Mỹ và Cuba tiếp tục đối đầu khi Tổng thống Donald Trump đưa ra loạt yêu sách cứng rắn, từ siết chặt cấm vận, rút lại chính sách hòa dịu thời Obama, đến yêu cầu thay đổi chính trị nội bộ tại Havana. Câu hỏi đặt ra: Liệu Cuba có thể buộc phải nhượng bộ?
Theo giới phân tích, dù áp lực kinh tế từ Washington là rất lớn, nhưng Chính phủ Cuba dưới thời lãnh đạo Miguel Díaz-Canel đã nhiều lần khẳng định sẽ không khuất phục. Phát biểu gần đây, Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodríguez nhấn mạnh: “Chúng tôi không bao giờ đàm phán dưới sự đe dọa hay cưỡng ép.”
Từ năm 2017, Tổng thống Trump đã đảo ngược phần lớn chính sách của người tiền nhiệm Barack Obama, tăng cường trừng phạt và hạn chế đi lại, thương mại. Đến năm 2020, Washington cấm các chuyến bay thuê bao đến Cuba (trừ thủ đô Havana), siết chặt kiều hối, và bổ sung hàng loạt thực thể Cuba vào danh sách trừng phạt. Hệ quả, GDP Cuba giảm tới 11% trong năm 2020, theo số liệu của Ủy ban Kinh tế Mỹ Latinh và Caribê (ECLAC).
Tuy nhiên, Cuba vẫn nhận được sự ủng hộ từ các đồng minh truyền thống như Nga, Trung Quốc, Venezuela. Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc năm 2019 từng bỏ phiếu lên án lệnh cấm vận của Mỹ với 189 phiếu thuận, chỉ 2 phiếu chống. Bên cạnh đó, cộng đồng người Cuba hải ngoại cũng bị chia rẽ: một bộ phận ủng hộ chính sách cứng rắn, nhưng nhiều người vẫn gửi tiền về cho gia đình, giúp Havana có thêm nguồn lực.
Trong ngắn hạn, Cuba khó chấp nhận các yêu sách. Nhưng về dài hạn, nếu đòn trừng phạt tiếp diễn và khủng hoảng kinh tế leo thang, có thể xuất hiện những nhượng bộ hạn chế như mở cửa một số lĩnh vực thương mại. Song, điều này vẫn phụ thuộc vào việc Washington có giữ nguyên lập trường sau bầu cử hay không. Dù vậy, lịch sử từng chứng minh: Cuba kiên cường chịu đựng hơn 60 năm cấm vận, nên sự thay đổi đột ngột về mặt chính sách là khó xảy ra nếu không có chuyển biến từ phía Mỹ.
