Phát hiện 'súng khổng lồ' mới nhờ một bức ảnh selfie giữa rừng Colombia

Một cuộc gặp gỡ tình cờ trên mạng xã hội đã dẫn đến việc phát hiện một loài súng khổng lồ mới, ẩn mình trong rừng sâu Colombia. Loài cây này lớn đến mức có thể nhìn thấy từ không gian, nhưng hiện được đánh giá là cực kỳ nguy cấp.

Súng khổng lồ, với đường kính có thể lên tới ba mét và đủ sức nâng một đứa trẻ, là một trong những loài thực vật có hoa cổ nhất còn tồn tại trên thế giới. Chúng đã hiện diện từ trước khi các lục địa tách ra và xuất hiện trong văn hóa từ Ai Cập cổ đại đến các bức tranh của Monet.

Cách đây ba năm, khi đang lướt Instagram, Carlos Magdalena, chuyên gia về súng hàng đầu thế giới tại Vườn thực vật Hoàng gia Kew, bắt gặp một bức ảnh chụp người đang bơi giữa những cây súng khổng lồ ở sông Inírida, vùng Guainía, Colombia. Người chụp bức ảnh, Jeremiah Harris, chủ một vườn ươm cây ăn thịt ở Mỹ, không nhận ra ý nghĩa của nó và đã nhầm tưởng đây là loài Victoria amazonica phổ biến hơn.

Tuy nhiên, khi nhìn thấy bức ảnh, Magdalena "ngay lập tức nghi ngờ" có điều gì đó bất thường, vì phạm vi tự nhiên của Victoria amazonica không mở rộng đến sông Inírida. Ông đã nhắn tin cho Harris để xác định vị trí chính xác và dành nhiều năm phân tích hình ảnh vệ tinh, tìm nguồn tài trợ và xin giấy phép cần thiết để tự mình kiểm chứng sự hiện diện của loài súng này.

Cùng với một nhóm từ Vườn thực vật Bogotá và các thành viên của các khu bảo tồn bản địa địa phương, Magdalena đã thực hiện chuyến thám hiểm kéo dài năm ngày vào sâu trong rừng nhiệt đới. Họ dành nhiều ngày khám phá khu rừng ngập nước mà không gặp may, cho đến phút cuối, tài xế của họ mới mách nước nên tìm ở đâu. Chỉ còn 10 giờ trước chuyến bay trở về, cả nhóm đã chèo thuyền qua đêm trong bóng tối hoàn toàn đến một hồ nhỏ sâu trong rừng ngập, nơi họ tìm thấy một quần thể súng khổng lồ.

"Tôi đã rất xúc động đến mức rơi nước mắt, đó là một trong những khoảnh khắc sẽ theo tôi suốt đời", Magdalena nói. "Bắt gặp một thứ như thế này thực sự hoàn toàn mê hoặc, thật kinh ngạc".

"Súng khổng lồ tiết lộ bí mật của chúng một cách chậm rãi", ông nói. "Thật phi thường. Chúng ta tưởng mình biết hết nhưng thực tế là không, còn rất nhiều thứ vẫn đang chờ được khám phá và bảo vệ".

Nhóm nghiên cứu đã thu thập mẫu vật cần thiết để bắt đầu quá trình nhận dạng chính thức. Một bài báo công bố hôm thứ Sáu trên tạp chí Phytotaxa đã xác nhận đây là loài mới đối với khoa học. Loài súng này được đặt tên chính thức là Victoria colombiana. Hiện chỉ có ba loài súng khổng lồ khác được biết đến.

Harris, một tác giả của nghiên cứu, cho biết bạn bè thường trêu ông vì thích chụp ảnh selfie với cây cối, nhưng việc bức ảnh này dẫn đến phát hiện một loài mới là điều "không thể tin nổi". "Tôi đã vô cùng phấn khích, hoàn toàn hân hoan", ông nói.

Magdalena nhận định: "Đây là một trong những câu chuyện phi thường, nơi kiến thức bản địa và làm vườn cùng với sự trợ giúp của mạng xã hội và công nghệ đã hội tụ để khám phá một thành tựu thực vật thực sự phi thường".

Nhóm nghiên cứu ước tính chỉ còn khoảng 30 đến 50 cây Victoria colombiana trong tự nhiên, khiến chúng cực kỳ quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng.

Maarten Christenhusz, chuyên gia phân loại thực vật đã phân tích mẫu vật, cho biết các loài mới được tìm thấy liên tục, nhưng ít loài nào "lớn, ngoạn mục và mang tính biểu tượng như loài này. Loài súng khổng lồ mới này thậm chí có thể nhìn thấy từ không gian, một lời nhắc nhở đáng kinh ngạc về việc chúng ta vẫn chưa biết nhiều về sự sống trên hành tinh của mình".

Nhóm đang hướng tới việc đưa loài này vào Danh lục Đỏ chính thức của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Các nỗ lực cũng đang được tiến hành để hỗ trợ bảo tồn lâu dài, bao gồm khả năng thiết lập một quần thể tự nhiên hóa tại một hồ dễ tiếp cận hơn trong lãnh thổ bản địa. Các nhà nghiên cứu hy vọng tiếp tục thu thập hạt giống để trồng tại Bogotá. Nếu thành công, loài súng này có thể được trồng tại Vườn Kew.