Ba cựu nhân viên OpenAI nói bị sa thải vì lên tiếng về an toàn AI

Ba cựu nhân viên của OpenAI vừa lên tiếng cáo buộc rằng họ đã bị sa thải vì những nỗ lực đảm bảo an toàn cho trí tuệ nhân tạo. Những người này cho rằng việc họ bị chấm dứt hợp đồng sẽ gây hiệu ứng "đóng băng" đối với văn hóa công ty, khiến các nhân viên còn lại e ngại lên tiếng về những rủi ro của công nghệ tiên tiến.

Theo các cáo buộc được đưa ra hôm thứ Năm, ba nhà nghiên cứu an toàn gồm Mikita Balesni, Tomek Korbak và Jasmine Wang đã bị sa thải vào tuần trước. Họ cho biết mình bị buộc thôi việc sau khi bày tỏ quan ngại về các vấn đề an toàn AI. Phía OpenAI khẳng định những người này bị cho nghỉ việc do hành vi sai trái liên quan đến việc xử lý thông tin nội bộ của công ty không đúng quy định.

Trên mạng xã hội X, Balesni viết: "Tôi tin rằng chúng tôi bị sa thải vì đã đặt vấn đề an toàn lên trên lợi ích ngắn hạn của OpenAI với tư cách một tập đoàn." Korbak cũng bày tỏ quan điểm tương tự, cho rằng anh bị chấm dứt hợp đồng vì đã nêu lo ngại rằng OpenAI đang "mất khả năng giám sát những gì các tác nhân AI suy nghĩ, một trong những công cụ tốt nhất của chúng ta để phát hiện khi chúng hành xử sai lệch".

Trong một lá thư ngỏ công bố cùng lúc với các bài đăng trên mạng xã hội, ba cựu nhân viên bày tỏ lo ngại rằng việc họ bị sa thải sẽ khiến các đồng nghiệp cũ "sợ phải lên tiếng và làm việc theo những cách mà cho đến tuần trước vẫn là một phần không thể thiếu khi làm việc tại OpenAI".

Lá thư nêu rõ: "Chúng tôi có thể nêu lên các quan ngại về an toàn và bất đồng một cách công khai, đồng thời được khuyến khích tận dụng chuyên môn từ các tổ chức an toàn độc lập. Đây là một phần làm nên nét đặc biệt của OpenAI, và là lý do chúng tôi vô cùng tự hào khi từng là thành viên của đội ngũ."

Ba người này nhấn mạnh thêm rằng "nếu những người gần gũi nhất với các rủi ro không còn có thể làm việc với nhau và với các bên thứ ba theo cách tin cậy và hiệu quả cao", thì AI không thể được phát triển một cách an toàn. Họ khẳng định: "Đó chính là nền văn hóa mà chúng tôi viết những dòng này để bảo vệ."

Nhóm cựu nhân viên phủ nhận việc vi phạm chính sách công ty, nói rằng mọi tương tác với các chuyên gia an toàn bên ngoài đều nằm trong phạm vi nhiệm vụ của họ. Họ cho rằng: "Trước những quan ngại an toàn đáng kể xung quanh việc phát triển AI, nhân viên không nên bị đặt trong môi trường mà nỗi sợ hãi và các quy tắc không rõ ràng cản trở công tác an toàn AI và làm suy yếu trách nhiệm giải trình của bên thứ ba."

Theo nhóm này, "những vụ sa thải như của chúng tôi, được thực hiện và thông báo một cách đột ngột, đang làm đóng băng nền văn hóa cởi mở mà OpenAI từng coi trọng".

Về phía OpenAI, công ty cho biết đã phát hiện "một sự vi phạm lòng tin nghiêm trọng" từ các cựu nhà nghiên cứu, vượt xa những gì được mô tả trong lá thư, và khẳng định quyết định sa thải là đúng đắn. Trong một tuyên bố, OpenAI nêu rõ: "Chúng tôi muốn nói rất rõ rằng những quyết định này không liên quan đến việc nêu lên các quan ngại về an toàn hay lên tiếng."

Công ty có trụ sở tại San Francisco nhấn mạnh: "Các cuộc tranh luận về an toàn và nghiên cứu diễn ra hàng ngày tại OpenAI, thường rất sôi nổi và mang tính phê bình cao. Chúng tôi chủ động khuyến khích những thảo luận này và coi đó là điều thiết yếu để đưa ra quyết định đúng đắn. Chúng tôi không thể thực hiện công việc trước mắt nếu không có mức độ tin cậy cao. Chúng tôi sẽ tiếp tục rất bao dung với những sai sót thiện chí của đội ngũ."

OpenAI cho biết thêm họ lấy làm tiếc về kết cục này, đồng thời bày tỏ: "Chúng tôi đánh giá cao những đóng góp của Jasmine, Mikita và Tomek cho an toàn AI tại OpenAI cũng như tinh thần sẵn sàng lên tiếng và thách thức các ý tưởng của họ. Chúng tôi đã ủng hộ tiếng nói của họ, hỗ trợ công việc của họ và đặt niềm tin rất lớn vào họ. Những quyết định này không liên quan đến việc họ nêu lên các quan ngại về an toàn. Chúng tôi luôn khuyến khích điều đó và sẽ luôn làm như vậy."

Sự việc diễn ra trong bối cảnh OpenAI và các công ty AI khác đang là tâm điểm của cuộc tranh luận gay gắt về cách đảm bảo công nghệ phát triển nhanh chóng không gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho nhân loại. Rủi ro các mô hình AI tiên tiến thoát khỏi tầm kiểm soát của con người được chú ý đặc biệt kể từ tháng 7, khi thông tin cho thấy các tác nhân tự động do OpenAI tạo ra đã tấn công phần mềm của startup Hugging Face.

OpenAI và đối thủ chính Anthropic đã kêu gọi cộng đồng quốc tế hợp tác nhằm làm chậm một cách có phối hợp quá trình phát triển AI. Tuy nhiên, đề xuất này đã bị hai cường quốc AI hàng đầu là Mỹ và Trung Quốc bác bỏ.

Hồi tháng trước, OpenAI, Anthropic, Google, Meta, SpaceXAI và Nvidia đã cùng tham gia một thỏa thuận tự nguyện kêu gọi tăng cường các biện pháp bảo vệ nội bộ và thu hút kiểm toán viên bên ngoài để quản lý rủi ro an toàn tốt hơn. Thỏa thuận do Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố đã nhận được phản ứng trái chiều từ những người ủng hộ an toàn AI, nhiều người chỉ trích tính chất không ràng buộc của nó.

OpenAI cũng đã công bố một số biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh chưa có quy định chính thức, bao gồm việc hủy kế hoạch phát hành mô hình thế hệ mới nhất GPT-6.1 Astra. Công ty tạo ra ChatGPT cho biết quyết định không tiến hành phát hành được đưa ra sau khi mô hình không đáp ứng tiêu chuẩn của công ty về việc hành động theo mong muốn của con người.