Từ AFCON đến World Cup 2026: Ma-rốc trỗi dậy thành thế lực bóng đá toàn cầu
Maher Mezahi
Ma-rốc đã trỗi dậy mạnh mẽ từ một đội bóng yếu thế ở châu Phi thành thế lực toàn cầu nhờ chiến lược quốc gia táo bạo từ năm 2008. Vô địch AFCON 2025 và nhiều danh hiệu cấp độ trẻ, nhưng cuộc khủng hoảng hậu AFCON khiến đội tuyển thay tướng ngay trước thềm World Cup 2026. Liệu sự chuyển giao huấn luyện viên có làm chệch hướng tham vọng của 'Sư tử Atlas'?
Chỉ trong vòng hai thập kỷ, Ma-rốc đã chuyển mình từ một đội bóng thường xuyên bị loại ở vòng bảng CAN và không đủ điều kiện dự World Cup liên tiếp nhiều kỳ, trở thành đội bóng nằm trong top 10 bảng xếp hạng FIFA, lọt vào bán kết World Cup Qatar 2022, và được coi là ứng cử viên nặng ký cho giải đấu lớn nhất mùa hè này.
Thành công của “Sư tử Atlas” không chỉ giới hạn ở đội tuyển nam, mà lan tỏa khắp các cấp độ lứa tuổi và hạng mục. Hiện Ma-rốc đang là nhà vô địch CAN 2025 (sau khi Senegal bị tước danh hiệu), á quân WAFCON 2025, vô địch FIFA Arab Cup 2025, vô địch CHAN 2025, vô địch U-20 FIFA World Cup 2025, vô địch U-17 CAN 2025, huy chương đồng Olympic nam 2024, và vô địch Futsal CAN 2024.
Không có công thức thần kỳ. Theo một nguồn tin thân cận với Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia Ma-rốc, thành công dựa trên ba trụ cột: quản trị tốt, đầu tư tài chính và nguồn nhân lực có năng lực. “Vua Mohammed VI đã đề ra chiến lược này tại Hội nghị Thể thao Skhirat năm 2008, đánh dấu khởi đầu của một dự án quốc gia dài hạn phát triển bóng đá,” nguồn tin giấu tên cho biết.
Trụ cột đầu tiên là cải cách quản trị, bao gồm thành lập bộ phận kiểm soát tài chính quốc gia, giúp làm sạch và chuyên nghiệp hóa cấu trúc tài chính. Tiếp theo là đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng: hàng nghìn sân bóng địa phương mở cửa cho mọi người, cùng khu phức hợp Mohammed VI và học viện Maamoura (gần Rabat) được ví như trung tâm kỹ thuật tốt nhất thế giới.
Học viện này đã đào tạo ra nhiều tài năng hàng đầu cho đội tuyển nam, như hậu vệ Nayef Aguerd (Olympique Marseille), tiền vệ Azzedine Ounahi (Girona) và tiền đạo Youssef En-Nesyri (Al-Ittihad).
Một mảnh ghép quan trọng khác là khi các liên đoàn châu Phi vận động FIFA cải cách quy tắc nhập tịch, mở đường cho các cầu thủ gốc châu Phi sinh ra ở châu Âu. Nhờ đó, Ma-rốc có được những ngôi sao như Hakim Ziyech, Nordin Amrabat và Brahim Diaz.
Gần đây nhất, tiền vệ 18 tuổi Ayyoub Bouaddi (Lille) – một trong những tài năng trẻ sáng giá nhất nước Pháp – đã chọn khoác áo Ma-rốc, bất chấp việc Zinedine Zidane (dự kiến dẫn dắt tuyển Pháp sau World Cup) đã liên hệ giữ chân anh cho “Les Bleus”. Tom Yousef Drissi, một cổ động viên cuồng nhiệt, nói: “Tôi chưa từng thấy cầu thủ trẻ và triển vọng đến thế lại tuyên bố chọn Ma-rốc. Bouaddi có lẽ có con đường rõ ràng vào đội tuyển Pháp, nhưng anh ấy đã chọn chúng tôi.”
Khủng hoảng hậu CAN 2025
Dù quỹ đạo đi lên, thứ có thể làm chệch hướng Ma-rốc ở World Cup là bất ổn sau trận chung kết CAN 2025. Ở phút bù giờ hiệp hai, khi tỷ số đang là 0-0, trọng tài Jean-Jacques Ndala thổi phạt đền gây tranh cãi cho Ma-rốc. Các cầu thủ Senegal rời sân phản đối, trong khi trên khán đài xảy ra xô xát. Sau 15 phút trì hoãn, Senegal trở lại thi đấu, Brahim Diaz thực hiện quả panenka hỏng ăn, và Senegal thắng trong hiệp phụ.
Tại cuộc họp báo sau trận, câu hỏi đầu tiên dành cho huấn luyện viên Walid Regragui là: “Ông sẽ từ chức tối nay hay sáng mai?”. Regragui gạt sang một bên, nhưng từ chức vài tuần sau đó. Liên đoàn bóng đá Ma-rốc đã bổ nhiệm Mohamed Ouahbi – người từng dẫn dắt đội trẻ vô địch U-20 World Cup với lối chơi tấn công – thay thế.
Nhà báo Said Abadi, tác giả cuốn Lịch sử bóng đá châu Phi, nhận xét: “Có điểm tương đồng thú vị với Walid Regragui năm 2022. Ouahbi cũng nhận đội vài tháng trước World Cup. Nhưng có thể thấy nhiều thứ chưa ổn định hoàn toàn. Ouahbi vẫn đang tìm sự cân bằng giữa những cầu thủ giàu kinh nghiệm từ thời Regragui và thế hệ mới. Một cuộc đại tu là không thể trong khoảng thời gian này.”
Không ít người đặt câu hỏi liệu phong cách thực dụng của Regragui – từng giúp Ma-rốc bất bại ở Qatar khi chỉ giữ bóng dưới 50% – có phù hợp hơn ở World Cup hay không. Lối chơi mạo hiểm hơn của Ouahbi liệu có duy trì được sự kiên cường ở vòng knock-out?
Giới quan sát cho rằng kỳ vọng vào Ma-rốc tại World Cup 2026 là chính đáng, nhưng giải đấu này chỉ là một cột mốc trên con đường dài hướng tới World Cup trên sân nhà vào năm 2030. Nguồn tin từ Liên đoàn Ma-rốc khẳng định: “Ngay cả World Cup 2030 cũng không phải mục tiêu cuối cùng. Đó là cột mốc giúp thúc đẩy sự phát triển rộng lớn hơn của đất nước trên mọi lĩnh vực: cơ sở hạ tầng, vốn con người, giao thông và sức hút quốc tế.”
