Ba năm xung đột Gaza: Sức mạnh quân sự không mang lại thắng lợi chính trị cho Israel

Ba năm đã trôi qua kể từ cuộc tấn công của Hamas khiến Israel chấn động và châm ngòi cho cuộc chiến hiện nay. Hình ảnh về một quân đội Israel bất khả chiến bại đã bị phá vỡ. Để đáp trả, Israel đã huy động toàn bộ sức mạnh quân sự – trừ vũ khí hạt nhân – và tranh thủ các đồng minh phương Tây nhằm phát động một chiến dịch chết chóc và hủy diệt chưa từng có, tàn phá dải Gaza.

Quân đội Israel không chỉ nhắm vào các vị trí quân sự và tay súng kháng chiến Hồi giáo, mà còn nhằm trừng phạt dân thường thông qua các vụ thảm sát và hủy diệt quy mô lớn. Đến nay, hơn 74.000 người đã thiệt mạng và hơn 180.000 người bị thương, toàn bộ dân cư bị bỏ đói, hệ thống y tế bị phá hủy, hệ thống giáo dục bị tàn phá, và phần lớn cơ sở hạ tầng duy trì sự sống của Gaza – bao gồm các nhà máy xử lý nước, khử muối và lưới điện – đã bị xóa sổ.

Nếu mục đích của sức mạnh quân sự là đạt được các mục tiêu chính trị, thì thước đo thành công không thể là số người thiệt mạng hay mức độ tàn phá. Thước đo phải là liệu xung đột có kết thúc theo các điều khoản mong muốn hay không.

Nhưng sau ba năm tàn sát, Israel dường như không thể chuyển hóa ưu thế quân sự thành thực tế chính trị phản ánh các mục tiêu đã tuyên bố.

Ngay từ đầu, chính phủ Israel đã nêu rõ mục tiêu giải phóng con tin, loại bỏ lực lượng kháng chiến Palestine, áp đặt kiểm soát an ninh lên Dải Gaza và thiết lập một chính quyền thay thế. Israel cũng ngầm cho thấy mong muốn tạo tiền đề cho việc trục xuất người Palestine.

Vậy đến nay Israel đã đạt được gì?

Thứ nhất, tất cả con tin đã được thả. Tuy nhiên, trong số 250 người bị đưa vào Gaza, quân đội Israel chỉ giải cứu được 8 người và thu hồi thi thể của 12 người khác. Họ bắn chết ít nhất 3 con tin và giết chết một số lượng không xác định trong các chiến dịch ném bom.

Phần lớn con tin – cả sống và chết – được thả sau các nỗ lực ngoại giao và đàm phán căng thẳng với Hamas. Đáng chú ý, người phụ trách vấn đề con tin của quân đội Israel gần đây nói rằng các con tin lẽ ra có thể được thả sớm hơn một năm và một số người thiệt mạng có thể đã được cứu. Sức mạnh quân sự áp đảo rõ ràng đã thất bại trong vấn đề con tin.

Thứ hai, Israel cũng không thể chấm dứt sự hiện diện của lực lượng kháng chiến Palestine ở Dải Gaza bất chấp các chiến dịch quân sự quy mô lớn và việc ám sát nhiều thủ lĩnh. Hamas vẫn kiểm soát một phần Dải Gaza dù phải đối mặt với các đợt ném bom liên tục của Israel và các cuộc tấn công của lực lượng dân quân Palestine thân Israel. Israel hiện buộc phải đàm phán về giải giáp Hamas thay vì đạt được bằng vũ lực.

Thứ ba, quân đội Israel đã chiếm đóng 60% Dải Gaza, nhưng dừng lại trước một chiến dịch quy mô lớn để kiểm soát phần còn lại. Nguyên nhân là do họ hiểu rằng chi phí chính trị, nhân đạo và quân sự của quyết định đó sẽ quá cao.

Thứ tư, Israel và đồng minh chính là Mỹ đã nỗ lực thành lập Hội đồng Hòa bình và kế hoạch tái thiết cùng chính quyền thay thế cho Dải Gaza không bao gồm Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, nỗ lực này phần lớn đã thất bại. Ủy ban hành chính cho Gaza vẫn chưa vào lãnh thổ để tiếp quản việc điều hành và các điều khoản nhân đạo của thỏa thuận vẫn chưa được thực hiện.

Cuối cùng, việc chuẩn bị trục xuất người Palestine khỏi Gaza không đạt tiến triển đáng kể. Israel đã cố gắng ép người Palestine rời bỏ đất đai thông qua di dời liên tục, bỏ đói, phá hủy nhà cửa và cơ sở hạ tầng, cùng nhiều kế hoạch “di tản tự nguyện”. Sự tàn phá đã khiến Dải Gaza không thể sống được, nhưng phần lớn người Palestine vẫn kiên quyết ở lại. Thậm chí đã có những người hồi hương từ Ai Cập.

Ở thời điểm này, rõ ràng Israel đang đối mặt với vấn đề “ngày hôm sau” ở Gaza. Quân đội của họ có thể san phẳng Dải Gaza, nhưng không thể xây dựng một thực tế chính trị mới đáp ứng các mục tiêu và mong muốn của Israel.

Hy vọng rằng việc biến Gaza thành một vùng đất hoang tàn sẽ đẩy toàn bộ dân cư vào tuyệt vọng đến mức họ từ bỏ chính nghĩa và quyền lợi của mình đã bị dập tắt.

Sự hiện diện tiếp tục của người Palestine, cuộc kháng chiến không ngừng, và vị thế chính trị quốc tế ngày càng tăng của chính nghĩa Palestine đã chứng minh rằng cách tiếp cận xâm lược tàn bạo của Israel đã thất bại.

Sức mạnh quân sự có thể áp đặt một thực tế tạm thời, nhưng không thể tự tạo ra tính chính danh chính trị. Tệ hơn, nó thực sự có thể phá hủy tính chính danh. Và đó chính xác là những gì đã xảy ra với chính phủ Israel và toàn bộ dự án của Israel.

Khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lên bục phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tháng trước, đại diện của đa số thành viên Liên Hợp Quốc đã rời khỏi hội trường.

Bản thân Netanyahu đang đối mặt với lệnh bắt giữ do Tòa án Hình sự Quốc tế ban hành với các cáo buộc tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người.

Và không chỉ vị thế quốc tế của ông bị cuộc chiến ở Gaza phá hủy.

Israel ngày càng bị đa số toàn cầu xa lánh. Một cuộc khảo sát của Pew Research tại 36 quốc gia cho thấy 67% người trưởng thành có quan điểm không thiện cảm với Israel. Người dân ở các đồng minh chính của Israel ngày càng nhìn nhận Israel tiêu cực: Mỹ – 60%; Đức – 73%; Anh – 69%; Pháp – 68%.

Tại Washington, cuộc tranh luận về việc Mỹ hỗ trợ Israel đã gay gắt đến mức ngày càng nhiều nhà lập pháp ủng hộ các dự luật đề xuất cắt giảm viện trợ quân sự hoặc áp đặt trừng phạt. Tại các thủ đô châu Âu, các cuộc thảo luận tương tự đã dẫn đến việc áp đặt hạn chế thương mại với các khu định cư bất hợp pháp của Israel.

Hôm nay, các nhà lãnh đạo Israel sẽ phát biểu trước quốc dân, khoe khoang về thành công quân sự, ca ngợi sức mạnh quân sự và hứa hẹn thêm nhiều cuộc trả thù.

Nhưng sự thật là, quân đội Israel – một trong những lực lượng mạnh nhất thế giới, với máy bay chiến đấu hiện đại, máy bay không người lái tinh vi và bom 900 tấn dẫn đường bằng AI – đã phát động một cuộc chiến chống lại một chủ thể phi nhà nước yếu ớt chỉ với vũ khí nhỏ… và đã thua.

Người ta có thể bị giết, nhà cửa có thể bị nghiền nát, và lãnh thổ có thể bị kiểm soát, nhưng một chính nghĩa dân tộc đã vang dội khắp thế giới trong nhiều thập kỷ không thể bị xóa bỏ bằng vũ lực quân sự.

Quan điểm trong bài viết này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh lập trường biên tập của Al Jazeera.