SIPRI cảnh báo nguy cơ hạt nhân gia tăng khi các cường quốc mở rộng và hiện đại hóa kho vũ khí

Báo cáo công bố ngày 16/6 của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) cho thấy 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thế giới đang nâng cấp và mở rộng kho vũ khí của mình trong năm qua, đẩy nhanh cuộc chạy đua vũ trang với nhiều nguy cơ mới.

Theo SIPRI, hầu hết các nước này đã triển khai các hệ thống vũ khí hạt nhân mới hoặc có khả năng mang đầu đạn hạt nhân trong năm 2025.

Nhà nghiên cứu Hans Kristensen của SIPRI nhấn mạnh: “Các bằng chứng ngày càng cho thấy các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đang gạt sang một bên, thậm chí từ bỏ các cam kết giải trừ quân bị của họ và thay vào đó là phô trương sức mạnh hạt nhân”.

Tính đến tháng 1 năm nay, 9 cường quốc hạt nhân gồm Trung Quốc, Pháp, Ấn Độ, Israel, Triều Tiên, Pakistan, Nga, Anh và Mỹ sở hữu tổng cộng 12.187 đầu đạn hạt nhân. Trong số đó, khoảng 9.745 đầu đạn được giữ trong kho dự trữ quân sự sẵn sàng sử dụng. SIPRI ước tính có 4.012 đầu đạn được triển khai trên tên lửa và máy bay, trong đó có tới 2.200 đầu đạn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao, có thể được phóng đi trong vòng vài phút. Hầu hết số đầu đạn này thuộc về Nga và Mỹ, một phần nhỏ hơn thuộc về Pháp và Anh.

Nga và Mỹ vẫn là hai cường quốc hạt nhân áp đảo, cùng nhau sở hữu khoảng 83% số đầu đạn sẵn sàng sử dụng cho mục đích quân sự và gần 86% tổng số vũ khí hạt nhân trên toàn cầu. Mặc dù các con số này tương đối ổn định so với năm 2025, SIPRI cho rằng các chương trình hiện đại hóa “sâu rộng” của hai nước có thể sẽ làm tăng quy mô và sự đa dạng của kho vũ khí trong tương lai.

Viện nghiên cứu Thụy Điển dự báo xu hướng giảm dần kho dự trữ hạt nhân toàn cầu sau Chiến tranh Lạnh sẽ bị đảo ngược trong những năm tới, do tốc độ tháo dỡ các đầu đạn đã ngừng hoạt động chậm lại và việc triển khai vũ khí mới được đẩy nhanh.

Trong số các quốc gia, kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc – lớn thứ ba thế giới – đã tăng từ khoảng 600 đầu đạn lên 620 so với năm trước, với tốc độ mở rộng nhanh hơn bất kỳ nước nào khác. Trong khi đó, Anh được cho là không gia tăng kho vũ khí trong năm 2025, nhưng SIPRI dự báo kho dự trữ đầu đạn tác chiến của nước này sẽ tăng trong tương lai. Pháp tiếp tục hiện đại hóa năng lực, đồng thời công bố kế hoạch mở rộng số lượng đầu đạn và tuyên bố sẽ không còn công khai quy mô kho vũ khí của mình.

Ấn Độ được cho là đã tăng nhẹ kho vũ khí hạt nhân trong năm 2025 và tiếp tục phát triển các hệ thống vận chuyển mới. Pakistan, nước láng giềng của Ấn Độ, cũng tiếp tục tích lũy vật liệu phân hạch, cho thấy khả năng mở rộng kho vũ khí trong những năm tới.

Israel vẫn duy trì chính sách mơ hồ hạt nhân, nhưng SIPRI ước tính nước này có khoảng 90 đầu đạn. Israel được cho là đang hiện đại hóa năng lực, trong khi việc xây dựng gia tăng tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Negev gần Dimona vào năm 2025 có thể báo hiệu các nâng cấp cơ sở hạ tầng dài hạn.

Cuối cùng, Triều Tiên ước tính đã lắp ráp tổng cộng khoảng 60 đầu đạn, khi nước này tiếp tục phát triển năng lực nhằm đạt mục tiêu “mở rộng theo cấp số nhân” kho vũ khí hạt nhân.

Giám đốc SIPRI Karim Haggag cảnh báo: “Những tiếng nói có ảnh hưởng, bao gồm một số nhà lãnh đạo thế giới, đang ủng hộ vũ khí hạt nhân như một sự đảm bảo chống lại các cuộc tấn công từ các quốc gia thù địch. Nhưng việc phụ thuộc – hoặc phụ thuộc nhiều hơn – vào vũ khí hạt nhân trong các chiến lược quốc phòng và an ninh quốc gia có thể làm gia tăng đáng kể các rủi ro hạt nhân.”