Các nhà nông tại Anh đang phải đối mặt với một trong những mùa vụ khó khăn nhất khi gần ba phần tư diện tích đất nước rơi vào tình trạng hạn hán sau nhiều tháng thiếu mưa kỷ lục và nhiệt độ cao bất thường. Hãng tin Al Jazeera dẫn lời giới chức cho biết tháng 7 vừa qua là tháng khô hạn nhất tại Anh và xứ Wales kể từ khi bắt đầu ghi nhận số liệu vào năm 1836.
Tại trang trại Manor Farm ở Caxton, gần Cambridge, nông dân Tom Pearson chỉ xuống những vết nứt trên đồng đất của gia đình ông - nơi đã canh tác từ những năm 1680. Ông nói: "Điều này khiến bạn tự hỏi liệu mọi nỗ lực có đáng hay không". Tuy nhiên, Pearson cho biết tình hình có thể còn tồi tệ hơn nếu ông không dành 11 năm qua để xây dựng khả năng phục hồi cho đất thông qua các phương pháp canh tác bền vững.
Jamie Burrows, Chủ tịch Hội đồng Cây trồng của Liên minh Nông dân Quốc gia (NFU), cho biết việc thu hoạch hơn một nửa diện tích lúa mì vụ đông trước cuối tháng 7 phản ánh mùa vụ đầy thách thức. Ông kêu gọi chính phủ đầu tư vào các giống cây trồng chịu hạn, kháng bệnh cũng như đơn giản hóa quy hoạch để xây dựng hệ thống trữ nước ngay tại nông trại.
Đây không phải là năm cá biệt. Anh đang trải qua đợt hạn hán thứ ba trong năm năm và là năm thứ hai liên tiếp. Helen Wakeham, Chủ tịch Nhóm Hạn hán Quốc gia, gọi đây là "tình trạng đặc biệt nghiêm trọng" với "những tác động lâu dài".
Với Pearson, người từng làm bác sĩ tại Dịch vụ Y tế Quốc gia trước khi trở về nối nghiệp gia đình từ năm 2015, ông đã chuyển sang các phương pháp canh tác tái sinh, bao gồm không cày xới đất và giảm mạnh hóa chất đầu vào. Năm nay, ông thử nghiệm trồng các giống lúa mì cổ có nguồn gốc từ ngân hàng gen tại Mỹ, Ba Lan, Cộng hòa Séc và Viện John Innes ở Norwich.
"Chúng có bộ rễ sâu, quen với điều kiện khô hạn. Có lẽ đây là năm hoàn hảo cho chúng", Pearson nói về các giống einkorn và emmer - những loài lúa mì sớm nhất được con người thuần hóa cách đây khoảng 10.000 năm ở vùng Lưỡi liềm Màu mỡ.
Tuy nhiên, năng suất tại trang trại của Pearson đã giảm năm thứ ba liên tiếp. "Chúng tôi biết mình đang làm điều đúng đắn, chúng tôi đang đo lường và tiến bộ từ góc độ carbon và sinh học đất, nhưng vẫn bị ảnh hưởng khá nặng nề bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan", ông thừa nhận.
Nông dân bước vào mùa vụ này với nhiều rủi ro khi giá nhiên liệu và phân bón tăng vọt từ mùa xuân, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi cuối tháng 2 khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa, làm gián đoạn thị trường năng lượng và phân bón toàn cầu. Hạn hán sau đó xuất hiện ngay sau khi gieo hạt.
Theo một nghiên cứu do Ngân hàng Đầu tư châu Âu và Ủy ban châu Âu công bố hồi tháng 5/2025, thiệt hại do thời tiết cực đoan đã lên tới trung bình 28 tỷ euro (32 tỷ USD) mỗi năm trên toàn Liên minh châu Âu, dự kiến tăng lên 40 tỷ euro (46 tỷ USD) vào năm 2050. Khoảng 80% rủi ro này hiện không được bảo hiểm, nông dân phải tự gánh chịu trực tiếp. Trong khi đó, Anh - ngoài EU - không có chương trình bảo hiểm mùa vụ quốc gia toàn diện.
Rowan Douglas, chuyên gia rủi ro bảo hiểm, cựu lãnh đạo nhóm Rủi ro Khí hậu và Khả năng phục hồi của Howden, cho rằng bước đi hữu ích đầu tiên là định lượng đúng rủi ro tài chính mà quốc gia đang phải đối mặt. Theo ông, câu hỏi khó hơn là làm thế nào để chia sẻ gánh nặng rủi ro ngày càng tăng một cách công bằng giữa nông dân và những người hưởng lợi từ nông sản.
Về phần mình, Pearson đang hướng tới mô hình nông nghiệp ven đô để một phần nông sản có thể đến thẳng bàn ăn của người dân địa phương. "Đó là một bước nhỏ, nhưng nó hướng tới điều lớn hơn - giúp mọi người hiểu họ ăn gì, thực phẩm đến từ đâu và khí hậu đang thay đổi đang định hình cả hai điều đó như thế nào", ông nói.
