Cơ quan công tố Rome của Ý đã đưa Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz và 12 quan chức cấp cao thuộc quân đội, cảnh sát và hệ thống nhà tù vào diện điều tra liên quan đến cách đối xử với các nhà hoạt động bị bắt giữ trên các tàu cứu trợ hướng về Gaza. Động thái này mở rộng cuộc điều tra trước đó vốn chỉ tập trung vào Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu Itamar Ben-Gvir.
Theo tuyên bố ngày thứ Sáu của cơ quan công tố Rome, vụ việc liên quan đến các cáo buộc tra tấn, bắt cóc, gây thương tích cá nhân, cướp và phá hoại trong các vụ lực lượng Israel chặn giữ những đội tàu nhỏ chở nhà hoạt động trên đường tới Gaza trong năm 2025 và 2026.
Cơ quan này mở điều tra sau đơn khiếu nại của 50 công dân Ý từng bị bắt giữ trong hai sứ mệnh Global Sumud Flotilla vào năm ngoái và năm nay. Trong số các đối tượng bị nêu tên có Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir.
Công tố viên cho biết các nhà hoạt động bị bắt giữ sau sứ mệnh đầu tiên năm 2025 đã báo cáo về việc bị đánh đập, thương tích, đe dọa giết, lăng mạ và buộc tội là khủng bố. Những người tham gia sứ mệnh thứ hai năm 2026 mô tả bị đối xử khắc nghiệt hơn, bao gồm bị đánh đập trong bóng tối và việc sử dụng súng điện và đạn cao su.
Các nhà hoạt động báo cáo ít nhất 15 trường hợp bị xâm hại tình dục, bao gồm cả hiếp dâm.
Luca Poggi, một nhà kinh tế người Ý từng bị bắt giữ, nói với hãng tin Reuters hồi tháng 5: “Chúng tôi bị lột đồ, bị ném xuống đất, bị đá”.
Hồi tháng 6, ông Ben-Gvir đã bác bỏ thông tin về cuộc điều tra, nói rằng ông sẽ “tiếp tục sát cánh một cách đầy tự hào” bên cạnh binh lính Israel.
Các nhà tổ chức đội tàu nói rằng họ nhằm phá vỡ lệnh phong tỏa Gaza của Israel bằng cách vận chuyển viện trợ nhân đạo.
Bối cảnh dẫn tới vụ việc
Global Sumud Flotilla đầu tiên khởi hành từ Barcelona vào tháng 9/2025 với 42 tàu và 462 nhà hoạt động. Lực lượng Israel đã chặn giữ đoàn tàu này tại vùng biển quốc tế vào đầu tháng 10 cùng năm, hàng trăm người bị bắt giữ và sau đó bị trục xuất.
Sứ mệnh thứ hai rời Barcelona vào tháng 4/2026. Lực lượng Israel bắt đầu chặn các tàu gần đảo Crete phía nam Hy Lạp từ ngày 30/4, và đến ngày 19/5 đã bắt giữ khoảng 430 người trên khoảng 50 tàu tại vùng biển quốc tế, với các vụ chặn giữ cuối cùng diễn ra ngoài khơi Cyprus.
Ông Ben-Gvir sau đó đăng một video cho thấy ông chế giễu các nhà hoạt động bị trói tay và quỳ gối tại một nhà tù tạm ở cảng Ashdod trong khi quốc ca Israel vang lên.
Công tố viên cho biết họ đã gửi Israel đề nghị hỗ trợ tư pháp vào tháng 6, tìm kiếm thông tin để tái dựng sự kiện và xác định trách nhiệm cá nhân, nhưng không nói rõ Israel có phản hồi hay không.
Họ cũng đã có các cuộc thảo luận tại Eurojust, cơ quan hợp tác tư pháp của EU, trong bối cảnh các cuộc điều tra tương tự đang được tiến hành ở các nước châu Âu khác.
Theo luật Ý, các tội phạm xảy ra ở nước ngoài nhằm vào công dân Ý có thể bị truy tố tại Rome. Nếu cuộc điều tra xác định các cáo buộc là có căn cứ, công tố viên có thể chính thức yêu cầu mở phiên tòa xét xử.
