Ai sẽ thay thế Gavin Newsom? Những điều cần biết về bầu cử sơ bộ tại California

California, một trong những bang có truyền thống ủng hộ phe cánh tả nhất nước Mỹ, đang bước vào cuộc bầu cử sơ bộ vào ngày 2/6, mở màn cho cuộc tổng tuyển cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Điểm đặc biệt trong hệ thống bầu cử sơ bộ của bang này có thể khiến đảng Cộng hòa có cơ hội giành quyền kiểm soát ghế thống đốc.

California là một trong hai bang áp dụng hệ thống bầu cử sơ bộ 'jungle primary', nơi cử tri có thể bỏ phiếu cho bất kỳ ứng cử viên nào, bất kể đảng phái. Hai ứng cử viên có số phiếu cao nhất sẽ tiến vào vòng tổng tuyển cử.

Với 61 ứng cử viên tranh cử thống đốc năm nay, số phiếu ủng hộ đảng Dân chủ bị phân tán mạnh, tạo điều kiện cho hai ứng cử viên đảng Cộng hòa vươn lên dẫn đầu.

Thời gian bầu cử

Cuộc bầu cử sơ bộ California diễn ra vào ngày 2/6. Phiếu bầu qua đường bưu điện được gửi cho tất cả cử tri đã đăng ký. Để được tính, phiếu bầu phải được đóng dấu bưu điện vào ngày bầu cử hoặc trước đó, và phải đến văn phòng bầu cử quận chậm nhất là ngày 9/6.

Các cuộc đua quan trọng

Ngoài ghế thống đốc, nhiều vị trí cấp bang như tổng chưởng lý, thủ quỹ bang và phó thống đốc cũng đang được tranh giành. Cuộc đua vào ghế thị trưởng Los Angeles, thành phố lớn nhất bang, cũng được theo dõi sát sao.

California không có cuộc bầu cử Thượng viện liên bang năm nay, nhưng cuộc đua vào Hạ viện Mỹ sẽ rất quan trọng. Với 52 ghế Hạ viện, California là bang có nhiều ghế nhất. Đảng Dân chủ đặt mục tiêu giành lại quyền kiểm soát Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, và các cuộc bầu cử sơ bộ ngày 2/6 sẽ đóng vai trò then chốt.

Cuộc chiến tái phân chia khu vực bầu cử

Bầu cử sơ bộ lần này là lần đầu tiên California sử dụng bản đồ bầu cử quốc hội mới. Bản đồ này nằm trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát Hạ viện. Đáp lại áp lực từ Tổng thống Donald Trump đối với các bang do đảng Cộng hòa lãnh đạo, Thống đốc Newsom đã thúc đẩy sáng kiến bỏ phiếu Proposition 50, yêu cầu California thiết kế lại bản đồ theo hướng có lợi cho đảng Dân chủ.

Cuộc đua vào ghế Hạ viện đáng chú ý

Một trong những cuộc đua mang tính biểu tượng nhất là tại khu vực bầu cử số 11, nơi Nancy Pelosi, cựu Chủ tịch Hạ viện, đang đại diện. Việc bà Pelosi nghỉ hưu sau bốn thập kỷ đã mở ra một cuộc tranh cử gay cấn. Ứng cử viên dẫn đầu là Thượng nghị sĩ bang Scott Wiener, một người ôn hòa, đối mặt với hai thách thức từ cánh tả: Saikat Chakrabarti, cựu chánh văn phòng của Dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez, và Connie Chan, một giám sát viên San Francisco được Pelosi hậu thuẫn.

Cuộc đua cạnh tranh

Một trong những cuộc đua sít sao nhất là tại khu vực bầu cử số 22 ở Thung lũng San Joaquin. Dân biểu Cộng hòa David Valadao đối mặt với hai đối thủ Dân chủ: Jasmeet Bains (trung dung) và Randy Villegas (cấp tiến). Cuộc đua được tờ Los Angeles Times mô tả là 'cuộc chiến khốc liệt' giữa hai ứng cử viên Dân chủ.

Cuộc đua thống đốc

Thống đốc Gavin Newsom, người trở thành nhân vật quốc gia trong hai nhiệm kỳ, không thể tái tranh cử do giới hạn nhiệm kỳ. Đây là một trong những cuộc đua nóng nhất mùa bầu cử sơ bộ. Chưa có ứng cử viên nào nổi lên rõ ràng, và California chưa bầu thống đốc đảng Cộng hòa từ năm 2006.

Cuộc đua cũng chứng kiến những vụ bê bối. Dân biểu Dân chủ Eric Swalwell, từng được coi là ứng cử viên dẫn đầu, đã rút lui vào tháng 4 sau các cáo buộc tình dục.

Hệ thống 'Jungle Primary'

California áp dụng hệ thống 'top-two primary', nơi cử tri có thể bỏ phiếu cho bất kỳ ứng cử viên nào, không phân biệt đảng phái. Hai người có số phiếu cao nhất tiến vào tổng tuyển cử. Năm nay, số lượng ứng cử viên Dân chủ quá lớn khiến phe cánh tả có nguy cơ không có đại diện vào vòng tổng tuyển cử, mở đường cho hai ứng cử viên Cộng hòa dẫn đầu là Chad Bianco và Steve Hilton.

Ứng cử viên Cộng hòa

Steve Hilton, bình luận viên Fox News, được Tổng thống Trump hậu thuẫn. Ông đề xuất bỏ thuế thu nhập bang cho 100.000 USD đầu tiên người dân kiếm được, tăng sản lượng dầu và cắt giảm bộ máy quan liêu. Chad Bianco, Cảnh sát trưởng hạt Riverside, cũng liên minh với Trump, cam kết thắt chặt an ninh, đẩy lùi cải cách tư pháp hình sự và luật 'thiên đường' hạn chế hợp tác với cơ quan thực thi di trú liên bang.

Ứng cử viên Dân chủ

Xavier Becerra, cựu Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden, nổi lên là ứng cử viên dẫn đầu muộn. Tom Steyer, nhà quản lý quỹ phòng hộ tỷ phú, cam kết tăng thuế doanh nghiệp, giảm chi phí năng lượng và cấm đóng góp của doanh nghiệp cho các ủy ban hành động chính trị (PAC). Các ứng cử viên Dân chủ hàng đầu khác gồm Thị trưởng San Jose Matt Mahan và cựu Dân biểu Katie Porter.

Thăm dò dư luận

Khảo sát của Viện Chính sách Công California công bố ngày 28/5 cho thấy Becerra dẫn đầu với 23% ủng hộ, kế đến là Hilton 20% và Steyer 15%.