Cơ quan Động vật hoang dã Kenya (KWS) hôm 30/7 thông báo, 15 con voi chết trong tháng qua tại khu vực gần công viên quốc gia Amboseli, miền nam Kenya, có thể do ăn phải thuốc trừ sâu chứa xyanua được sử dụng trên các trang trại cà chua lân cận.
Tổng giám đốc KWS, ông Erustus Kanga, cho biết kết quả phân tích mẫu lấy từ xác voi phát hiện dấu vết của xyanua, một hợp chất hóa học độc hại được dùng trong nông nghiệp để diệt trừ động vật gây hại và khử trùng. Xyanua cũng từng được săn trộm sử dụng để đầu độc voi.
“Xyanua là một hóa chất cực độc. Nếu voi ăn phải xyanua, chúng không thể sống sót quá một hoặc hai ngày”, ông Kanga nói với kênh Citizen TV.
Sự việc xảy ra tại khu bảo tồn Kimana và khu vực trang trại Kuku Group quanh công viên quốc gia Amboseli, thuộc khu vực rộng 392 km2, cùng với các khu bảo tồn lân cận là nơi sinh sống của hơn 1.600 con voi.
Thị trấn Kimana là vùng trồng cà chua lớn, nơi các nhà nghiên cứu của tổ chức Route to Food Initiative trước đây từng ghi nhận việc sử dụng chất xyanua trên cây trồng.
Ông Isaac Lekolool, trưởng bộ phận thú y và dịch vụ bắt giữ của KWS, cho biết dạ dày của một con voi trong đàn lang thang tại khu bảo tồn Kimana chứa “rất nhiều cà chua”, cho thấy khả năng ngộ độc do hóa chất nông nghiệp.
Ông Kanga cảnh báo ảnh hưởng có thể lan rộng hơn khi gia súc cũng có thể ăn phải thức ăn từ các trang trại trong khu vực. “Chúng tôi có dê, có gia súc ở đó. Nếu xyanua thực sự tồn tại trong hệ thống, chúng ta sẽ thấy tác động lớn hơn”, ông nói.
Trước đó, hôm 29/7, KWS thông báo điều tra cái chết của những con voi từ ngày 24/6 đến 24/7 tại Amboseli, trong đó 10 con có dấu hiệu tê liệt một phần trước khi chết, và các xét nghiệm sơ bộ phát hiện chất độc tiềm ẩn.
Ông Benson Leyian, giám đốc điều hành Quỹ Big Life, tổ chức bảo tồn hoạt động quanh công viên quốc gia Amboseli, bày tỏ lo ngại về số voi chết.
“Nhờ hàng thập kỷ bảo tồn lấy cộng đồng làm trung tâm, quần thể voi Amboseli là một trong những nơi được bảo vệ tốt nhất châu Phi, và nạn săn trộm voi ở đây gần như đã bị xóa bỏ. Ngoài những tổn thất trong các đợt hạn hán nghiêm trọng, chúng tôi đã lâu không thấy một cụm voi chết như thế này”, ông nói.
Quỹ Quốc tế Bảo vệ Động vật (IFAW) gọi vụ việc là “báo động sâu sắc” và cho rằng “mỗi con voi mất đi là điều đáng kể – không chỉ với loài, mà còn với sức khỏe hệ sinh thái và cộng đồng sống cùng chúng”.
Trước đây, nông dân và người chăn nuôi ở Kenya từng đầu độc động vật hoang dã để trả đũa việc chúng phá hoại mùa màng và gia súc. Tại Zimbabwe, thợ săn trộm cũng từng giết hàng chục con voi bằng cách rải xyanua vào các hố nước và nơi liếm muối.
