100 ngày chiến tranh Mỹ - Israel với Iran: Đàm phán bế tắc, tên lửa tiếp tục bắn

Tehran, Iran - 100 ngày sau khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh, chính quyền Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn khi không có giải pháp lâu dài nào xuất hiện. Người dân là những người chịu thiệt hại nặng nề nhất trong cuộc xung đột đang làm rung chuyển thị trường toàn cầu.

Tại thủ đô Tehran, phần lớn các cửa hàng vẫn mở cửa nhưng lượng khách hàng giảm sút. Giao thông mới chỉ được khôi phục một phần, nhiều người mất việc làm sau các cuộc biểu tình trên toàn quốc, các vụ ném bom và hai lần cắt internet kéo dài trong nhiều tháng qua. Xe bọc thép, vũ khí hạng nặng và lực lượng an ninh là cảnh thường thấy ở thành phố 10 triệu dân này suốt cả ngày lẫn đêm.

Vào ban đêm, quân đội dựng nhiều trạm kiểm soát khắp thành phố, hộ tống các đoàn xe ủng hộ chính phủ với những khẩu hiệu tôn giáo. Các quảng trường chính và nhiều tuyến phố thường bị phong tỏa để tập trung đám đông, thường hô vang các khẩu hiệu chống Mỹ và Israel.

Các thông điệp ủng hộ chính phủ và cờ của nhóm Hezbollah (Lebanon) cùng các thành viên khác của “trục kháng chiến” do Tehran hậu thuẫn được treo rộng rãi trên các biểu ngữ và bảng quảng cáo khắp Iran. Một số xe cộ và bức tranh tường mang hình ảnh của ông Mojtaba Khamenei, người được hội đồng giáo sĩ chọn làm lãnh tụ tối cao mới sau vụ ám sát cha ông, Đại giáo chủ Ali Khamenei, vào ngày đầu tiên của cuộc chiến.

Ông Mojtaba Khamenei, người được cho là bị thương trong cùng cuộc tấn công của Mỹ-Israel khiến cha và nhiều thành viên gia đình thiệt mạng, chưa từng xuất hiện công khai kể từ khi nhậm chức, ngoại trừ các thông điệp bằng văn bản được cho là của ông. Chính quyền vẫn chưa tổ chức tang lễ cho ông Ali Khamenei, người trị vì Iran gần 37 năm. Các thành viên gia đình ông được chôn cất một tuần trước, và nhiều chỉ huy cấp cao cùng quan chức thiệt mạng vào ngày 28/2 cũng được chôn cất vài tháng sau đó.

Lo ngại về ám sát và rò rỉ thông tin tình báo vẫn ở mức cao, khiến quốc hội phải đóng cửa, chỉ tổ chức một số phiên họp hạn chế hoặc trực tuyến. Các trường đại học và trường học cũng vẫn đóng cửa, nhiều kỳ thi bị hoãn và dự kiến sẽ tổ chức trực tuyến.

Tuy nhiên, các thể chế của Cộng hòa Hồi giáo vẫn tồn tại và nắm quyền, bao gồm nhiều quan chức, trong đó có các nhà lãnh đạo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), những người tiếp tục phá vỡ dòng chảy năng lượng và hàng hóa qua eo biển Hormuz trong khi chống lại phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran.

Sau khoảng 40 ngày chiến tranh khốc liệt với hàng nghìn cuộc tấn công, tiếp theo là nhiều tháng “ngừng bắn” căng thẳng với các cuộc trao đổi hỏa lực vào ban đêm kéo dài hơn một tuần, một thỏa thuận tạm thời để mở lại tuyến đường thủy chiến lược này đã không đạt được. Bất kỳ thỏa thuận hòa bình lâu dài nào dường như càng xa vời.

Ngày 8/6, Bộ Ngoại giao Iran tại Tehran đã tiếp đón Bộ trưởng Nội vụ Pakistan, quốc gia trung gian hòa giải, đồng thời tiếp một phái viên từ Lebanon trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách về Hezbollah và các vấn đề khác với Mỹ.

Trong một bài xã luận đánh dấu mốc 100 ngày, tờ Keyhan theo đường lối cứng rắn (do ông Ali Khamenei bổ nhiệm tổng biên tập) cho biết kinh nghiệm đã dạy cho hệ thống rằng “nước Mỹ đã rút lui vì tên lửa, chứ không phải vì đàm phán”. Tờ báo kêu gọi “phá vỡ thế trận của Donald Trump bằng cách ngừng đàm phán và đóng cửa eo biển Bab al-Mandeb” ngoài khơi Yemen, cho rằng tổng thống Mỹ đang sử dụng các cuộc đàm phán để kiểm soát giá dầu toàn cầu.

Các lực lượng vũ trang Iran đã chứng tỏ rằng, dù các cơ sở quân sự bị ném bom rộng rãi, họ vẫn giữ được khả năng phóng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và nhiều loại máy bay không người lái. Họ cũng tiếp tục bắn hạ một số máy bay không người lái của Mỹ. Hầu hết máy bay quân sự và tàu lớn của Iran đã bị phá hủy, nhưng IRGC vẫn triển khai các tàu cao tốc và tàu nhỏ để thực hiện các mục tiêu tại eo biển Hormuz.

Chính quyền Iran cho biết họ muốn củng cố quyền kiểm soát eo biển, tận dụng việc đi qua, giữ uranium làm giàu cấp độ cao trong nước (có thể đã được chôn dưới đống đổ nát), và đảm bảo việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt hàng thập kỷ. Các vấn đề kinh tế kéo dài nhiều năm ngày càng tồi tệ sau khi các cơ sở dầu khí, nhà máy thép, nhôm và khu công nghiệp bị ném bom dữ dội trên khắp đất nước.

Lạm phát không được kiểm soát ở mức gần 84% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng thứ hai của năm dương lịch Ba Tư kết thúc vào ngày 21/5, theo Trung tâm Thống kê Iran. Lạm phát lương thực cùng kỳ là 130%, với dầu thực vật rắn tăng 431%, trứng 342%, thịt gà 287% và gạo nhập khẩu 222% so với cùng tháng năm ngoái. Đồng rial của Iran giao dịch ở mức khoảng 1,77 triệu mỗi USD tại thị trường mở ở Tehran, gần mức thấp kỷ lục.

Thị trường chứng khoán đang tăng sau khi mở cửa trở lại có kiểm soát vào tháng trước, theo các chuyên gia chủ yếu là do lạm phát và tác dụng phụ của việc quay trở lại sau gần 3 tháng đóng cửa hoàn toàn. Chỉ số chính của Sàn giao dịch chứng khoán Tehran đang đứng trước ngưỡng vượt mốc cao kỷ lục 4,5 triệu điểm lần đầu đạt được vào đầu năm 2026. Internet đã được khôi phục một phần sau lần cắt mạng toàn quốc dài nhất tại bất kỳ quốc gia nào, nhưng vẫn bị chính quyền kiểm soát chặt chẽ. Tòa án tiếp tục công bố các vụ hành quyết gần như hàng ngày đối với những người bất đồng chính kiến, trong đó có những người bị bắt trong cuộc chiến hiện tại.