Tướng Burhan tố UAE và Ethiopia đứng sau vụ tập kích máy bay không người lái vào sân bay Khartoum

Tổng tư lệnh quân đội Sudan, tướng Abdel Fattah al-Burhan, tuyên bố lực lượng của ông sẵn sàng bảo vệ đất nước sau vụ máy bay không người lái (drone) được cho là xuất phát từ Ethiopia tấn công sân bay Khartoum 5 lần hôm 6/5.

Phát biểu với Middle East Eye (MEE), tướng Burhan nói: “Nếu sau điều tra chúng tôi xác nhận drone đến từ Ethiopia, chúng tôi sẽ phối hợp với cộng đồng quốc tế để thực hiện các bước cần thiết nhằm bảo vệ đất đai và quốc gia Sudan”.

Trước đó, một nguồn tin tình báo Sudan cho biết quân đội Sudan (SAF) và các lực lượng đồng minh đang chuẩn bị “triển khai quân lớn” tới bang Blue Nile giáp Ethiopia và khu vực al-Fashaga đang tranh chấp giữa hai nước. Nguồn tin dự báo các cuộc tấn công sẽ gia tăng khi quan hệ giữa Sudan và Ethiopia xấu đi.

Hồi tháng trước, MEE đưa tin độc quyền về việc một căn cứ quân sự của Ethiopia tại Asosa (vùng Benishangul-Gumuz) được sử dụng để hỗ trợ Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) – lực lượng bán quân sự đang xung đột với SAF từ tháng 4/2023. RSF được UAE, đồng minh của Ethiopia, hậu thuẫn. Các nguồn tin Sudan cho rằng Ethiopia đã tránh trả lời trực tiếp yêu cầu làm rõ của họ, và Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed chưa gặp tướng Burhan.

Theo chính phủ và quân đội Sudan, UAE cũng liên quan đến vụ tấn công bằng drone của RSF ngày 6/5. Ethiopia bác bỏ các cáo buộc là “vô căn cứ”, còn UAE tiếp tục phủ nhận dính líu đến cuộc chiến ở Sudan.

RSF đã sử dụng drone “cảm tử” thuộc dòng CH của Trung Quốc, được cải tiến để mang ít nhất 4 tên lửa và bay rất êm. Các nguồn tin tình báo và quân đội Sudan khẳng định drone xuất phát từ sân bay Bahir Dar của Ethiopia. Một chiếc drone đã bị đánh chặn trên đường tới sân bay Khartoum, lao vào một ngôi nhà ở phía đông thủ đô.

Tại cuộc họp báo nửa đêm 6/5 ở Khartoum, người phát ngôn SAF, chuẩn tướng Asim Awad Abdelwahab, và ngoại trưởng Sudan Mohieddin Salem công khai buộc tội Ethiopia và UAE đứng sau các cuộc tấn công. Ông Awad nói: “Chúng tôi có bằng chứng cứng chứng minh Ethiopia và UAE tham gia cuộc xâm lược này, vi phạm chủ quyền và luật pháp quốc tế”.

Người phát ngôn quân đội cho biết từ tháng 3, lực lượng phòng không Sudan đã nhiều lần đánh chặn drone từ Ethiopia. Ngày 1/3, ba chiếc drone từ Bahir Dar tấn công các bang White Nile, Blue Nile, Nam và Bắc Kordofan. Ngày 17/3, một cuộc tấn công giúp SAF xác định “drone số S-88 thuộc sở hữu của UAE, được di chuyển từ Bahir Dar để tấn công Sudan”.

Ngoại trưởng Salem tuyên bố chính phủ Sudan sẽ đệ đơn khiếu nại quốc tế chống lại Ethiopia và UAE. Ông nhấn mạnh: “Ethiopia và UAE liên tục vi phạm chống lại Sudan, và chúng tôi có quyền đáp trả”.

Ethiopia bác bỏ các cáo buộc mới nhất, cho rằng chúng “vô căn cứ”. Bộ Ngoại giao Ethiopia ra tuyên bố cáo buộc SAF sử dụng phiến quân Tigray và hỗ trợ tài chính, vũ khí cho họ, vi phạm toàn vẹn lãnh thổ Ethiopia.

Một nguồn tin từ Cơ quan Hàng không dân dụng Sudan cho biết các chuyến bay đến và đi sân bay Khartoum đã bị dừng vì lý do an ninh. Các cuộc tấn công bằng drone gây thiệt hại nhỏ, có thể sửa chữa nhanh, nhưng cố tình phá vỡ kế hoạch mở lại các chuyến bay quốc tế từ ngày 4/5.

Các nguồn tin và nhân chứng cho biết drone hôm 6/5 không chỉ nhằm vào sân bay Khartoum mà còn nhắm vào các căn cứ không quân khác, nhưng bị lực lượng phòng không đẩy lui. Phòng thí nghiệm Nhân đạo Yale xác nhận thiệt hại do không kích vào một kho nhiên liệu ở Kenana (bang White Nile) từ ảnh vệ tinh thu thập ngày 26/2 đến 4/5.

Người dân ở Omdurman, Jabal Awliya và phía đông Khartoum mô tả họ bị đánh thức bởi tiếng nổ sáng sớm 6/5. Một cư dân sống gần sân bay nói: “Tiếng bom và khói bốc lên từ sân bay lúc 12 giờ trưa. Điều này gây hoảng loạn và lan truyền tin đồn trong dân thường, đặc biệt là hàng nghìn người mới trở về nhà ở Khartoum”.

Hai nguồn tin từ các công ty viễn thông cho biết họ đã sơ tán nhân viên không thiết yếu khỏi Khartoum để tránh nguy hiểm. Dù vậy, cuộc sống ở Khartoum và Omdurman chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhưng người dân lo ngại quá trình hồi hương do chính phủ và các sáng kiến cộng đồng thúc đẩy có thể bị gián đoạn.