Sinh viên Ai Cập bị giam 6 tháng ở Séc vì cáo buộc đốt xưởng vũ khí, nhóm ủng hộ Palestine tố bị đàn áp

Praha, Séc – Youssef Moursi, 25 tuổi, sinh viên đại học người Ai Cập và là nhà hoạt động tại Praha, đã bị giam chờ xét xử suốt sáu tháng qua. Anh bị cáo buộc liên quan tới vụ đốt xưởng vũ khí của Séc hồi tháng 3, nơi được cho có quan hệ với Israel.

Moursi nằm trong số 11 người bị truy tố tội "khủng bố" liên quan tới vụ tấn công và có thể đối mặt mức án lên tới 20 năm tù nếu bị kết tội.

Vụ việc được nhìn nhận có nét tương đồng với các cuộc chiến pháp lý ở Vương quốc Anh, nơi các nhà hoạt động của phong trào Palestine Action bị kết án theo luật chống khủng bố, và ở Đức, nơi năm người bị cáo buộc nhắm vào một cơ sở liên quan tới Elbit Systems – nhà sản xuất vũ khí lớn nhất của Israel – đang bị xét xử.

Moursi, sinh viên ngành nhân văn tại Đại học Charles, cho biết trong một tuyên bố gửi đi rằng hai ngày sau vụ tấn công bị cáo buộc, "một nhóm cảnh sát có vũ trang và đeo mặt nạ đã đạp đổ cửa nhà" anh. Anh phủ nhận mọi liên quan.

Theo luật sư của Moursi, anh đã bị biệt giam trong ba tháng đầu bị tạm giữ. Hiện anh được ra khỏi phòng giam một giờ mỗi ngày, gọi điện 20 phút mỗi ngày, và được người thân, bạn bè thăm hai tuần một lần.

Moursi mô tả: "Có một mặt trận tâm lý đang được tiến hành nhằm vào chúng tôi, khi lực lượng chức năng cố tình bẻ gãy chúng tôi bằng cách giam một số người trong biệt giam nhiều tháng, không cho thăm gặp, chặn thư từ hoặc gieo rắc nỗi sợ hãi".

Theo anh, việc "giữ người trong tạm giam và liên tục kéo dài thời hạn mà không có bằng chứng trực tiếp, chủ yếu dựa trên sự kết hợp giữa khuynh hướng cá nhân, hoạt động xã hội, phân biệt chủng tộc và ý đồ làm mờ ranh giới tự do ngôn luận, là điều không thể chấp nhận".

Moursi và luật sư Pavel Cizinsky tin rằng anh bị nhắm tới vì tham gia hoạt động ủng hộ Palestine tại Praha. Theo luật sư, một phần bằng chứng mà cảnh sát dùng để chống lại thân chủ là việc một ngày sau vụ cháy, Moursi đăng lên mạng xã hội lời khuyên cho các nhà hoạt động ủng hộ Palestine nếu bị cảnh sát tiếp cận.

Ông Cizinsky gọi đó là bằng chứng "lố bịch" và lập luận rằng nếu tra trên Google lời khuyên khi bị cảnh sát hỏi cung, điều đầu tiên thường là chờ luật sư; nhưng khi một nhà hoạt động ủng hộ Palestine nói điều tương tự với bạn bè thì lại bị coi là dấu hiệu phạm tội.

Theo luật sư, giai đoạn đầu điều tra, ông từng chịu áp lực từ phía nhà chức trách để không nhận vụ việc, và vì thế không có mặt trong buổi hỏi cung đầu tiên cũng như khi cảnh sát khám xét căn hộ của Moursi.

Ông nhận định vụ điều tra nhận được sự chú ý đặc biệt từ cảnh sát và nguồn lực lớn, nhưng việc thân chủ đã bị giam năm tháng là sự vi phạm pháp luật.

Theo quy định của Séc, người bị tạm giam nhưng chưa bị kết án phải được tòa án xem xét lại việc tạm giam ba tháng một lần. Đến nay việc tạm giam của Moursi đã được xem xét hai lần và cả hai lần tòa đều quyết định tiếp tục giữ anh trong tù. Dự kiến việc tạm giam sẽ được xem xét lại vào đầu tháng 12, và phiên xét xử có thể bắt đầu trong vòng một năm.

Vụ cháy xảy ra rạng sáng 20/3 tại LPP Holding, một xưởng vũ khí của Séc ở Pardubice, cách Praha khoảng 120km về phía đông. Không ai bị thương, nhưng cảnh sát cho biết tòa nhà bị phá hủy với thiệt hại ước tính hàng trăm triệu korun, tức ít nhất bốn triệu euro.

Một nhóm ủng hộ Palestine trước đó chưa từng được biết đến mang tên The Earthquake Faction đã nhận trách nhiệm và đăng video vụ cháy, nói rằng nhắm vào LPP Holding vì sự hợp tác của công ty với Elbit Systems. Năm 2023, LPP Holding và Elbit Systems từng công bố quan hệ đối tác sản xuất máy bay không người lái tại Séc, nhưng vào ngày xảy ra vụ cháy, người phát ngôn LPP Holding nói với truyền thông Séc rằng sự hợp tác này chưa từng diễn ra.

Trong những tuần sau vụ tấn công, cảnh sát mở chiến dịch truy bắt và bắt giữ nhiều công dân nước ngoài, gồm người Ukraine, Séc, Slovakia, Ba Lan và Mỹ. Trong số 10 người còn lại bị cáo buộc, ba người đang bị quản thúc tại gia ở Ba Lan và bảy người vẫn bị giam tại Séc.

Hai năm qua, Elbit Systems trở thành mục tiêu chính của các nhà hoạt động ủng hộ Palestine khắp châu Âu. Hồi tháng 6, một tòa án Anh kết án bốn thành viên Palestine Action đang bị giam với tội danh hủy hoại tài sản "có liên hệ khủng bố" sau vụ tấn công một nhà máy của Elbit Systems ở Filton, gần Bristol. Tháng 9 năm ngoái, cảnh sát Ba Lan bắt giữ những người biểu tình tại một hội chợ vũ khí vì ném chất lỏng màu đỏ vào gian hàng của Elbit Systems. Tuần này, một cụ ông ở Đức bị bắt sau khi biểu tình phản đối tập đoàn vũ khí của Israel.

Tại Praha, bầu không khí đối với các nhà hoạt động ủng hộ Palestine ngày càng căng thẳng. Một tập thể mang tên Prague 4 Palestine Youth đã dừng tổ chức biểu tình và các hoạt động từ thiện sau khi cảnh sát điều tra hàng chục thành viên trong những tháng sau vụ cháy.

Rue, 25 tuổi, nhà hoạt động người Séc đề nghị giấu tên, cho biết bạn bè của những người bị giam trong vụ cháy và các nhà hoạt động khác đang bị hỏi cung, khám xét nhà và tịch thu thiết bị không thời hạn khi cuộc điều tra tiếp diễn.

Theo Rue, chín ngày sau vụ cháy, cảnh sát hỏi cung rồi đưa họ về căn hộ để khám xét, giữ họ thức hơn 24 giờ. "Tôi bị những cơn hoảng loạn liên tục trong cả tuần sau đó", Rue nói. Sau khi hỏi cung và khám xét, Rue được thông báo đang được xử lý với tư cách nhân chứng của vụ đốt xưởng; điện thoại và máy tính của họ bị tịch thu và chưa được trả lại.

Rue tin rằng mình bị điều tra vì quan hệ bạn bè với các nghi phạm trong vụ cháy. Họ đã vào thăm hai người bị giam, trong đó một người bị biệt giam 23 giờ mỗi ngày. "Đến cuối giờ thăm, nước mắt lại rơi", Rue nói. "Bạn được tự do đi bất cứ đâu, làm bất cứ điều gì, còn họ quay lại bốn bức tường đó".

Theo luật sư của những người bị giam, họ có thể bị giữ tại Séc tới bốn năm mà chưa bị kết án. Cảnh sát xác nhận đã bắt giữ và truy tố các nghi phạm mang nhiều quốc tịch khác nhau, đồng thời tạm giam họ.

Cảnh sát cho biết: "Xét mức độ nghiêm trọng của vụ việc và việc điều tra đang diễn ra liên quan tới các tội phạm khủng bố, cơ quan công tố giám sát đã nắm quyền độc quyền cung cấp thông tin".