Quân đội Yemen lao đao vì nợ lương, sức chiến đấu suy giảm
Theo Al Jazeera
Binh sĩ quân đội Yemen, với mức lương chỉ từ 38 đến 116 USD mỗi tháng, đang đối mặt với tình trạng chậm lương kéo dài do khủng hoảng tài chính và đồng nội tệ mất giá. Việc này làm suy giảm thu nhập thực tế, ảnh hưởng đến khả năng chiến đấu và kỷ luật, đe dọa hiệu quả của lực lượng vũ trang chính phủ. Trong khi một số đơn vị phi chính quy được trả lương cao hơn, binh sĩ chính quy rơi vào cảnh khó khăn, có nguy cơ chuyển sang các lực lượng khác.
Marib, Yemen – Trong một doanh trại quân sự ở ngoại ô thành phố Marib, binh sĩ Suleiman al-Hajj ngồi cùng hai đồng đội trong căn phòng trống trải. Gương mặt anh hiện rõ vẻ lo lắng khi liên tục gọi điện và nhắn tin để tìm một khoản vay, bởi tiền lương từ quân đội lại bị chậm.
Đây là vấn đề tái diễn trong lực lượng vũ trang thuộc chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Những khó khăn nơi chiến trường hòa vào đời thường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả hoạt động của quân đội.
Thu nhập của binh sĩ Yemen bao nhiêu?
Quân nhân Yemen nhận từ 60.000 đến 180.000 riyal mỗi tháng, tương đương 38 đến 116 USD.
Một nguồn tin quân sự giấu tên cho biết quân đội chính quy có từ 180.000 đến 220.000 người, nhưng chỉ khoảng 30-40% phục vụ ở tiền tuyến, số còn lại làm nhiệm vụ hỗ trợ hoặc canh gác. Ngân sách quân đội nhận được khoảng 36 tỷ riyal mỗi tháng (23,2 triệu USD), trong đó 17 tỷ riyal được phân bổ cho Quân khu 4 đóng tại Aden.
Tiền lương có được trả đều đặn không?
Một sĩ quan cho biết binh lính của ông lần cuối nhận lương vào tháng 12, dù chính phủ từng hứa sẽ thanh toán nợ trước dịp Eid al-Adha. “Chúng tôi là lính của nhà nước, và chúng tôi không biết bên nào chịu trách nhiệm đảm bảo lương ngoài chính phủ”, người này nói. Dù khó khăn, các binh sĩ vẫn ở lại vị trí và làm nhiệm vụ.
Chính phủ Yemen đang chiến đấu chống lực lượng Houthi từ năm 2014, khi nhóm này chiếm thủ đô Sanaa, buộc chính quyền phải dời về Aden. Chiến tranh khiến cả hai bên thiếu hụt ngân sách, gặp khó trong trả lương và duy trì dịch vụ cơ bản.
Các lực lượng không chính quy thì sao?
Ở khu vực do chính phủ kiểm soát, nhiều đơn vị quân sự nằm ngoài Bộ Quốc phòng và Bộ Nội vụ, với mức lương cao hơn và thanh toán đều đặn hơn. Khoảng 120.000-150.000 người phục vụ trong Lực lượng Vành đai An ninh, Lực lượng Tinh nhuệ, Lữ đoàn Khổng lồ và Kháng chiến Quốc gia, nhận tới 320 USD mỗi tháng.
Khó khăn tài chính ảnh hưởng tới kỷ luật ra sao?
Chậm lương bộc lộ hai thách thức: chi phí sinh hoạt và phân bổ nguồn lực. Nhà phân tích quân sự Iyad al-Masqari cho rằng tình trạng này có thể buộc binh sĩ gia nhập các lực lượng phi chính quy, nơi lương được trả đều, khiến quân đội thiếu hụt chiến binh giàu kinh nghiệm.
Chuyên gia kinh tế Mohammed al-Jamaei nhận định nợ lương buộc binh sĩ tìm nguồn thu khác, ảnh hưởng tới kỷ luật. Yemen đang trải qua cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới, tỷ lệ thất nghiệp cao, đồng riyal mất giá, gây áp lực lên cả binh sĩ khi được trả lương.
Tiểu thương tại Marib, Aden, Taiz và các thành phố khác cũng phụ thuộc vào chi tiêu của binh sĩ, và việc chậm lương làm chậm hoạt động kinh tế địa phương.
Chính phủ giải thích thế nào?
Bộ Quốc phòng Yemen đổ lỗi cho thiếu thanh khoản, nguồn lực suy giảm và khó khăn trong phân phối lương. Bộ cam kết nỗ lực cải thiện việc chi trả. Cho tới lúc đó, các binh sĩ ở Marib và các thành phố tiền tuyến vẫn phải chiến đấu trên chiến trường lẫn chống đói nghèo, thử thách khả năng duy trì nhiệm vụ của họ.
