đứng đầu cơ quan y tế Liên Hợp Quốc đang có chuyến thăm tâm dịch Ebola tại miền đông CHDC Congo, kêu gọi cộng đồng địa phương dẫn dắt cuộc chiến chống căn bệnh có số ca xác nhận tăng gần gấp đôi trong hai ngày qua.

Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã tới Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, hôm thứ Bảy (30/5). "Cộng đồng hiểu vấn đề hơn và họ cũng biết giải pháp," ông Tedros nói với các phóng viên, đồng thời nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong ứng phó dịch bệnh.

Chính quyền CHDC Congo cho biết số ca xác nhận tại nước này đã lên tới 225 hôm thứ Sáu (29/5), gần gấp đôi so với con số 121 ca được báo cáo hai ngày trước đó.

Đợt bùng phát này do virus Bundibugyo gây ra, một dạng Ebola hiếm gặp và nghiêm trọng, hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt. WHO đã tuyên bố đợt bùng phát là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu. Tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) mô tả đây là một trong những đợt bùng phát Ebola lây lan nhanh nhất từng được ghi nhận.

Giới chức cũng ghi nhận 1.028 ca nghi ngờ và hơn 220 ca tử vong nghi do Ebola tại CHDC Congo. Dịch đã lan sang Uganda láng giềng, nơi có 9 ca xác nhận và 1 ca tử vong.

Ebola lần đầu được phát hiện tại khu vực Trung Phi này vào năm 1976; đây là đợt bùng phát thứ 17 của CHDC Congo. Bundibugyo là một trong ba chủng virus gây ra hầu hết các đại dịch lớn. Chủng nguy hiểm nhất, virus Ebola Zaire, đã gây ra đợt bùng phát Tây Phi 2014–2016 với hơn 28.000 ca mắc.

"Không ai biết quy mô và mức độ nghiêm trọng thực sự của đợt bùng phát này," MSF cảnh báo, nói rằng công tác ứng phó chưa theo kịp. WHO cũng cảnh báo tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30–50% – tương tự hai đợt bùng phát Bundibugyo trước đây – dù tỷ lệ ở các ca xác nhận cho đến nay vẫn thấp hơn.

Phóng viên Al Jazeera từ Goma, phía đông CHDC Congo, đưa tin Bộ Y tế nước này đã mở rộng xét nghiệm, truy vết và giám sát, phát hiện thêm các ca nhiễm có thể chưa được ghi nhận trước đó.

Liên minh châu Âu (EU) đã gửi vật tư y tế đến Ituri, và Mỹ cam kết hỗ trợ hơn 112 triệu USD. Dù vậy, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cho biết nguồn tài trợ toàn cầu cho ứng phó dịch đã giảm hơn một nửa, từ 498 triệu USD xuống còn 219 triệu USD.

Đợt bùng phát ghi nhận ca hồi phục xác nhận đầu tiên trong tuần này. WHO đang phối hợp với CHDC Congo và Uganda để đánh giá các loại thuốc thử nghiệm và một loại vaccine tiềm năng.

Ông Tedros, người đã gặp Thủ tướng CHDC Congo Judith Suminwa Tuluka tại Kinshasa trước khi bay tới Bunia, bày tỏ tin tưởng nước này có thể kiểm soát dịch. Tuy nhiên, xung đột kéo dài ở miền đông CHDC Congo đang cản trở nỗ lực khống chế dịch. Các đội y tế tại Ituri đã hứng chịu các cuộc tấn công từ nhóm vũ trang ADF có liên hệ ISIL cũng như dân quân địa phương. Virus cũng đã lan tới các tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu, nơi nhóm phiến quân M23 do Rwanda hậu thuẫn kiểm soát các thành phố lớn.

Sự tức giận vì các quy tắc nghiêm ngặt trong xử lý thi thể người chết, vốn xung đột với phong tục mai táng địa phương, đã dẫn đến ít nhất ba vụ tấn công vào các trung tâm y tế.

Các nước trong khu vực đang trong tình trạng báo động. Uganda và Rwanda đều đóng cửa biên giới với CHDC Congo, trong khi Mỹ cấm hầu hết du khách từng tới CHDC Congo, Uganda hoặc Nam Sudan. WHO khuyến cáo không nên làm vậy và ông Tedros bác bỏ việc đóng cửa biên giới là không hiệu quả, cho rằng điều đó khiến các nước ngần ngại báo cáo dịch bệnh một cách công khai.

Các bộ trưởng y tế của IGAD, khối 8 nước Đông Phi, đã nhóm họp trong tuần này và nhất trí điều chuyển khoảng 7 triệu USD cho công tác phòng ngừa trên toàn khu vực.

Một kế hoạch của Mỹ về việc mở một trung tâm cách ly Ebola tại Kenya dành cho công dân Mỹ có nguy cơ phơi nhiễm đã bị tòa án Kenya đình chỉ trong tuần này sau khi một nhóm nhân quyền phản đối. Africa CDC cũng phản đối, cảnh báo cơ sở này sẽ gây căng thẳng cho hệ thống y tế Kenya, trong khi quan chức Kenya biện hộ đây là nghĩa vụ quốc tế. Mỹ cho biết họ hy vọng giải quyết được tranh chấp.