Ngày 15/3, hàng nghìn người biểu tình đã đổ về trung tâm thủ đô Belgrade, Serbia, trong một cuộc biểu tình do phong trào sinh viên tổ chức. Đám đông mang theo biểu ngữ và mặc áo phông in dòng chữ “Sinh viên thắng” – khẩu hiệu của phong trào thanh niên đã tập hợp cuộc biểu tình này. Các cuộc đụng độ đã nổ ra giữa người biểu tình và cảnh sát chống bạo động sau cuộc mít tinh chống chính phủ.
Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic đã tìm cách kiềm chế các cuộc biểu tình lớn thách thức chính quyền cứng rắn của ông tại quốc gia Balkan này. Quy mô của cuộc biểu tình ngày 15/3 cho thấy sự bất đồng vẫn còn mạnh mẽ hơn một năm sau khi các cuộc biểu tình bắt đầu, với những người biểu tình yêu cầu trách nhiệm giải trình về thảm kịch nhà ga ở miền bắc Serbia vào tháng 11/2024 khiến 16 người thiệt mạng.
Các cuộc biểu tình chống tham nhũng đã buộc Thủ tướng khi đó là Milos Vucevic phải từ chức vào tháng 1/2025 trước khi chính quyền chuyển sang đàn áp phong trào. Nhiều người ở Serbia đổ lỗi cho vụ sập mái che bê tông tại nhà ga là do sự cẩu thả bị cáo buộc tham nhũng trong quá trình cải tạo do các công ty Trung Quốc thực hiện.
Trong một động thái được cho là nhằm ngăn người dân từ các vùng khác đến thủ đô, công ty đường sắt nhà nước Serbia đã hủy tất cả các chuyến tàu đến và đi từ Belgrade vào ngày 15/3. Trong một video đăng trên Instagram, Tổng thống Vucic – đang trên đường thăm Trung Quốc – cáo buộc những người biểu tình “đã thể hiện bản chất bạo lực và không thể đối đầu với các đối thủ chính trị”. Ông nói thêm: “Nhà nước đang hoạt động và sẽ tiếp tục hoạt động theo luật pháp”.
Những người biểu tình yêu cầu bầu cử sớm và pháp quyền, cáo buộc chính phủ tội phạm và tham nhũng. Họ cho biết có kế hoạch thách thức Tổng thống Vucic trong cuộc bầu cử năm nay, hy vọng sẽ lật đổ chính phủ theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu của ông. Trước đó, ông Vucic cho biết cuộc bầu cử quốc hội có thể được tổ chức trong khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 11 năm nay.
Các cuộc đụng độ đầu tiên được báo cáo gần một trại của những người ủng hộ Tổng thống Vucic bên ngoài tòa nhà tổng thống Serbia. Trại này được thiết lập trước một cuộc biểu tình lớn vào tháng 3 năm ngoái như một lá chắn sống chống lại người biểu tình. Nhạc dân ca vang lên từ một khu vực có rào chắn, được bao quanh bởi các hàng cảnh sát chống bạo động được trang bị đầy đủ.
Tổng thống Serbia đã phải đối mặt với sự giám sát quốc tế về các chiến thuật cứng rắn của ông đối với người biểu tình trong năm qua, bao gồm bắt giữ tùy tiện và sử dụng vũ lực quá mức. Cao ủy Nhân quyền của Hội đồng châu Âu, Michael O’Flaherty, đã chỉ trích chính phủ Serbia trong một báo cáo sau chuyến thăm nước này vào tuần trước và cho biết ông “sẽ theo dõi chặt chẽ tình hình”. Ông O’Flaherty cũng đề cập đến “các báo cáo về việc cảnh sát bảo vệ những kẻ tấn công giấu mặt và thường không đeo mặt nạ nhằm vào các nhà báo và người biểu tình”. Ông cho rằng tình hình nhân quyền tổng thể đã xấu đi kể từ chuyến thăm trước đó vào tháng 4/2025.
Serbia đang tìm cách gia nhập Liên minh châu Âu (EU) trong khi vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với Nga và Trung Quốc. Tháng trước, quan chức mở rộng hàng đầu của EU đã cảnh báo sự suy thoái dân chủ dưới thời Tổng thống Vucic có thể khiến nước này mất khoảng 1,5 tỷ euro (1,8 tỷ USD) tài trợ từ EU.
