Bolivia: Tổng thống sa thải bộ trưởng kinh tế giữa khủng hoảng

Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz ngày 8/8 đã ký sắc lệnh sa thải Bộ trưởng Kinh tế Jose Gabriel Espinoza, theo công bố trên công báo chính phủ. Oscar Mario Justiniano Pinto được bổ nhiệm làm quyền bộ trưởng kinh tế cho đến khi có nhân sự chính thức, tuy nhiên sắc lệnh không nêu rõ thời điểm bổ nhiệm thay thế.

Việc sa thải diễn ra sau khi Quốc hội Bolivia bỏ phiếu phê bình Espinoza hôm 5/8 vì không xuất hiện trước cơ quan lập pháp để trả lời các câu hỏi về kinh tế. Theo hiến pháp nước này, một cuộc bỏ phiếu phê bình có thể dẫn tới việc bãi nhiệm. Chính quyền của ông Paz trước đó tuyên bố sẽ kháng lại quyết định này trong khi tòa án xem xét tranh chấp, nhưng sắc lệnh hôm 8/8 cho thấy tổng thống đã thay đổi quan điểm.

Động thái này được giới phân tích đánh giá là một nhượng bộ của Tổng thống Paz, người đang hứng chịu sự phẫn nộ của công chúng về cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt nghiêm trọng tại quốc gia Nam Mỹ này.

Bolivia đã trải qua nhiều năm bất ổn kinh tế và chính trị. Ông Paz, khi đó là thượng nghị sĩ, đắc cử tổng thống hồi tháng 10 năm ngoái với cam kết khôi phục sự ổn định. Lễ nhậm chức của ông hồi tháng 11 đánh dấu chấm dứt gần hai thập kỷ cầm quyền của đảng Phong trào hướng tới chủ nghĩa xã hội (MAS), khi ông chạy đua với chiến dịch mang tên “chủ nghĩa tư bản cho tất cả”.

Chiến thắng của ông Paz xuất phát từ lo ngại về tình trạng kinh tế Bolivia. Quốc gia từng là nhà xuất khẩu nhiên liệu lớn này đã chứng kiến sản lượng khí đốt tự nhiên sụt giảm do quản lý yếu kém, trữ lượng cạn kiệt và thiếu hoạt động thăm dò mới. Nguồn thu ngoại tệ giảm khiến dự trữ ngoại hối suy yếu, dẫn tới bất ổn sâu hơn.

Theo số liệu tới năm 2024, hơn 37% dân số Bolivia sống dưới chuẩn nghèo quốc gia. Hồi tháng 12 năm ngoái, chính phủ của ông Paz đã hủy bỏ trợ cấp nhiên liệu lâu nay, gây làn sóng phản đối. Chính sách cải cách đất đai ký hồi tháng 4 cũng làm bùng phát bất ổn công chúng, khi người dân nông thôn và cử tri bản địa lo ngại chính sách này làm suy yếu bảo vệ cho chủ sở hữu đất nhỏ.

Ông Paz cuối cùng đã đảo ngược chính sách này vào tháng sau, nhưng suốt tháng 5 và tháng 6, đất nước chìm trong các cuộc phong tỏa, tuần hành và biểu tình, với một số người kêu gọi tổng thống từ chức. Ông tuyên bố tình trạng khẩn cấp hồi tháng 6 và Quốc hội đã thông qua việc cho phép sử dụng quân đội để giải tỏa các điểm phong tỏa.

Việc sa thải Bộ trưởng Espinoza diễn ra trong bối cảnh ông Paz đang tìm kiếm sự ủng hộ của Quốc hội cho loạt cải cách kinh tế và chương trình tài trợ từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Hạ nghị sĩ đối lập Roland Pacheco cho rằng quyết định này cho thấy ông Paz “thể hiện sự khiêm tốn và tuân thủ hiến pháp”.

Chính phủ ông Paz vẫn đối mặt với sức ép trong nước khi những người ủng hộ cựu Tổng thống Evo Morales tiếp tục phản đối chính quyền mới. Một tòa án ở Bolivia hồi tháng 7 đã phát lệnh bắt ông Morales với cáo buộc khuyến khích người ủng hộ tham gia “nổi dậy vũ trang” hồi tháng 6, cùng với một lệnh riêng về tội hiếp dâm theo luật định. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Morales cáo buộc chính phủ đàn áp ông “để che giấu bi kịch thực sự mà Bolivia đang trải qua: một cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội sâu sắc… một mô hình bỏ rơi người dân và bảo vệ tham nhũng”.