Phong tỏa hải quân Mỹ khiến Iran thất thu gần 6 tỉ USD từ dầu mỏ

Iran đã mất gần 6 tỉ USD từ doanh thu dầu mỏ trong hai tháng 4 và 5/2026, sau khi Hải quân Mỹ triển khai phong tỏa các cảng biển của nước này. Số liệu từ hãng phân tích dữ liệu thương mại Kpler cho thấy xuất khẩu dầu thô và condensate của Iran giảm từ gần 2 triệu thùng/ngày trong tháng 3 xuống còn dưới 300.000 thùng/ngày trong tháng 5.

Lệnh phong tỏa do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động từ ngày 13/4 nhằm gây sức ép buộc Iran chấp nhận các điều khoản hòa bình. Tehran gọi hành động này là 'cướp biển' và lên án là bất hợp pháp.

Trước đó, từ ngày 28/2, Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz đối với tàu thuyền của hầu hết các quốc gia. Eo biển này thường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu. Việc đóng cửa đã khiến giá năng lượng tăng vọt, ảnh hưởng tới các nhà sản xuất vùng Vịnh như Saudi Arabia, Kuwait, Iraq và UAE. Khi đó, Iran vẫn duy trì xuất khẩu dầu của mình qua eo biển, với sản lượng ổn định trong tháng 3 và tháng 4, đồng thời hưởng lợi từ giá dầu cao.

Tuy nhiên, kể từ khi Mỹ phong tỏa các cảng Iran, dòng chảy dầu đã giảm mạnh. Theo Lloyd's List, doanh thu dầu tháng 5 của Iran thấp hơn khoảng 84% so với tháng 3. Với giá dầu ước tính 90 USD/thùng, doanh thu tháng 3 đạt khoảng 5,13 tỉ USD, tháng 4 còn 3,62 tỉ USD, tháng 5 chỉ còn 837 triệu USD. Như vậy, Iran thất thu khoảng 5,8 tỉ USD trong hai tháng phong tỏa.

Hiện Iran vẫn đang sản xuất dầu nhưng buộc phải lưu trữ phần lớn sản lượng trên các tàu chở dầu neo đậu ngoài khơi. Theo Kpler, có khoảng 147 triệu thùng dầu thô và condensate đang được lưu trữ nổi, trong đó 67 triệu thùng mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman do không thể vượt qua vòng phong tỏa.

Khoảng 300.000 thùng/ngày vẫn có thể lọt qua các biện pháp phong tỏa nhờ các tuyến đường trung chuyển qua Malaysia. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu năng lượng Marc Ayoub cho rằng tác động chính của phong tỏa không phải ngừng sản xuất mà là cắt đứt dòng tiền từ bán dầu, đặc biệt sang Trung Quốc – khách hàng lớn nhất của Tehran. Đường sắt, dù đã được phát triển, khó có thể thay thế đường biển do khối lượng vận chuyển chênh lệch quá lớn: một tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) có thể chở hơn 2 triệu thùng trong một chuyến, trong khi một đoàn tàu hỏa chỉ chở tối đa 70.000 thùng.

Các nhà phân tích nhận định phong tỏa là cuộc cạnh tranh về sức chịu đựng kinh tế giữa hai bên. Iran đang chịu áp lực ngày càng lớn, trong khi việc đóng cửa eo biển Hormuz cũng khiến các nhà sản xuất vùng Vịnh mất doanh thu, đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao, gây áp lực lên nền kinh tế thế giới vốn gắn chặt với thị trường Mỹ. 'Vấn đề trọng tâm vẫn là ai kiểm soát eo biển. Hoặc Iran duy trì ảnh hưởng dưới hình thức này hay hình thức khác, hoặc đối đầu sẽ kéo dài nhiều tháng', Ayoub nói.