Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 28/5 đã đăng trên mạng xã hội tuyên bố rằng quân đội Mỹ sẽ 'bác bỏ mọi nỗ lực lật đổ chính phủ hợp hiến' của Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz. Ông Hegseth ám chỉ những người biểu tình - phần lớn là giáo viên, thợ mỏ, nông dân và công nhân công đoàn - đang câu kết với 'khủng bố ma túy', thuật ngữ mà chính quyền Trump dùng để chỉ những kẻ buôn ma túy.
'Nước Mỹ đang theo dõi. Bolivia không được phép để mình rơi vào hiện trạng cũ của sự thống trị của khủng bố ma túy trong khu vực', ông Hegseth viết.
Thông điệp này là dấu hiệu mới nhất cho thấy chính quyền Trump có kế hoạch tiếp tục đóng vai trò tích cực trong chính trị và an ninh Mỹ Latinh. Kể từ khi trở lại nhiệm kỳ tổng thống thứ hai vào năm 2025, ông Trump đã vạch ra một kế hoạch bành trướng, và chính quyền của ông mô tả toàn bộ Tây Bán Cầu là 'khu vực lân cận' cần được kiểm soát.
'Đây là bán cầu CỦA CHÚNG TA, và Tổng thống Trump sẽ không để an ninh của chúng ta bị đe dọa', Bộ Ngoại giao Mỹ đăng trên mạng xã hội vào tháng 1. Chính quyền Trump cũng đã chỉ định nhiều mạng lưới tội phạm ở Mỹ Latinh là tổ chức 'khủng bố'.
Đầu năm nay, ông Trump thành lập sáng kiến an ninh mang tên Liên minh chống Cartel châu Mỹ (A3C), trực thuộc Lá chắn châu Mỹ, nhằm tập hợp các chính phủ cánh hữu trong khu vực hợp tác về các vấn đề tội phạm và an ninh. Tổng thống Paz là một trong những nhà lãnh đạo tham dự hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của A3C vào tháng 3.
Trong nước, chính phủ của ông Paz gặp nhiều khó khăn ngay từ đầu. Ông đắc cử trong cuộc bầu cử tổng thống vòng hai vào tháng 10 năm ngoái, chấm dứt gần hai thập kỷ cầm quyền của Phong trào vì chủ nghĩa xã hội (MAS). Chính quyền của ông nhanh chóng khôi phục quan hệ với Mỹ sau khi bị cắt đứt vào năm 2008 vì bất đồng về chính sách chống ma túy cứng rắn.
Bolivia là nước sản xuất coca lớn thứ ba thế giới - nguyên liệu thô cho cocaine, nhưng cây trồng này cũng được dùng trong y học cổ truyền và nghi lễ Andes. Các công đoàn nông dân trồng coca vẫn là lực lượng chính trị mạnh mẽ tại nước này.
Một số động thái đầu tiên của ông Paz đã gây lo ngại cho nhóm cử tri này. Tháng 5 vừa qua, chính phủ buộc phải thu hồi đạo luật cải cách đất đai Ley 1720, mà nông dân lo ngại sẽ cho phép chuyển đổi mảnh đất nhỏ của họ thành các khu đất lớn hơn. Quyết định hủy bỏ trợ cấp nhiên liệu của ông Paz cũng gây phản ứng dữ dội, khiến giá xăng tăng. Kinh tế Bolivia đã rơi vào hỗn loạn nhiều năm, dự trữ ngoại tệ và xuất khẩu khí đốt tự nhiên suy giảm.
Từ tháng 5, người biểu tình tràn ngập đường phố trên khắp Bolivia, phong tỏa đường sá và đụng độ với lực lượng thực thi pháp luật. Một số người biểu tình kêu gọi ông Paz từ chức, song giới chức chính quyền bác bỏ khả năng này. Đối mặt với bất ổn công cộng, ông Paz đã cải tổ nội các và cam kết giảm 50% lương.
Ngày 27/5, cơ quan lập pháp Bolivia cho phép quân đội triển khai trấn áp người biểu tình nhằm giải tỏa các chốt chặn, nhưng các cuộc biểu tình vẫn tiếp diễn. Chính quyền Trump, vốn khuyến khích các chính phủ Mỹ Latinh có biện pháp cứng rắn hơn đối phó với ma túy, đã lên tiếng ủng hộ ông Paz.
'Chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ các đối tác A3C như Bolivia để đảm bảo rằng những kẻ khủng bố ma túy bị ngăn chặn kiếm lợi từ cái chết và sự hủy diệt ở bán cầu của chúng ta', ông Hegseth nói.
