Phiến quân tấn công ở đông bắc CHDC Congo khiến 69 người thiệt mạng
Al Jazeera Staff
Ít nhất 69 người thiệt mạng trong cuộc tấn công của phiến quân CODECO tại tỉnh Ituri, đông bắc CHDC Congo. Các tay súng nhắm vào nhiều ngôi làng, khiến dân thường thương vong và gây khó khăn trong công tác cứu hộ. Xung đột gia tăng tại khu vực giàu tài nguyên khoáng sản này đe dọa an ninh của người dân.
Ít nhất 69 người đã thiệt mạng trong vụ tấn công của phiến quân có vũ trang tại tỉnh Ituri, vùng đông bắc Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) vốn chìm trong xung đột, theo các quan chức an ninh.
Các tay súng thuộc liên minh dân quân Hợp tác vì Phát triển Congo (CODECO), vốn tuyên bố bảo vệ cộng đồng Lendu, đã tiến hành tấn công vào nhiều ngôi làng vào ngày 28/4, theo các nguồn tin địa phương và an ninh.
Vụ việc xảy ra sau cuộc tấn công trước đó của một nhóm vũ trang khác là Công ước vì Cách mạng Nhân dân (CRP), nhóm nói chiến đấu cho cộng đồng Hema, nhằm vào các vị trí của quân đội CHDC Congo (FARDC) gần địa phương Pimbo.
Hơn 70 người đã thiệt mạng khi các tay súng CODECO tiến hành các cuộc tấn công trả đũa vào cuối tháng 4, lãnh đạo xã hội dân sự Dieudonne Losa cho biết. Hai nguồn tin an ninh khác, giấu tên, xác nhận các vụ tấn công, một nguồn cho biết số người chết ít nhất 69, bao gồm 19 thành viên dân quân và binh sĩ.
Sự hiện diện của các tay súng CODECO đã làm chậm quá trình thu hồi thi thể trong nhiều ngày. “Chỉ có 25 thi thể đã được chôn cất,” Losa nói vào thứ Bảy, đồng thời cho biết thêm một số hài cốt vẫn chưa được tìm thấy. Một nguồn tin nhân đạo mô tả các thi thể “nằm la liệt trên mặt đất” gần làng Bassa, một trong những khu vực bị nhắm mục tiêu.
Phái bộ Ổn định của Liên Hợp Quốc tại CHDC Congo (MONUSCO) cho biết hôm 30/4 đã giải cứu “gần 200 người bị mắc kẹt trong làn đạn” từ cuộc tấn công của CRP vào FARDC. Hôm thứ Bảy, phái bộ này “lên án mạnh mẽ làn sóng tấn công chết người gần đây nhắm vào dân thường” ở miền đông bất ổn.
Tổ chức Ente, một tổ chức phi lợi nhuận đại diện cho cộng đồng Hema, mô tả các vụ giết người là một “cuộc thảm sát”, kêu gọi các thành viên tránh trả đũa. Nổi tiếng với nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú như coban, đồng, uranium và kim cương, thuộc địa cũ của Bỉ từ lâu đã bị bao phủ bởi tham nhũng và đổ máu.
Kể từ đầu năm 2025, Ituri chứng kiến sự trỗi dậy của CRP, một nhóm do trùm quân sự bị kết án Thomas Lubanga thành lập. Ông bị Tòa án Hình sự Quốc tế kết tội vào năm 2012 vì tuyển mộ trẻ em vào quân đội nổi dậy của mình và được thả vào năm 2020 sau khi mãn hạn tù.
Các cuộc giao tranh giữa CRP, quân đội CHDC Congo và CODECO gây ra nhiều lạm dụng và giết hại dân thường. Khu vực cũng đối mặt với các cuộc tấn công của Liên minh Dân chủ Đồng minh (ADF), một nhóm do các tay súng nổi dậy cũ của Uganda thành lập và đã tuyên thệ trung thành với ISIL (ISIS).
Rawya Rageh, cố vấn khủng hoảng cấp cao tại Tổ chức Ân xá Quốc tế, nói với Al Jazeera rằng lực lượng chính phủ nên làm nhiều hơn để bảo vệ dân thường trong khu vực. “Có nhiều thách thức đối với chính quyền CHDC Congo. Miền đông CHDC Congo là một khu vực rộng lớn. Có nhiều tác nhân cạnh tranh – M23, ADF, CODECO. Với một nhóm như ADF, họ tận dụng các lỗ hổng an ninh. Hầu hết lực lượng bị dàn trải để ứng phó với mối đe dọa từ M23,” bà nói. “Chúng tôi mong đợi nhiều hơn từ lực lượng an ninh. Đặc biệt, với các cuộc đối đầu với ADF, chúng tôi thấy toàn bộ khu vực không còn quân đội, đã được chuyển hướng đến các mặt trận khác, khiến dân thường hoàn toàn dễ bị tổn thương trước ADF và các nhóm vũ trang khác.”
