Phương Tây im lặng trước chiến tranh giết hại phụ nữ Iran?

Trong khi năm 2022–2023, các tổ chức nữ quyền phương Tây đã lớn tiếng ủng hộ các cuộc biểu tình ở Iran, ca ngợi cuộc kháng chiến chống khăn trùm đầu bắt buộc, thì nay, khi chiến tranh giết chết phụ nữ và trẻ em gái, phá hủy khả năng tiếp cận giáo dục của họ, cùng một mạng lưới đó lại im lặng một cách đáng chú ý.

Tác giả bài viết, một phụ nữ Iran và là một học giả nghiên cứu về luật, xã hội và giới, cho rằng sự tương phản này không phải là ngẫu nhiên. Nó phơi bày một logic sâu xa hơn của sự đoàn kết có chọn lọc, xác định hình thức bạo lực giới nào được công nhận và hình thức nào bị bỏ qua.

Theo Bộ Y tế Iran, trong 40 ngày không kích, 251 phụ nữ và 216 trẻ em đã thiệt mạng. Trong số đó có nạn nhân của vụ tấn công tên lửa vào trường nữ sinh ở Minab, khiến hơn 165 trẻ em, hầu hết là các bé gái, tử vong. Máy bay Mỹ đã ném bom vào lớp học, chôn vùi các em dưới đống đổ nát. Dù mức độ và sự rõ ràng của bạo lực này, nó không tạo ra làn sóng phẫn nộ nữ quyền bền bỉ như năm 2022.

Khi phụ nữ Iran bỏ khăn trùm đầu, hình ảnh của họ lan truyền trên toàn cầu, được khuếch đại qua các tổ chức học thuật, mạng lưới hoạt động và các phương tiện truyền thông trong nhiều tuần. Năm 2026, sự chú ý đó không dành cho hàng trăm phụ nữ và trẻ em bị giết bởi tên lửa Mỹ và Israel. Tác giả viết: “Những gì chúng ta chứng kiến không chỉ là một khoảng trống về sự chú ý, mà là một sự rút lui có khuôn mẫu, một sự từ chối coi một số hình thức bạo lực là vấn đề nữ quyền.”

Chiến tranh chưa bao giờ trung lập về giới. Phụ nữ và trẻ em không phải là nạn nhân ngẫu nhiên; họ là một trong những mục tiêu chính. Việc phá hủy trường học không chỉ là một cuộc khủng hoảng nhân đạo, mà còn là một cuộc khủng hoảng nữ quyền. Đêm này qua đêm khác, các bà mẹ ở Minab mang những vật nhỏ của con gái ra nghĩa trang, ngồi bên những nấm mồ mới đào cho đến sáng. Đây không phải là nỗi buồn riêng tư, mà là hậu quả sống động của chiến tranh, nhưng nó vẫn bị đáp lại bằng sự im lặng.

Sự im lặng này không thể tách rời khỏi các thể chế sản xuất tri thức nữ quyền. Các trường đại học được tưởng tượng là không gian của tư duy phản biện, nhưng chúng cũng bị chi phối bởi quyền lực, các hệ thống tài trợ và định hướng chính trị. Sự im lặng được duy trì thông qua rủi ro, thận trọng và mong muốn không làm gián đoạn các câu chuyện địa chính trị thống trị. Đối với các nhà hoạt động nữ quyền Iran, các phản ứng của họ bị định hình bởi kỳ vọng địa chính trị, các tiêu chuẩn thuộc địa về khả năng chấp nhận và giới hạn của những gì có thể bị thách thức công khai mà không phải chịu chi phí nghề nghiệp.

Chủ nghĩa nữ quyền phương Tây huy động khi bạo lực có thể được đóng khung là áp bức Hồi giáo hoặc truyền thống lạc hậu, nhưng rút lui khi bạo lực được tạo ra bởi quyền lực do phương Tây hậu thuẫn. Sự im lặng này thường được biện minh bằng một lựa chọn sai lầm: rằng phản đối chiến tranh có nguy cơ hợp pháp hóa nhà nước Iran. Nhưng tác giả khẳng định: “Việc phản đối cả bạo lực đế quốc và sự cai trị độc tài là hoàn toàn có thể và cần thiết. Từ chối làm điều đó không tạo ra một chủ nghĩa nữ quyền có nguyên tắc hơn. Nó tạo ra một chủ nghĩa nữ quyền hẹp hơn.”

Nếu chủ nghĩa nữ quyền không thể lên tiếng mạnh mẽ chống lại việc giết hại các bé gái như nó lên tiếng chống lại quy định trang phục, thì những tuyên bố về tính phổ quát của nó bắt đầu tan rã. Tối nay, phụ nữ vẫn đang ngồi bên những nấm mồ mới đào, ôm giữ những gì còn lại của cuộc đời con gái họ.