Bầu cử sơ bộ tại Maryland, Utah, New York: Cuộc đấu giành lại bản đồ bầu cử

Chưa đầy 5 tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Hoa Kỳ, sự kiện sẽ quyết định ai kiểm soát Quốc hội và ảnh hưởng đến hai năm cuối của Tổng thống Donald Trump. Hôm thứ Ba, ba bang Utah, Maryland và New York sẽ tổ chức bầu cử sơ bộ, cùng với Nam Carolina tiến hành vòng bầu cử phụ do các cuộc đua hôm 9/6 không có ứng viên nào giành được đa số phiếu cần thiết (50% trở lên).

Utah: Cuộc đua lịch sử ở khu vực bầu cử mới

Tại Utah, việc tái phân chia khu vực bầu cử (redistricting) đóng vai trò trung tâm. Năm 2018, cử tri bang thông qua một sáng kiến thành lập ủy ban phân chia độc lập, nhưng cơ quan lập pháp do Đảng Cộng hòa kiểm soát đã bác bỏ và áp đặt bản đồ riêng vào năm 2021. Sau một vụ kiện, tòa án năm 2025 ra phán quyết rằng bang phải sử dụng bản đồ không chia cắt hạt Salt Lake – khu vực nghiêng về phe Dân chủ.

Nhờ bản đồ mới, hạt Salt Lake được giữ nguyên, tạo ra khu vực bầu cử đầu tiên nghiêng về phe Dân chủ tại Utah kể từ năm 2021. Tất cả bốn ghế Hạ viện của bang hiện do Đảng Cộng hòa nắm giữ. Cuộc đua ở khu vực bầu cử số 1, bao gồm hạt Salt Lake, trở nên nóng bỏng. Ứng viên Cộng hòa cho tháng 11 là Riley Owen, cựu sĩ quan tình báo Hải quân. Phe Dân chủ phải chọn ứng viên giữa bốn người, với Ben McAdams – cựu thị trưởng Salt Lake City và là nghị sĩ Dân chủ cuối cùng của bang – dẫn đầu, nhưng gặp thách thức từ thượng nghị sĩ bang Nate Blouin, người theo chủ nghĩa tiến bộ, ưu tiên chống biến đổi khí hậu và giảm giá nhà.

Điểm đặc biệt: bầu cử sơ bộ tại Utah là “mở”, nghĩa là bất kỳ cử tri nào cũng có thể tham gia, không phân biệt đảng phái. Số lượng phiếu yêu cầu cho cuộc bầu cử Dân chủ tại khu vực số 1 cao gấp bốn lần bình thường, làm dấy lên đồn đoán rằng người Cộng hòa và độc lập đang đổ xô đi bỏ phiếu để tác động đến kết quả có lợi cho họ.

Maryland: Phản ứng sau quyết định không tái phân chia

Maryland, một pháo đài của Đảng Dân chủ với 8 khu vực bầu cử (7 Dân chủ, 1 Cộng hòa), chứng kiến cuộc đua đáng chú ý nhất vào ghế thượng nghị sĩ bang của Bill Ferguson – Chủ tịch Thượng viện Maryland, một cựu giáo viên đang tìm kiếm nhiệm kỳ thứ tư. Ferguson đối mặt với thách thức hiếm hoi từ đồng đảng Bobby LaPin, người Baltimore theo chủ nghĩa tiến bộ, chỉ trích ông vì đã từ chối kế hoạch tái phân chia khu vực bầu cử nhằm giành thêm ghế cho Đảng Dân chủ.

Năm ngoái, sau khi Tổng thống Trump gây áp lực để Texas vẽ lại bản đồ có lợi cho phe Cộng hòa, nhiều đảng viên Dân chủ muốn Maryland làm điều tương tự để chống lại gerrymandering. Ferguson từ chối, viện lý do rủi ro pháp lý và nguy cơ mất quyền kiểm soát bản đồ nếu tòa án can thiệp. “Những rủi ro pháp lý quá cao, thời gian quá nguy hiểm, rủi ro với Đảng Dân chủ là thảm họa,” ông viết. Quyết định này khiến Ferguson phải đối mặt với cuộc bầu cử sơ bộ khó khăn nhất trong sự nghiệp.

Nam Carolina: Trump dao động giữa hai ứng viên

Nam Carolina tổ chức vòng bầu cử phụ sau cuộc sơ bộ hồi đầu tháng 6. Cuộc đua nổi bật là vòng phụ của Đảng Cộng hòa cho ghế Thống đốc, khi Thống đốc đương nhiệm Henry McMaster hết nhiệm kỳ. Hai ứng viên hàng đầu là Bộ trưởng Tư pháp bang Alan Wilson (26,1% phiếu) và Phó Thống đốc Pamela Evette (28,9% phiếu).

Evette nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Trump vào cuối tháng 5, nhưng đến thứ Sáu tuần trước, Trump đăng một thông điệp ủng hộ cả hai. “Tôi yêu tiểu bang Nam Carolina tuyệt vời… Tôi sẽ ủng hộ cả Pam Evette và Alan Wilson cho chức Thống đốc Nam Carolina!” – Trump viết trên Truth Social. Các nhà quan sát cho rằng động thái này nhằm tránh rủi ro nếu ứng viên ông chọn thua cuộc, sau khi một số ứng viên khác do Trump hậu thuẫn đã thất bại.

New York: Cuộc đua kế nhiệm Jerry Nadler

Tại New York, cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ ở khu vực bầu cử số 12 (trung tâm Manhattan) để tìm người thay thế dân biểu kỳ cựu Jerry Nadler – người đã phục vụ từ năm 1992 và sẽ nghỉ hưu vào cuối năm nay. Tám ứng viên tranh nhau ghế này, tạo nên một cuộc đua sôi động.

Nổi bật nhất là George Conway, 62 tuổi, từng là nhà hoạt động Cộng hòa, vợ ông từng làm việc cho chính quyền Trump, nhưng nay ông chuyển sang Đảng Dân chủ. Jack Schlossberg, 33 tuổi, cháu trai của cố Tổng thống John F. Kennedy, lần đầu ra tranh cử. Hai ứng viên khác là Alex Bores và Micah Lasher, đều là nghị sĩ bang New York. Lasher, 44 tuổi, dựa vào kinh nghiệm chính trị dày dặn, từng làm trợ lý cho Nadler. Bores, 35 tuổi, tập trung vào việc quản lý trí tuệ nhân tạo, nhận được sự đầu tư hàng triệu đô la từ giới công nghệ. Các cuộc thăm dò cho thấy cuộc đua rất sít sao, chưa rõ ai sẽ là ứng viên của Đảng Dân chủ cho tháng 11.