30 nghị sĩ Mỹ kêu gọi Trump từ bỏ kế hoạch quân sự Cuba và ngừng giam giữ di dân tại Vịnh Guantánamo

Hơn 30 nghị sĩ Quốc hội Mỹ đã gửi thư tới các quan chức hàng đầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump, yêu cầu chấm dứt việc sử dụng căn cứ hải quân Vịnh Guantánamo để giam giữ người di cư và loại trừ mọi kế hoạch hành động quân sự nhằm vào Cuba. Lá thư do Hạ nghị sĩ Delia Ramirez, đảng viên Dân chủ bang Illinois, dẫn đầu, được công bố hôm 13/5 và đã được tờ Guardian tiếp cận.

Trong thư gửi tới Bộ trưởng Quốc phòng, Ngoại trưởng và Bộ trưởng An ninh Nội địa, các nghị sĩ cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào nhắm vào Cuba đều có thể gây mất ổn định sâu sắc, đẩy mạnh làn sóng di cư từ hòn đảo này sang Mỹ. Họ viết: “Hành động như vậy sẽ là bất hợp pháp, gây mất ổn định sâu sắc và thảm họa đối với người dân Cuba, đồng thời làm gia tăng tình trạng di dời, khiến cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ hơn và làm suy yếu lợi ích của Mỹ trong khu vực”. Các nghị sĩ nhấn mạnh kế hoạch này “phải bị bác bỏ một cách dứt khoát”.

Lá thư được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đã nhiều lần bày tỏ ý định muốn kiểm soát Cuba. Hồi tháng 3, ông từng nói “Cuba là tiếp theo” sau chiến dịch của lực lượng Delta Force nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1. Chính quyền Trump cũng đã áp đặt các lệnh trừng phạt bổ sung đối với Cuba vào tuần trước, trong khi lệnh phong tỏa nhiên liệu do ông Trump ban hành hồi đầu năm được cho là đã dẫn tới một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng trên đảo.

Các nghị sĩ yêu cầu chính quyền Trump chấm dứt việc sử dụng Vịnh Guantánamo để giam giữ người di cư, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đang góp phần gây ra khủng hoảng nhân đạo tại Cuba, và từ bỏ các kế hoạch hành động quân sự được cho là đang được lên kế hoạch. Họ viết: “Các chính sách của Mỹ đã cố tình nhắm vào dân thường Cuba, góp phần khiến họ phải di dời và cả tử vong. Việc lên kế hoạch giam giữ họ tại Guantánamo không phải là một phản ứng đối với tình trạng di cư – đó là một nỗ lực nhằm kiềm chế hậu quả của chính các chính sách đang gây ra nó.”

Động thái này diễn ra một tháng sau khi một nhóm tổ chức nhân quyền lên án chính quyền Trump về hành động gây hấn với Cuba và mong muốn thiết lập một “trại” cho người di cư Cuba tại căn cứ Vịnh Guantánamo. Hồi tháng 3, một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc từng nói trước Quốc hội rằng, trong trường hợp xảy ra “khủng hoảng nhân đạo” tại Cuba, Bộ Quốc phòng sẽ “dựng trại” tại căn cứ quân sự Mỹ ở Vịnh Guantánamo để “xử lý” người di cư. Quan chức này cho biết họ sẽ hỗ trợ Bộ An ninh Nội địa trong việc giam giữ người di cư.

Các nghị sĩ gọi đề xuất đó là “đáng báo động sâu sắc và không thể chấp nhận được”. Họ viết: “Điều này làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về việc sử dụng một cơ sở quân sự của Mỹ vốn có hồ sơ lạm dụng được ghi chép đầy đủ, đồng thời ngoại hóa hậu quả của chính sách Mỹ đối với Cuba bằng cách giam giữ những người phải di dời thay vì giải quyết các điều kiện thúc đẩy di cư.”

Căn cứ Vịnh Guantánamo chủ yếu được biết đến với nhà tù quân sự khét tiếng và bí mật dành cho các tù nhân trong cái gọi là “cuộc chiến chống khủng bố” sau vụ tấn công ngày 11/9/2001. Chính quyền Trump đã bắt đầu mở rộng việc sử dụng Guantánamo để thực hành giam giữ người di cư từ năm ngoái, sau khi tổng thống ký một sắc lệnh hành pháp mở rộng hoạt động giam giữ tại đây.

Việc thành lập một trại giam giữ người di cư hoặc tị nạn không phải là mới. Vào những năm 1990, Guantánamo từng được sử dụng để giam giữ hàng chục nghìn người di cư và tị nạn từ vùng Caribbean, chủ yếu từ Haiti và sau đó là Cuba. Trại đó đã bị đóng cửa sau khi dư luận phẫn nộ về các điều kiện tồi tàn tại đây. “Trước bối cảnh này, đề xuất sử dụng Guantánamo để giam giữ người di cư Cuba là đặc biệt nghiêm trọng,” các nghị sĩ viết. “Nó sẽ kéo dài một mô hình ngược đãi có hồ sơ rõ ràng đối với một nhóm dân cư mà sự di dời của họ phần lớn là do chính sách của Mỹ gây ra.”

Các Bộ Quốc phòng, Ngoại giao và An ninh Nội địa Mỹ chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận.