Vụ ám sát chỉ huy Hamas Izz al-Din al-Haddad: Tác động đến hoạt động của phong trào tại Gaza

Ngày 16/5/2026, Israel xác nhận đã tiêu diệt Izz al-Din al-Haddad, người đứng đầu Lữ đoàn Qassam – cánh vũ trang của phong trào Hamas, trong một chiến dịch không kích kép nhằm vào một căn hộ dân sự tại khu phố Remal, thành phố Gaza. Vụ tấn công khiến 7 người Palestine thiệt mạng, trong đó có phụ nữ và trẻ em, cùng 50 người bị thương.

Sự việc diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas có hiệu lực từ tháng 10/2025 đang trong tình trạng mong manh. Israel tuyên bố chiến dịch nhắm vào al-Haddad là một bước đi cần thiết nhằm làm suy yếu năng lực tác chiến của Hamas, nhưng giới phân tích nhận định tác động của vụ việc tới hoạt động quân sự của phong trào này là không chắc chắn.

Tác động hoạt động: Lữ đoàn Qassam có sụp đổ?

Việc mất đi các chỉ huy cấp cao của Hamas như Mohammed Deif, Marwan Issa và Mohammed Sinwar đã khiến al-Haddad trở thành nhân vật quân sự chủ chốt trong cuộc chiến chống Israel. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng Lữ đoàn Qassam được tổ chức theo mô hình phi tập trung, với mạng lưới chỉ huy ngang hàng thay vì thứ bậc chặt chẽ.

Nhà phân tích chính trị Palestine Saeed Ziad giải thích: “Các đơn vị của Qassam hoạt động độc lập, tự cung tự cấp về hậu cần và chiến thuật. Nếu một lữ đoàn hay tiểu đoàn mất chỉ huy, các thành viên vẫn biết nhiệm vụ của mình và có đủ nguồn lực để thực thi”. Theo ông Ziad, quá trình tái tổ chức bộ chỉ huy trung ương của Hamas có thể chỉ mất vài ngày, không phải vài tháng.

Nhà phân tích cũng lưu ý rằng al-Haddad đã tận dụng thỏa thuận ngừng bắn tháng 10/2025 để tái thiết cơ sở hạ tầng của phong trào, bao gồm đường hầm, vũ khí và đội hình chiến đấu.

Ai còn lại trong ban lãnh đạo quân sự Hamas?

Giới chức Israel tuyên bố chỉ còn hai thành viên của hội đồng quân sự Hamas là Mohammed Awad và Imad Aqel còn sống sau chiến dịch truy quét. Dù vậy, các nhà phân tích chỉ ra rằng cánh vũ trang của Hamas, với khoảng 50.000 chiến binh trước chiến tranh, có quy trình kế nhiệm nghiêm ngặt, luôn chỉ định tối thiểu ba cấp phó cho mỗi chỉ huy.

Người phát ngôn của Hamas, Hazem Qassem, chính thức xác nhận cái chết của al-Haddad, gọi ông là “Chỉ huy tổng quát” của Lữ đoàn Qassam. Ông nhấn mạnh đây là “mất mát to lớn” nhưng “cuộc kháng chiến trường kỳ vẫn tiếp tục”.

‘Bóng ma’ của Lữ đoàn Qassam

Sinh đầu thập niên 1970, al-Haddad gia nhập Hamas từ năm 1987. Ông thăng tiến từ lính bộ binh lên chỉ huy Lữ đoàn thành phố Gaza, phụ trách 6 tiểu đoàn với tổng quân số khoảng 6.000 chiến binh cùng 4.000 nhân viên hỗ trợ. Al-Haddad đóng vai trò trụ cột trong việc thành lập al-Majd – bộ máy an ninh nội bộ của Hamas chuyên truy tìm cộng tác viên Israel.

Biệt danh “Bóng ma” xuất phát từ khả năng sống sót qua nhiều vụ ám sát, bao gồm các cuộc ném bom nhà ở của ông vào các năm 2009, 2012, 2021 và ba lần trong chiến tranh Gaza hiện tại. Ông được coi là kiến trúc sư chính của cuộc tấn công ngày 7/10/2023, trực tiếp chỉ đạo việc đột phá hàng rào phía đông Gaza và chỉ huy các đơn vị tinh nhuệ tấn công căn cứ quân sự Re’im.

Đến tháng 1/2025, con trai ông là Suhaib thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel, nhưng al-Haddad vẫn tiếp tục chỉ huy chiến dịch và giám sát việc giam giữ các tù nhân Israel cho đến khi đạt được thỏa thuận trao đổi.

Thỏa thuận ngừng bắn mong manh

Sau vụ tấn công, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz ra tuyên bố chung hiếm hoi khẳng định vụ ám sát được thực hiện theo lệnh trực tiếp của họ. Giới phân tích cho rằng động thái này nhằm tạo tiền đề cho Israel “bình thường hóa” các vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời kêu gọi Mỹ ủng hộ chiến dịch.

Chuyên gia phân tích Mohannad Mustafa nhận định: “Mục tiêu cuối cùng của Israel là buộc Hamas phải trả đũa, dẫn đến sự sụp đổ của thỏa thuận và mở đường cho chiến dịch ‘Gideon 2’ – nhằm chiếm toàn bộ Dải Gaza”. Ít nhất 871 người Palestine đã thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 10/10/2025.

Lịch sử cho thấy việc tiêu diệt các nhân vật lãnh đạo như al-Haddad hiếm khi tác động lâu dài đến các phong trào Palestine. Nhà phân tích Saeed Ziad kết luận: “Đối với các chiến binh và người dân Gaza, những cái chết này tạo thành một ‘giao ước máu’. Nó củng cố quyết tâm hơn. Rút lui sau khi mất những nhà lãnh đạo như Deif, Sinwar hay Haddad bị coi là sự phản bội dòng máu ấy.”