Tàu sân bay USS Lincoln gặp khủng hoảng tinh thần sau gần 9 tháng triển khai

Chuyến triển khai kéo dài gần 9 tháng của tàu sân bay USS Abraham Lincoln tại Trung Đông đã gây ra một cuộc khủng hoảng sức khỏe tinh thần nghiêm trọng, khiến một số thủy thủ có hành vi tự tử, theo một số báo cáo truyền thông Mỹ.

Người thân của các quân nhân trên tàu cho biết có tình trạng thiếu lương thực, nhà vệ sinh và vòi sen hỏng gây mất vệ sinh và ảnh hưởng sức khỏe.

USS Abraham Lincoln, với hơn 5.000 thành viên thủy thủ đoàn, đã triển khai từ ngày 21/11/2025 từ cảng nhà San Diego đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông. Từ đó đến nay, tàu chỉ có một lần cập cảng duy nhất tại căn cứ hải quân Guam từ ngày 11-12/12. Theo các chuyên gia, việc thiếu các điểm dừng chân tại cảng là vấn đề lớn đối với một con tàu có quy mô và độ phức tạp như USS Abraham Lincoln.

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố Mỹ sẵn sàng duy trì phong tỏa 'vô thời hạn' đối với các cảng của Iran, câu hỏi được đặt ra là so sánh với các đợt triển khai tàu sân bay kéo dài khác trong quá khứ.

Khủng hoảng trên tàu USS Abraham Lincoln

Hai ấn phẩm quân sự Mỹ là Navy Times và Stars and Stripes tuần trước đã dẫn lời người thân của các quân nhân trên tàu, phản ánh tình trạng sức khỏe tinh thần và tinh thần chiến đấu giảm sút, cùng các ca có ý định tự tử.

Navy Times đã phỏng vấn vợ của một thủy thủ, cô Annabelle Loma, người cho biết chồng cô đã cố nhảy xuống biển giữa cơn 'kiệt sức trầm trọng'.

Các báo cáo này đã khiến các nhà lập pháp Mỹ đặt câu hỏi khẩn cấp. Hôm Chủ nhật, Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đã lên thăm tàu Lincoln. Ông ca ngợi thủy thủ đoàn và cho biết trên mạng xã hội rằng 'phục vụ trên biển trong thời gian dài không dành cho tất cả mọi người', đồng thời khẳng định tàu này có số ca sức khỏe tinh thần thấp nhất trong số 11 tàu sân bay hoạt động của hải quân. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều lo ngại từ các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ về việc thiếu trách nhiệm giải trình sau khi Hegseth bác bỏ các báo cáo về sức khỏe tinh thần tuần trước là 'hoàn toàn bị xuyên tạc'.

Khi được hỏi về việc USS Lincoln đã ở trên biển quá lâu, Tổng thống Trump trả lời: 'Không, chưa đủ lâu.' Nhiệm vụ của USS Lincoln ban đầu dự kiến kết thúc vào tháng 5 nhưng đã bị gia hạn nhiều lần. Tuần trước, có thông tin cho rằng tàu USS George Washington đã được điều động từ Thái Bình Dương và sẽ đến vùng Vịnh trong vòng một tuần để tiếp quản nhiệm vụ từ Lincoln.

Thời gian triển khai dài nhất của tàu sân bay Mỹ

Đợt triển khai tàu sân bay dài nhất kể từ Chiến tranh Việt Nam là USS Gerald R Ford với 326 ngày, bắt đầu từ tháng 6/2025, dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Nhiệm vụ bao gồm tập trận NATO ở Địa Trung Hải, hỗ trợ chiến dịch quân sự bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, và các hoạt động ở Biển Đỏ trong cuộc chiến của Mỹ-Israel với Iran. Ford sau đó đã di chuyển vào Biển Đông, rồi đến Biển Ả Rập và Vịnh Oman để giúp Mỹ thực thi phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran. Trong thời gian này, Ford gặp nhiều sự cố kỹ thuật, bao gồm một vụ hỏa hoạn trên tàu, gây ra sự giám sát chặt chẽ của quốc hội.

Triển khai dài ngày trong Chiến tranh Việt Nam

Một số đợt triển khai tàu sân bay dài nhất trong lịch sử Mỹ diễn ra tại Vịnh Bắc Bộ trong Chiến tranh Việt Nam, với USS Midway hoạt động 332 ngày, USS Coral Sea 329 ngày và USS Saratoga 308 ngày. Tương tự như USS Lincoln, các tàu này cũng gặp nhiều vấn đề. Lịch trình bay cường độ cao trong chiến đấu đã đẩy thủy thủ đoàn và hoạt động đến giới hạn.

Các tàu sân bay của nước khác có triển khai dài ngày nhưng không thể so sánh với kỷ lục của Hải quân Mỹ. Tàu Đô đốc Kuznetsov của Nga có nhiệm vụ 5 tháng đến bờ biển Syria từ tháng 10/2016, gặp nhiều sự cố kỹ thuật. Tàu HMS Queen Elizabeth của Anh hoàn thành nhiệm vụ 7 tháng vào năm 2021, bao gồm các cuộc không kích ở Iraq và Syria, dù gặp sự cố kỹ thuật đáng kể.

Vì sao vấn đề này nghiêm trọng?

Nhiều nhà lập pháp đặt câu hỏi liệu Mỹ có thể duy trì phong tỏa 'vô thời hạn' ở vùng Vịnh khi điều kiện trên tàu sân bay chủ lực tồi tệ như vậy. Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal đã gửi thư cho Hegseth, nêu lên các báo cáo về sức khỏe tinh thần suy giảm, thiếu nhu yếu phẩm, nước bị ô nhiễm, gia tăng sự cố an toàn và gián đoạn dịch vụ thư tín.

'Những báo cáo này cần được quan tâm ngay lập tức, nhưng chúng cũng đặt ra một câu hỏi rộng hơn: liệu Hải quân có thể duy trì nhịp độ hoạt động mà lực lượng tàu sân bay đang được yêu cầu hay không, đặc biệt khi chính quyền này liên tục cam kết lực lượng Mỹ vào các cuộc xung đột do chính họ lựa chọn và ngày càng dựa vào tàu sân bay để duy trì các hoạt động đó', Blumenthal viết.

Chuyên gia Harlan Ullman, cựu sĩ quan hải quân cao cấp, cho rằng việc thiếu cập cảng là vấn đề lớn đối với USS Abraham Lincoln. 'Tàu cần bảo trì, đặc biệt là các tàu phức tạp với hệ thống vũ khí tiên tiến như tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân. Có nhiều việc không thể bảo trì khi đang trên biển', ông nói với Al Jazeera. 'Có nhiều việc chỉ có thể làm ở cảng'.

Ullman lưu ý rằng các đợt triển khai kéo dài 'làm xói mòn khả năng sẵn sàng và năng lực của con tàu khi ở trên biển lâu hơn, và thiếu khả năng sửa chữa và bảo dưỡng'. Ông kêu gọi chính quyền Trump ưu tiên sự sẵn sàng của hải quân hơn chính trị.

Nhược điểm của việc triển khai tàu sân bay

Tàu sân bay được thiết kế để triển khai nhiều tháng, nhưng điều đó đi kèm chi phí cao, vì các chuyến đi kéo dài làm tăng nguy cơ hỏng hóc kỹ thuật, giảm tinh thần và lo ngại về sức khỏe tinh thần. Tàu sân bay lớn rất đắt. USS Abraham Lincoln có chi phí đóng vào năm 1989 là 2,2 tỷ USD và tốn hàng chục triệu USD để vận hành mỗi ngày.

Các cuộc xung đột gần đây ở Biển Đỏ cũng cho thấy sự mong manh của các tàu sân bay lớn. Lực lượng Houthi, dù không có hải quân chính quy, vẫn gây áp lực đáng kể lên các tàu sân bay Mỹ hoạt động gần giới hạn tầm bắn tên lửa. Trong cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran, USS Gerald Ford đã phải di chuyển hàng trăm dặm ra xa bờ biển Iran để giảm nguy cơ trúng tên lửa, hạn chế hiệu quả hoạt động.