Bà Aung San Suu Kyi được chuyển sang quản thúc tại gia

Ngày 24/4, truyền thông nhà nước Myanmar đưa tin bà Aung San Suu Kyi, cựu lãnh đạo dân sự và người đoạt giải Nobel Hòa bình, đã được chuyển từ nơi giam giữ sang quản thúc tại gia. Động thái này diễn ra hơn 5 năm sau cuộc đảo chính quân sự lật đổ chính phủ dân sự do bà lãnh đạo.

Tổng thống Min Aung Hlaing, người ra lệnh đảo chính năm 2021, tuyên bố vào ngày 24/4 rằng ông đã “giảm án tù còn lại của bà Suu Kyi xuống và cho phép thi hành án tại nơi cư trú được chỉ định”. Cùng ngày, truyền thông nhà nước công bố bức ảnh đầu tiên sau nhiều năm về bà Suu Kyi, ngồi trên ghế gỗ, hai bên là hai nhân viên mặc đồng phục.

Trước đó, chính quyền thông báo giảm án tù cho bà Suu Kyi như một phần của đợt ân xá lớn nhân dịp lễ Phật giáo. Theo đó, ngoài việc ân xá cho 1.519 tù nhân, trong đó có 11 người nước ngoài, bản án của các tù nhân còn lại cũng được giảm một phần sáu.

Bà Suu Kyi bị kết án 33 năm tù vào cuối năm 2022 với nhiều tội danh mà những người ủng hộ và các tổ chức nhân quyền cho là nhằm bôi nhọ uy tín của bà, hợp thức hóa cuộc đảo chính và ngăn bà trở lại chính trường. Với đợt ân xá thứ hai trong vòng vài tuần, bản án của bà giảm xuống còn 18 năm, đồng nghĩa bà còn hơn 13 năm phải chấp hành.

Người phát ngôn Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Stephane Dujarric, hoan nghênh quyết định chuyển bà Suu Kyi sang quản thúc tại gia, gọi đây là “bước đi có ý nghĩa hướng tới một tiến trình chính trị đáng tin cậy”. Ông Dujarric kêu gọi trả tự do nhanh chóng cho tất cả tù nhân chính trị ở Myanmar.

Luật sư của bà Suu Kyi xác nhận với hãng tin Reuters rằng họ chưa nhận được thông báo trực tiếp nào, mà chỉ biết qua các bản tin.

Đây là đợt ân xá thứ hai trong vòng hai tuần, sau đợt ngày 17/4 khi hơn 4.500 tù nhân được ân xá. Các đợt ân xá diễn ra sau khi Tổng thống Min Aung Hlaing tuyên thệ nhậm chức vào ngày 10/4, sau một cuộc bầu cử bị chỉ trích là không công bằng và được dàn dựng để duy trì quyền lực quân sự. Trong bài phát biểu nhậm chức, ông nói chính phủ sẽ ân xá nhằm thúc đẩy hòa giải xã hội, công lý và hòa bình.

Bà Suu Kyi, 80 tuổi, đã chịu án tù tại một địa điểm không được tiết lộ ở thủ đô Naypyitaw. Thông tin về sức khỏe của bà bị kiểm soát chặt chẽ. Các báo cáo năm 2024 và 2025 cho thấy sức khỏe bà suy giảm, bao gồm huyết áp thấp, chóng mặt và các vấn đề về tim, nhưng những thông tin này chưa được xác minh độc lập. Kể từ tháng 12/2022, đội ngũ luật sư không được gặp trực tiếp bà.

Cuộc đảo chính năm 2021 đã gây ra làn sóng phản kháng rộng lớn, bị đàn áp dữ dội, dẫn đến cuộc nội chiến đẫm máu khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Theo Hiệp hội Hỗ trợ Tù nhân Chính trị, một tổ chức giám sát nhân quyền, 22.047 người đã bị giam giữ ở Myanmar kể từ cuộc đảo chính.

Bà Suu Kyi từng trải qua gần 15 năm bị quản thúc tại gia trong thời kỳ 1989-2010. Lập trường cứng rắn chống lại chế độ quân sự đã biến bà thành biểu tượng của cuộc đấu tranh bất bạo động vì dân chủ.