Thái Lan siết chặt kiểm tra doanh nghiệp nước ngoài dùng vỏ bọc người Thái

Bangkok, Thái Lan – Trên giấy tờ, đó là một tiệm làm móng. Nhưng trên thực tế, cơ sở này bị cáo buộc là vỏ bọc cho một doanh nghiệp nội dung người lớn do một phụ nữ Israel điều hành thông qua trang web OnlyFans.

Công ty của người phụ nữ này tại tỉnh Krabi, miền nam Thái Lan, chỉ là một trong số gần 500 doanh nghiệp – từ tiệm làm đẹp đến trang trại cần sa – mà nhà chức trách cho biết đều do một công ty kế toán duy nhất đăng ký. Tất cả đều có liên quan đến người nước ngoài đã khai báo sai rằng một người Thái “bình phong” là chủ sở hữu đa số để lách luật về sở hữu nước ngoài.

Theo Đạo luật Kinh doanh Nước ngoài (Foreign Business Act), người không phải công dân Thái Lan thường bị cấm nắm giữ hơn 49% cổ phần trong các doanh nghiệp địa phương. Để lách quy định này, một số doanh nhân nước ngoài trả tiền cho người Thái để họ kê khai giấy tờ rằng họ sở hữu ít nhất 51% công ty, dù thực tế họ hầu như không tham gia vào hoạt động kinh doanh.

Sau nhiều năm làm ngơ trước tình trạng sử dụng người Thái làm bình phong, chính quyền hiện đang siết chặt kiểm tra và yêu cầu bằng chứng cho thấy người Thái được liệt kê làm đối tác địa phương thực sự có cổ phần thực chất trong các công ty mà họ đứng tên.

Kể từ khi tiến hành một loạt đợt thanh tra trên khắp các khu du lịch nổi tiếng và đối chiếu cơ sở dữ liệu chính thức bằng trí tuệ nhân tạo (AI), chính phủ đã xác định được 50.000 doanh nghiệp có liên quan đến người nước ngoài để giám sát chặt chẽ hơn.

Các công ty luật cho biết họ đang bị quá tải với những câu hỏi từ các doanh nghiệp và chủ sở hữu bất động sản nước ngoài, những người lo ngại tài sản của họ có thể bị phong tỏa hoặc tịch thu nếu bị phát hiện tham gia vào các kế hoạch sử dụng bình phong bất hợp pháp.

“Tất cả họ đều sợ mất khoản đầu tư và bị truy tố hình sự,” ông Brian Ramsden, tổng giám đốc phụ trách vấn đề nước ngoài tại Lawyers for Expats Thailand, nói với Al Jazeera. “Lời bào chữa luôn giống nhau: ‘Chúng tôi biết điều đó là bất hợp pháp, nhưng luật sư nói với chúng tôi rằng không sao cả.’”

Ông Ramsden cho biết công ty của ông nhận được hơn 100 cuộc gọi mỗi ngày từ các doanh nghiệp nước ngoài hỏi về giải pháp. “Nếu công ty không hoạt động thực tế, đó là một dấu hiệu đáng ngờ,” ông nói thêm.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nằm trong số những người dẫn đầu chiến dịch chống lại các công ty đăng ký gian lận. Trong chuyến thăm các khu du lịch nổi tiếng ở miền nam Thái Lan hồi tháng trước, ông cam kết sẽ xử lý nghiêm các doanh nghiệp bất hợp pháp và triệt phá các tổ chức tội phạm sử dụng công ty vỏ bọc, một vấn đề ngày càng đáng lo ngại trong bối cảnh các mạng lưới lừa đảo qua mạng gia tăng ở Đông Nam Á.

“Trong trường hợp một người nắm giữ cổ phần và sở hữu hơn 200 công ty, về cơ bản đó là hành vi bán công ty, bán vỏ bọc để người nước ngoài có thể kinh doanh,” ông phát biểu. “Điều này vi phạm mục đích lập pháp của luật, và chúng tôi tin rằng có thể truy tố về vấn đề này.”

Riêng tại các đảo du lịch Koh Samui và Koh Phangan, khoảng 70% trong số 16.800 “thực thể pháp lý đã đăng ký” có người nước ngoài sở hữu một phần, Bộ Thương mại cho biết sau một cuộc kiểm toán hồi tháng trước, mặc dù cơ quan này nói thêm rằng sự liên quan đến người nước ngoài không nhất thiết có nghĩa là họ vi phạm pháp luật.

Tuần trước, nhà chức trách cho biết họ đã chuyển 28 nghi phạm người nước ngoài đến các công tố viên sau một cuộc điều tra về các công ty đăng ký gian lận tại các tỉnh Phuket và Surat Thani. Các vụ bắt giữ diễn ra sau khi nhà chức trách ở Koh Phangan trước đó thông báo tịch thu 30 thửa đất trị giá khoảng 150 triệu baht (4,5 triệu USD) và bắt giữ hai công dân Thái Lan có liên quan đến các công ty bất hợp pháp.

Chiến dịch siết chặt diễn ra trong bối cảnh một số doanh nghiệp địa phương phàn nàn về việc bị người nước ngoài cạnh tranh không lành mạnh. “Có những người nước ngoài đầu tư vào biệt thự và chuyển đổi chúng thành Airbnb, và một khi họ đã phát triển, người Thái không thể cạnh tranh về giá,” ông Thong, một doanh nhân Thái Lan có tiếng, người yêu cầu chỉ được nhắc đến bằng biệt danh, nói với Al Jazeera. “Việc người nước ngoài sở hữu hoàn toàn là không đúng, vì nó khiến nhiều người Thái bị bỏ lại phía sau. Đó mới là vấn đề thực sự.”

Cuộc đàn áp cũng làm dấy lên lo ngại rằng các nhà đầu tư nước ngoài chân chính có thể vô tình vi phạm pháp luật, gây tổn hại đến danh tiếng của Thái Lan như một điểm đến đầu tư. Mặc dù quy định về quyền sở hữu căn hộ yêu cầu 51% các dự án phải dành cho người Thái, nhưng không hiếm trường hợp các chủ đầu tư tại các điểm nóng như Bangkok, Phuket và Pattaya bán trọn block căn hộ cho khách hàng nước ngoài.

Tại Pattaya, các doanh nhân và nhà đầu tư nước ngoài đang trong tình trạng “cảnh giác và căng thẳng cao độ”, ông Victor Wong, chuyên gia về đầu tư nước ngoài và thuế tại Pattaya, cho biết. “Hệ thống đang thắt chặt mà không mở rộng các điểm vào hợp pháp,” ông nói. “Khách hàng không còn tìm kiếm đường tắt; họ đang tìm kiếm các cấu trúc hợp pháp và bền vững để có thể tiếp tục hoạt động tại Thái Lan một cách tự tin.”

Mặc dù việc thực thi đột ngột các quy định đã tồn tại nhiều thập kỷ khiến cộng đồng người nước ngoài lo lắng, nhưng không phải tất cả cư dân nước ngoài đều thông cảm với những lo ngại về cuộc đàn áp. “Đây không phải lỗi của Thái Lan,” ông Ramsden của Lawyers for Expats Thailand nói. “Không ai dí súng vào đầu người nước ngoài. Họ đến Thái Lan, và phần lớn lý trí của họ bay biến. Đây là vấn đề về việc mọi người không tuân thủ quy tắc. Cuộc đàn áp này sẽ tốt hơn và an toàn hơn cho Thái Lan.”