Mikel Arteta đã khiến những người hoài nghi phải im lặng khi đánh thức 'gã khổng lồ ngủ quên' Arsenal, đưa đội bóng trở lại đỉnh cao bóng đá Anh. 22 năm sau kỷ nguyên 'Bất bại' của Arsene Wenger, Arsenal cuối cùng đã cán đích, chứng minh cho dự án Arteta khởi động từ năm 2019.
Arsenal đặt cược vào cựu đội trưởng của họ 6 năm rưỡi trước, dù ông chưa có kinh nghiệm huấn luyện. Tuy nhiên, Arteta được thừa hưởng 'học việc' tốt nhất khi làm việc cùng Pep Guardiola, người từng là đồng đội tại Barcelona. Guardiola, khi đến Man City cách đây một thập kỷ, đã tìm đến Arteta vì hiểu biết về bóng đá Anh. Arteta từng nói: 'Là cầu thủ và huấn luyện viên, ông ấy là nguồn cảm hứng. Tôi mãi biết ơn vì đã trao cơ hội cho tôi làm trợ lý.'
Khác biệt với nhiều HLV hiện đại, Arteta không sao chép triết lý Guardiola. Ông xây dựng Arsenal trên nền tảng phòng ngự vững chắc và sức mạnh từ các tình huống cố định - giống với cách David Moyes từng dạy ở Everton. 'Tôi học từ ông ấy, trên sân và ngoài đời, về xây dựng đội bóng với những cá tính phù hợp,' Arteta nhớ về Moyes.
Trong cuộc gặp đầu tiên với ban lãnh đạo Arsenal, Arteta trình bày kế hoạch 5 giai đoạn để đưa CLB trở lại đỉnh cao Premier League và châu Âu. Ông ngay lập tức tạo dấu ấn khi loại bỏ 7 cầu thủ, gồm các ngôi sao như Pierre-Emerick Aubameyang và Mesut Ozil, nhằm cải thiện sự hòa hợp trong phòng thay đồ. Chức vô địch FA Cup vài tháng sau khi nhậm chức giúp ông có thêm thời gian, nhưng phải mất 6 năm nữa danh hiệu mới đến.
Mùa đầu tiên, Arsenal đứng thứ 8 - kết quả tệ nhất 25 năm, và không cải thiện ở mùa 2020/2021 bị ảnh hưởng bởi COVID. Năm sau, họ bỏ lỡ cơ hội dự Champions League khi kết thúc ở vị trí thứ 5. Dù ba lần về nhì liên tiếp, khả năng vượt qua vạch đích của Arteta bị nghi ngờ. Ông thường bị chỉ trích vì lối chơi quá thận trọng và tính cách sôi nổi bên đường pitch.
Ngay mùa giải này, nhiều người tin Arsenal lạc lối khi thua 4 trận liên tiếp ở giải quốc nội vào tháng 3 và 4, khiến họ bị loại khỏi FA Cup và League Cup, đồng thời Man City trở lại cuộc đua vô địch. Nhưng Arteta đã đưa đội trở lại mạnh mẽ, vượt qua Guardiola để tiến gần đến mùa giải vĩ đại nhất lịch sử Arsenal. Nếu đánh bại Paris Saint-Germain trong trận chung kết Champions League ngày 30/5 tại Budapest, họ sẽ lần đầu tiên lên ngôi vô địch châu Âu.
Arteta từng nói: 'Đôi khi, khởi đầu khó khăn lại tốt hơn để thấy sự chuyển đổi và niềm vui của mọi người. Thật đẹp đẽ khi chứng kiến.' Người đàn ông suýt thành công của Arsenal cuối cùng đã có khoảnh khắc để tận hưởng.
