Tòa án tối cao Australia đã ra phán quyết bác bỏ việc mở rộng một mỏ than lớn, với lập luận rằng cơ quan quy hoạch đã không bảo đảm khí thải nhà kính làm nóng hành tinh được “giảm thiểu ở mức tối đa có thể thực hiện được”.
Theo các nhà vận động môi trường, đây là vụ kiện khí hậu đầu tiên lên tới tòa án cấp cao nhất của nước này, và phán quyết đưa ra hôm thứ Tư tạo ra một “tiền lệ ràng buộc trên toàn quốc”, buộc thiệt hại khí hậu phải được cân nhắc khi xem xét các dự án nhiên liệu hóa thạch.
Trong phán quyết, ba trong số năm thẩm phán của Tòa án Tối cao xác định việc mở rộng mỏ Mount Pleasant ở bang New South Wales phải bị dừng lại. Theo các thẩm phán, cơ quan quy hoạch có nghĩa vụ chỉ được chấp thuận nếu kèm theo các điều kiện bảo đảm mọi khí thải nhà kính đều được giảm thiểu, và trong trường hợp này họ đã không làm như vậy.
Vụ kiện do hai giáo viên khoa học đã nghỉ hưu Wendy Wales và Tony Lonergan khởi xướng. Hai người đã đấu tranh nhiều năm để ngăn kế hoạch mở rộng mỏ than tại vùng khai thác than nông thôn của Australia.
“Hôm nay, Tòa án Tối cao đã nói điều mà chúng tôi luôn biết”, Wales cho biết trong một tuyên bố. “Chúng ta không thể đào than lên, chở ra nước ngoài, nhìn nó gây ra biến đổi khí hậu, rồi giả vờ rằng hậu quả không liên quan đến chúng ta và chúng ta sẽ không phải gánh chịu.”
Đơn vị vận hành mỏ, Mach Energy, từng đề nghị kéo dài thời gian khai thác mỏ lộ thiên ở Thung lũng Hunter thêm hơn 20 năm, đến năm 2048, và gần như tăng gấp đôi sản lượng hằng năm. Mach thuộc sở hữu của Droxford International, một công ty con của Salim Group (Indonesia).
Mach lập luận rằng lượng than xuất khẩu và bị đốt ở nước ngoài không thể được gắn kết rõ ràng với các tác động môi trường tại khu vực gần mỏ. Đề xuất của công ty ban đầu đã được Ủy ban Quy hoạch Độc lập New South Wales phê duyệt.
Tuy nhiên, các nhà vận động môi trường phản đối, cho rằng mỗi ounce khí thải nhà kính thải vào khí quyển đều làm cháy rừng, lũ lụt và hạn hán trở nên dễ xảy ra hơn.
“Hôm nay, tòa án cao nhất của đất nước đã đồng ý rằng những quyết định đó phải tính đến thiệt hại mà chúng gây ra”, Lonergan nói. “Đây không phải là dấu chấm hết cho than trong một sớm một chiều. Nhưng đó là dấu chấm hết cho các phê duyệt mỏ than nhắm mắt làm ngơ trước khí hậu.”
Australia là một trong những nước xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch lớn nhất thế giới, nằm trong nhóm dẫn đầu về bán than và khí tự nhiên hóa lỏng.
Anita O’Hart, luật sư của nhóm cộng đồng mà Wales và Lonergan đại diện, nói phán quyết “mang tính lịch sử” này được dự báo sẽ ảnh hưởng đến cách xử lý các dự án nhiên liệu hóa thạch trong tương lai.
“Tòa án Tối cao đã xác nhận rằng cơ quan quy hoạch không thể bỏ qua chuỗi quan hệ nhân quả từ khí thải của một dự án dẫn đến thiệt hại khí hậu thực tế, tại địa phương”, bà nói.
“Phán quyết này sẽ được các tòa án và cơ quan quy hoạch trên khắp Australia áp dụng, và sẽ được nghiên cứu trên phạm vi quốc tế như một trong những quyết định pháp lý khí hậu nội địa quan trọng nhất thế giới.”
Mach Energy cho biết công ty “thất vọng với kết quả” nhưng chấp nhận phán quyết của tòa.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục tích cực theo đuổi mọi phương án hiện có để bảo đảm hoạt động của Mount Pleasant được duy trì lâu dài”, công ty cho biết trong một tuyên bố.
