World Cup 2026: Bạo lực và biểu tình đe dọa vị thế đồng chủ nhà của Mexico?

World Cup 2026 sẽ khai mạc tại Mexico City vào ngày 11/6 với trận đấu giữa đội chủ nhà và Nam Phi tại sân vận động Azteca. Tuy nhiên, chỉ còn vài tuần trước ngày diễn ra sự kiện, người hâm mộ bóng đá đang tỏ ra lo ngại trước các vụ bạo lực và biểu tình thường xuyên tại các thành phố đăng cai của Mexico.

Vụ xả súng hàng loạt khiến 10 người thiệt mạng tại bang Puebla hôm Chủ nhật (17/5) đã làm gia tăng những lo ngại về an ninh mà các tổ chức nhân quyền và du khách quốc tế từng nêu ra trước đó. Sáu người đàn ông, ba phụ nữ và một trẻ vị thành niên là nạn nhân của vụ tấn công có vũ trang tại một khu dân cư ở Tehuitzingo, cách thủ đô Mexico City 200 km.

Trước vụ tấn công, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đã cam kết tăng cường an ninh, bao gồm triển khai 100.000 nhân viên an ninh gồm Lực lượng Vệ binh Quốc gia, cảnh sát và nhân viên công ty an ninh tư nhân. Vụ xả súng xảy ra chưa đầy một tháng sau khi một tay súng giết chết một du khách người Canada và làm 13 người khác bị thương tại khu khảo cổ Teotihuacan, địa điểm du lịch nổi tiếng gần Mexico City.

Hôm thứ Hai (18/5), Tổng thống Sheinbaum cho biết Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin sẽ tới thăm Mexico trong tuần này, nhưng không nêu rõ lý do.

Hồi tháng 4, tổ chức Human Rights Watch nhấn mạnh rằng Mexico vẫn là một trong những quốc gia nguy hiểm nhất thế giới đối với giới truyền thông, đồng thời chỉ trích FIFA chưa giải quyết các rủi ro trực tiếp mà các nhà báo phải đối mặt tại các thành phố đăng cai World Cup của Mexico. Tổ chức Ân xá Quốc tế cũng kêu gọi FIFA và các nước chủ nhà hành động khẩn cấp để bảo vệ người hâm mộ, cầu thủ, nhà báo, công nhân và cộng đồng địa phương trong bối cảnh giải đấu diễn ra giữa “cuộc khủng hoảng nhân quyền trầm trọng”.

Mexico đã trải qua một làn sóng bạo lực vào tháng 2, sau khi lực lượng an ninh tiêu diệt trùm băng đảng Nemesio “El Mencho” Oseguera của Tổ chức Tội phạm Jalisco New Generation (CJNG). Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cho biết ông “rất yên tâm” về khả năng đăng cai của Mexico sau các vụ bạo lực liên quan đến cái chết của trùm ma túy.

Bên cạnh bạo lực, nhiều nhóm nhân quyền tại Mexico đang tận dụng World Cup để thu hút sự chú ý đến các vấn đề chính trị - xã hội lâu nay chưa được giải quyết. Hôm Chủ nhật (17/5), người thân của những người mất tích đã tổ chức một trận bóng đá bên ngoài dinh thống đốc bang Nuevo Leon để yêu cầu làm rõ tung tích người thân. Theo dữ liệu chính phủ, Mexico có 133.960 người mất tích, một cuộc khủng hoảng chủ yếu do bạo lực băng đảng và sự sao lãng của thể chế trong nhiều thập kỷ. Đầu tháng này, nhân Ngày của Mẹ tại Bắc Mỹ, hàng nghìn người do các bà mẹ của những người mất tích dẫn đầu đã tuần hành phản đối bạo lực và tình trạng miễn trừng phạt.

Các cuộc biểu tình cũng leo thang trong lĩnh vực giáo dục. Hôm thứ Sáu (15/5), giáo viên và nhà hoạt động đã tuần hành qua Mexico City nhân Ngày Nhà giáo, đòi tăng lương và thay đổi chính sách. Công đoàn giáo viên CNTE bác bỏ mức tăng lương 9% do chính phủ công bố và yêu cầu tăng gấp đôi tiền lương cùng đảo ngược cải cách giáo dục. Tổng thư ký CNTE Pedro Hernandez Morales cảnh báo nếu các yêu cầu không được đáp ứng trước trận khai mạc ngày 11/6, “quả bóng sẽ không lăn” và đe dọa tổng đình công toàn quốc. Cảnh báo này làm gia tăng căng thẳng trong bối cảnh chính quyền vừa hủy bỏ kế hoạch rút ngắn năm học vì World Cup sau phản ứng dữ dội từ phụ huynh và nhà giáo.