Ảnh vệ tinh cho thấy sự tàn phá của Israel đối với thành phố lịch sử Tyre

Phân tích mới từ ảnh vệ tinh do đơn vị nguồn mở của Al Jazeera thực hiện cho thấy mức độ tàn phá rộng khắp tại thành phố ven biển Tyre, miền nam Lebanon, sau làn sóng không kích dồn dập của Israel. So sánh dữ liệu vệ tinh từ ngày 4/1 đến 4/6/2026 cho thấy hiện trạng san ủi quy mô lớn tại các khu dân cư đông đúc, biến nhiều khu nhà nhiều tầng thành đống đổ nát.

Cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Israel thực thi chính sách “Đường Vàng” – thiết lập vùng đệm rộng 10 km dọc biên giới, tương tự mô hình tại Gaza. Tyre nằm cách vùng cấm này chỉ 11 km và trở thành mục tiêu trực tiếp.

Lực lượng phòng vệ dân sự miền nam Lebanon cho biết ngày 4/6 có ít nhất 6 người thiệt mạng trong các cuộc tấn công vào thị trấn Tayr Debba thuộc quận Tyre. Một ngày trước đó, 20 người chết và hàng chục người bị thương dù lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vẫn có hiệu lực. Kể từ ngày 2/3, tổng số người thiệt mạng trong chiến dịch quân sự của Israel lên tới hơn 3.600, với khoảng 1,2 triệu người phải sơ tán.

Theo số liệu từ chính quyền Tyre, hạ tầng dân sự chịu thiệt hại nặng nề: 31 cuộc không kích kể từ 2/3, 25 tòa nhà dân cư bị phá hủy hoàn toàn hoặc một phần, cùng lưới điện, trạm nước, đường dây điện thoại và hệ thống thoát nước bị hư hại nghiêm trọng. Các cuộc tấn công lặp lại mô hình tàn phá tương tự chiến tranh năm 2006, với việc san phẳng toàn bộ khu phố, gây thương vong dân thường và di dời hàng loạt.

Đe dọa Di sản Thế giới

Thiệt hại lan sang các khu vực lịch sử vô giá của Tyre. Ảnh vệ tinh cho thấy không kích đánh trúng các công trình cách khu khảo cổ Tyre – di sản UNESCO từ năm 1984 – chỉ vài mét. Khu vực này thuộc vùng được “bảo vệ tăng cường” từ tháng 11/2024 theo Công ước Hague 1954 về bảo vệ di sản văn hóa trong xung đột vũ trang.

Bộ Văn hóa Lebanon ra tuyên bố khẩn cấp lên án các cuộc tấn công, nhấn mạnh thành phố cổ lưu giữ gần 5.000 năm lịch sử nhân loại và việc bảo vệ di sản này là nghĩa vụ chung của quốc tế theo luật pháp, không chỉ của riêng Lebanon. Ngoài ra, máy bay Israel không kích gần trường Đại học Hồi giáo Lebanon tại Tyre, gây hư hại cấu trúc và phá hủy xe dân sự đỗ gần đó.

Trại tị nạn Palestine bị tấn công

Không kích cũng nhắm vào trại el-Buss dành cho người tị nạn Palestine, phá hủy nhiều tòa nhà trong trại do UNRWA quản lý và gây hư hại nghiêm trọng một trường trung học địa phương. Khoảng 246.000 người Palestine đang sống tại 12 trại chính thức trên khắp Lebanon, tập trung nhiều nhất ở quận Tyre và Sidon.

Ba trại chính tại quận Tyre – Rashidieh, el-Buss và Burj Shemali – hiện có 28.000 người tị nạn. UNRWA xác nhận 1/3 trong số đó đã phải chạy khỏi các trại do các cuộc oanh tạc.

Khủng hoảng di cư

Cuộc di cư khỏi Tyre gây áp lực lớn lên hạ tầng nhân đạo toàn Lebanon. Trong số 60.000 cư dân thường trú tại Tyre (gồm 10.000 người sống trong khu Phố cổ đông đúc), ước tính 8% đã chạy trong vòng 48 giờ sau các cảnh báo quân sự mới nhất. Trước đó, Tyre đã tiếp nhận 19.000 người di tản từ các làng biên giới.

Các điểm đến chính:

• Sidon và các trại: Trại Ein el-Hilweh và Mieh Mieh tại Sidon trở thành điểm đầu tiên, gây quá tải nghiêm trọng lương thực, nước uống và y tế.
• Beirut và vùng ven: Các gia đình đến Beirut và Núi Lebanon, bao gồm Iqlim al-Kharroub và Chouf, nhưng những người vào ngoại ô phía nam như Burj al-Barajneh và Shatila phải đối mặt với nguy cơ không kích thứ cấp.
• Xa về phía bắc: Hàng trăm gia đình di chuyển tới Tripoli và Akkar, tị nạn tại các trại Nahr al-Bared và Beddawi, nơi được coi là an toàn hơn.