Ukraine phá hủy hệ thống hậu cần Nga, gây hỗn loạn tại Crimea

Ukraine đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho hệ thống hậu cần của Nga trong tuần qua, với các cuộc tấn công mạnh vào Crimea do Nga chiếm đóng và các trung tâm liên lạc vệ tinh gần Moscow, khiến hai khu vực này hỗn loạn mặc dù Nga ưu tiên phòng không.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết Nga đã phải điều động các hệ thống phòng không từ nhiều khu vực khác nhau về bảo vệ Moscow và cầu Kerch – tuyến đường nối Crimea với đất liền Nga – sau các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga hồi đầu năm. “Hai vòng ngoại vi này là những nơi người Nga được lệnh phải bảo vệ bằng mọi giá, làm suy yếu các hướng khác”, ông Zelenskyy nói ngày 24/6.

Theo ông, Điện Kremlin đã tập trung “hàng trăm bệ phóng hệ thống S-400, S-500 và Pantsir” chỉ riêng ở khu vực Moscow, và thêm 90 bệ phóng đến Valdai (cách Moscow 450 km về phía bắc) – nơi được cho là điểm nghỉ dưỡng của Tổng thống Nga Vladimir Putin và giới tinh hoa Nga. Ngược lại, các vùng khác của Nga chỉ có “vài bệ phóng”.

Lợi dụng sự điều chuyển này, Ukraine đã tấn công hai trung tâm liên lạc vệ tinh quân sự của Nga vào ngày 22/6. Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết Trung tâm Liên lạc Vũ trụ Vladimir (cách Moscow 200 km về phía đông) bị “hư hại nghiêm trọng” ăng-ten parabol chính (đường kính 25 m), và một cuộc tấn công vào Trung tâm Liên lạc Vũ trụ Dubna (cách Moscow 100 km về phía bắc) cùng ngày đã phá hủy ăng-ten 32 m. Các tòa nhà chứa thiết bị điện tử cũng bị hư hại. Theo Kiev, Nga dựa vào các trung tâm này để do thám và phối hợp lực lượng.

Tại Crimea, ngày 23/6, Ukraine đã cắt đứt nguồn cung nhiên liệu, gây mất điện và chặn vận chuyển giữa bán đảo và đất liền Nga. Các máy bay không người lái tầm xa của Ukraine đồng loạt tấn công hai cơ sở dầu mỏ quan trọng hai bên eo biển Kerch: kho dầu ở Kerch (Crimea) và cảng Kavkaz (Nga) – nơi trung chuyển nhiên liệu ra tiền tuyến. Hình ảnh định vị cho thấy các kho chứa dầu và phà chở hàng bốc cháy. Để thực hiện cuộc tấn công này, Ukraine đã vô hiệu hóa bốn tổ hợp S-400 và hai hệ thống Pantsir dù mục tiêu chỉ cách cầu Kerch được bảo vệ nghiêm ngặt chưa đầy 1 km.

Thống đốc Crimea do Nga bổ nhiệm, Sergey Aksyonov, ngay lập tức đình chỉ bán nhiên liệu cho tất cả ngoại trừ các cơ quan nhà nước. Tại Sevastopol – thành phố lớn nhất Crimea – nhiên liệu đã được phân phối hạn chế 20 lít/tuần cho cá nhân. Chính quyền cũng hủy dịch vụ phà, cấm tụ tập ngoài trời và tắt đèn đường.

Ukraine bắt đầu tấn công Crimea từ mùa hè năm 2023, sau khi Nga dùng nơi đây làm căn cứ phóng không kích, tên lửa và máy bay không người lái. Kiev đã đẩy lùi hải quân và không quân Nga, gọi Crimea là “nghĩa địa” cho hệ thống phòng không Nga.

Theo phân tích của báo Nga độc lập Meduza, trong năm nay Ukraine đã thực hiện 270 cuộc tấn công vào xe tải và trung tâm hậu cần của Nga, với độ sâu tấn công trung bình tăng từ vài km lên hàng chục km trong hai tháng qua. Chuyên gia phân tích Pháp Clement Molin đã thống kê 500 cuộc tấn công riêng biệt từ ngày 1/5 đến 18/6 dựa trên video đăng tải.

Nhiều nhà phân tích đồng ý rằng tháng 5 vừa qua là tháng tồi tệ nhất của Nga về giành lãnh thổ kể từ cuối năm 2023. Một chỉ huy Ukraine cho biết binh sĩ Nga buộc phải mang tiếp tế trên bộ 50 km cuối cùng ra tiền tuyến vì đơn vị của ông đã khiến ngay cả xe máy cũng không thể hoạt động.

Tổng thống Putin phủ nhận khó khăn, khẳng định quân đội đang “tiến công trên mọi mặt trận” và “gần như đạt đến” Kostiantynivka – một trong bốn “thành phố pháo đài” của Ukraine ở Donetsk. Ukraine thừa nhận có binh sĩ Nga xâm nhập vào Kostiantynivka nhưng phủ nhận nguy cơ thất thủ. Chỉ huy Ukraine Yuriy Madyar cho biết lực lượng của ông đang đẩy lui quân Nga, với tỷ lệ tổn thất 3 người Ukraine so với 53 người Nga.

Bên cạnh các cuộc tấn công hậu cần, Ukraine cũng mở rộng tầm bắn vào sâu trong lãnh thổ Nga. Ngày 21/6, họ tấn công nhà máy lọc dầu Tyumen ở Tây Siberia (cách Ukraine 2.070 km). Ông Zelenskyy cho biết các máy bay không người lái mới do công ty Fire Point sản xuất có tầm bay “hơn 3.000 km”. Ngày 22/6, Ukraine tập kích nhà máy tại Voronezh sản xuất linh kiện tên lửa hành trình và hệ thống Pantsir. Ngày 25/6, họ đánh trúng nhà máy xử lý khí đốt ở Orenburg (cách Ukraine 1.200 km), nơi cung cấp 60% lượng khí đốt cho tập đoàn Gazprom và sản xuất heli dùng trong động cơ tên lửa, cùng ethan dùng trong cách điện dây máy bay.

Khả năng đánh xa của Ukraine được cho là đã mang lại một thắng lợi chiến thuật không nổ súng: Belarus – nước láng giềng phía bắc Ukraine – được cho là đã gỡ bỏ hoặc vô hiệu hóa bốn bộ phát đáp trên lãnh thổ dùng để dẫn đường cho máy bay không người lái Nga tấn công thành phố Ukraine. Ông Zelenskyy nói các bộ phát đáp không hoạt động từ ngày 22/6, ba ngày sau khi ông cảnh báo công khai Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko rằng “nếu ông ấy không làm, chúng tôi sẽ làm”. Động thái này cho thấy các lời đe dọa của Kiev đang thắng thế Moscow.

Tờ Wall Street Journal đưa tin ông Putin đã đe dọa cắt viện trợ tài chính cho Minsk nếu Belarus không cho phép máy bay không người lái Nga phóng từ lãnh thổ của họ. Theo báo, chiến lược của Moscow là lôi kéo Belarus vào cuộc chiến để mở mặt trận phía bắc nhằm giải vây cho cuộc tấn công đang bế tắc ở Donetsk.