Ấn Độ mất chính quyền cánh tả cuối cùng sau nửa thế kỷ

Trong bầu cử hội đồng lập pháp Kerala ngày 3/5/2021, liên minh Mặt trận Dân chủ Thống nhất (UDF) do đảng Quốc đại lãnh đạo đã giành hoặc dẫn đầu tại 98 trên tổng số 140 ghế, trong khi Mặt trận Dân chủ Cánh tả (LDF) chỉ giành hoặc dẫn đầu 35 ghế. Kết quả này đồng nghĩa phe cánh tả mất quyền lực tại Kerala - tiểu bang cuối cùng ở Ấn Độ do các đảng cộng sản lãnh đạo.

Kerala từng đi vào lịch sử khi đảng Cộng sản Ấn Độ (CPI) thành lập chính phủ đầu tiên trên thế giới được bầu dân chủ vào tháng 4/1957. Chính quyền đó bị Thủ tướng Jawaharlal Nehru bãi nhiệm vào tháng 7/1959 sau các cải cách ruộng đất và giáo dục. Kể từ năm 1977, luôn có ít nhất một tiểu bang Ấn Độ do phe cánh tả cai trị, nhưng nay điều đó đã chấm dứt.

Nhà khoa học chính trị Rahul Verma từ Trung tâm Nghiên cứu Chính sách (CPR) tại New Delhi nhận định: "Kết quả bầu cử năm nay cho thấy lần đầu tiên phe cánh tả có thể không nắm quyền ở bất kỳ tiểu bang nào".

Phe cánh tả từng cai trị Tây Bengal liên tục 1977-2011, Tripura 1993-2018, và Kerala luân phiên với UDF suốt nhiều thập kỷ trước khi LDF trở lại nắm quyền từ 2016. Tại quốc hội, số ghế của cánh tả giảm từ 62 năm 2004 xuống còn 8 ghế hiện nay.

Theo phó giáo sư Rajarshi Dasgupta từ Đại học Jawaharlal Nehru, sự hiện diện của cánh tả luôn giới hạn ở một số khu vực như Kerala, Tripura, Tây Bengal. "Nguyên nhân lớn hơn là khả năng tiếp cận hạn chế trước các vấn đề giai cấp, giới tính và bản chất thay đổi của chủ nghĩa tư bản sau tự do hóa", ông nói.

Luật sư Harish Vasudevan, nhà hoạt động xã hội độc lập, cho rằng xu hướng chính trị Ấn Độ đang nghiêng về phe hữu. "Hơn thế, phe cánh tả đã phần nào mất đi hệ tư tưởng cánh tả và thỏa hiệp", ông nhận xét.

Dù chính quyền LDF dưới quyền Thủ hiến Pinarayi Vijayan được khen ngợi vì ứng phó COVID-19 và xóa nghèo cùng cực vào tháng 11/2020 - trở thành tiểu bang đầu tiên của Ấn Độ làm được điều này - uy tín của LDF bị sụt giảm. "Tại Kerala, LDF từng đóng vai trò nổi loạn chống lạm quyền, nhưng 5 năm qua họ bắt đầu nói bằng ngôn ngữ quyền lực", Vasudevan nói, cho rằng cử tri truyền thống đã bỏ phiếu chống LDF như một biện pháp điều chỉnh.

Các nhà phân tích cho rằng phe cánh tả cần tái cấu trúc. Dasgupta chỉ ra thiếu trí tưởng tượng và khan hiếm lãnh đạo trẻ. "Tuy nhiên, có dấu hiệu phục hưng chính trị dân chủ xã hội trên thế giới, và Ấn Độ khó đứng ngoài cuộc. Các vấn đề bất bình đẳng giàu nghèo, tăng trưởng thiếu việc làm ngày càng trầm trọng, không đảng chính thống nào giải quyết ngoài cánh tả. Điều này khiến khả năng tái xuất của cánh tả rất có thể xảy ra, nếu họ tái tạo hiệu quả từ khuôn mẫu cộng sản thế kỷ 20 thành lực lượng dân chủ xã hội phù hợp bối cảnh Ấn Độ thế kỷ 21", ông kết luận.