Ontario, tỉnh đông dân nhất Canada, đã giành quyền dỡ bỏ làn xe đạp trên các tuyến đường chính của thành phố Toronto sau khi tòa phúc thẩm cấp tỉnh ra phán quyết có lợi cho chính quyền vào thứ Sáu, đảo ngược quyết định của tòa án cấp dưới trước đó vốn tuyên bố việc dỡ bỏ làn xe đạp sẽ vi phạm các quyền hiến định.
Chiến thắng này có ý nghĩa quan trọng đối với Thủ hiến Doug Ford và chính quyền của ông, những người từ lâu đã chỉ trích làn xe đạp của Toronto, đổ lỗi cho các khu vực được bảo vệ này là nguyên nhân gây ra tình trạng ùn tắc giao thông của thành phố.
Năm 2024, chính quyền Ford đã thông qua luật cho phép Ontario dỡ bỏ làn xe đạp của Toronto, bất chấp việc thành phố mới lắp đặt cơ sở hạ tầng này. Tuy nhiên, nỗ lực dỡ bỏ làn xe đạp trên 19 km đường đã bị tạm dừng sau khi các tổ chức vận động đi xe đạp đệ đơn kiện pháp lý chống lại tỉnh.
Thách thức pháp lý này đã nhận được sự ủng hộ vào tháng 7 năm 2025, khi một thẩm phán tòa án cấp trên phán quyết rằng việc dỡ bỏ làn xe đạp là vi hiến vì nó có thể tạo ra nguy cơ tử vong hoặc thương tích cao hơn, từ đó vi phạm quyền sống và quyền an toàn cá nhân được bảo vệ theo Hiến chương Quyền và Tự do của Canada.
Phán quyết mới nhất của tòa phúc thẩm Ontario đã đảo ngược quyết định đó. Michael Longfield, giám đốc điều hành của Cycle Toronto, một trong những nhóm khởi xướng vụ kiện, cho biết ông thất vọng với quyết định này. Ông nhấn mạnh làn xe đạp không chỉ giữ an toàn cho người đi xe đạp mà còn hỗ trợ người đi bộ, giúp ích cho các tài xế khác và có tác dụng giảm tốc độ giao thông rất mạnh mẽ mà các thành phố lớn cần.
Trong quyết định của mình, các thẩm phán tòa phúc thẩm viết rằng không có quyền hiến định nào đối với làn xe đạp và chính phủ có toàn quyền thay đổi luật về làn xe đạp nếu muốn. Họ giải thích rằng tòa án không thể tuyên bố luật là vi hiến chỉ vì các chuyên gia dự đoán chính sách của chính phủ sẽ thất bại. “Chính phủ và cơ quan lập pháp không có nghĩa vụ phải chấp nhận lời khuyên chính sách”, Thẩm phán Huscroft viết trong quyết định.
Phản ứng trước phán quyết, Thị trưởng Toronto Olivia Chow cho biết bà đã làm việc với tỉnh để đàm phán một hướng đi “giữ an toàn cho mọi người tham gia giao thông”. Bà Longfield hy vọng thành phố sẽ đàm phán được một phương án thay thế với chính quyền Ford vẫn tạo không gian cho người đi xe đạp.
Bộ trưởng Giao thông Ontario Prabmeet Sarkaria trong một tuyên bố gọi phán quyết của tòa án cấp cao là “thắng lợi của lẽ thường”. Chính quyền vẫn chưa công bố thời điểm hoặc liệu có kế hoạch dỡ bỏ làn xe đạp hay không.
Theo một báo cáo của thành phố năm 2024, việc dỡ bỏ làn xe đạp sẽ tiêu tốn thêm 48 triệu đô la Canada (26 triệu bảng Anh) từ ngân sách. Các tài liệu nội bộ do trang tin The Trillium thu được cũng cho thấy các nhân viên của tỉnh báo cáo rằng việc dỡ bỏ làn xe đạp sẽ không làm giảm ùn tắc mà thậm chí có thể khiến tình trạng tồi tệ hơn. Họ cũng cảnh báo Ontario có thể bị coi là lấn sân vào quyền quyết định của thành phố.
Longfield nhận định về bản chất, việc Ford nhắm vào làn xe đạp là sự lạm quyền thô bạo của chính quyền tỉnh vào công việc nội bộ của thành phố. Ông gọi việc tin rằng chìa khóa giải quyết ùn tắc đô thị là cấm làn xe đạp là “thật sự vô lý”. Ông nói: “Càng tập trung vào các giải pháp thực sự, dựa trên bằng chứng… thì càng tốt”.
