Bao vây Gaza khiến phụ nữ ung thư vú rơi vào khủng hoảng

Tại bệnh viện Yafa ở Deir el-Balah, Esad Darwish, 42 tuổi, ôm chặt hồ sơ bệnh án khi xếp hàng chờ gặp bác sĩ. Cô bắt đầu phát hiện dấu hiệu ung thư vú từ đầu tháng 7, nhưng do hệ thống y tế tê liệt vì chiến tranh và gánh nặng gia đình, cô đã trì hoãn việc khám bệnh.

“Tôi cảm thấy có gì đó bất thường, nhưng máy chụp nhũ ảnh không có sẵn,” Esad nói với Al Jazeera. “Mỗi ngày tôi tự nhủ sẽ đi vào ngày mai, nhưng trách nhiệm trong nhà từ nấu ăn, giặt giũ đến chăm sóc gia đình cứ lấy hết thời gian của tôi.”

Kể từ khi được chẩn đoán, Esad phải vật lộn với hàng loạt cuộc hẹn khám và chờ đợi kết quả trong một hệ thống y tế đang sụp đổ dưới áp lực của chiến tranh. Kể từ khi cuộc bao vây Gaza thắt chặt sau khi xung đột bùng nổ vào tháng 10/2023, tình trạng thiếu thuốc, thiết bị y tế và dịch vụ chẩn đoán chuyên khoa ngày càng trầm trọng.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có khoảng 10.000 ca ung thư ở Gaza, với hơn 2.000 ca mới mỗi năm. Ung thư vú là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ, và kết quả điều trị phụ thuộc lớn vào việc phát hiện sớm và tiếp cận chăm sóc đúng lúc – điều cực khó tìm ở một vùng chiến sự.

Chiếc máy chụp nhũ ảnh duy nhất tại bệnh viện Yafa thường xuyên bị hỏng, phụ tùng thay thế khó kiếm. Bác sĩ Hala al-Buhaisi cho biết phụ nữ bị mắc kẹt trong “vòng luẩn quẩn của sự bối rối và kiệt sức” vì khó khăn trong chẩn đoán và điều trị. Bà nói: “Chiến tranh đã cắt đứt khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế vốn để phát hiện và điều trị ung thư vú.”

Từ đầu cuộc chiến, bệnh viện Yafa ghi nhận số ca ung thư ở giai đoạn muộn tăng ít nhất 40%. Theo bác sĩ al-Buhaisi, hơn 4.000 phụ nữ vẫn đang chờ được đưa ra ngoài Gaza để hoàn tất điều trị, và sự chậm trễ này có thể gây hậu quả nghiêm trọng. “Cứ 100 ca thì chúng tôi mất 5 bệnh nhân vì chậm trễ di chuyển, đó là dấu hiệu nguy hiểm.”

Thiếu hụt xạ trị và thuốc điều trị ung thư cũng khiến quá trình hồi phục chậm hơn. Các bệnh nhân còn cần hỗ trợ tâm lý, nhưng điều kiện sống ở Gaza – với lo âu, rối loạn và đau buồn – gây thêm áp lực tinh thần và ảnh hưởng đến khả năng hồi phục.

Bác sĩ chuyên khoa ung thư Omar al-Za’anin nhấn mạnh, chụp nhũ ảnh là tuyến phòng thủ đầu tiên để phát hiện sớm ung thư vú. Chẩn đoán trễ đồng nghĩa với ít lựa chọn điều trị hơn hoặc phải can thiệp nặng nề hơn. “Thiết bị này có thể phát hiện các khối u nhỏ trước khi triệu chứng lâm sàng xuất hiện, ở giai đoạn mà việc điều trị hiệu quả hơn. Bệnh càng phát hiện sớm thì khả năng hồi phục và sống sót càng cao, có thể lên tới hơn 95%.”

Câu chuyện của Marah Ghabayen, 28 tuổi, mẹ của một bé gái 4 tuổi, là minh chứng cho hậu quả của cuộc khủng hoảng này. Cô được chẩn đoán ung thư vú giai đoạn hai và đang chờ được chuyển ra ngoài Gaza để điều trị. Trong thời gian chờ đợi, cô không được tiếp cận điều trị đúng cách do thiếu thuốc, và gia đình cho biết cô đã dùng phải thuốc hết hạn. Trên đường rời Gaza, Marah bị hai cơn ngừng tim và qua đời tại khu phức hợp y tế Nasser ở Khan Younis.

“Tôi thấy con bé vẫn giữ hy vọng dù đau đớn,” mẹ của Marah, Samaher Aldeni, kể với Al Jazeera. “Nó chỉ chờ một cơ hội để được điều trị và trở về với con gái. Điều khó khăn nhất là nhìn thời gian trôi qua trong khi tình trạng của nó ngày càng tệ hơn.” Bé Esraa, con gái 4 tuổi của Marah, giờ phải đối mặt với cuộc sống không mẹ giữa chiến tranh leo thang. “Con bé cứ hỏi về mẹ và chờ mẹ trở về. Nó không hiểu vì sao mẹ về trễ và không quay lại,” Samaher nói.